Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội ghi nhận 10 ca ho gà trong ba tuần cuối tháng 7, nâng tổng số ca tích lũy từ đầu năm lên 87, cao hơn cùng kỳ khoảng 20 ca.
"Bệnh ho gà thường tăng vào mùa đông xuân, song có thể xuất hiện rải rác ở các mùa khác", đại diện CDC Hà Nội nói, thêm rằng gần đây các ca ho gà xuất hiện quanh năm nên người dân không nên chỉ phòng bệnh vào một thời điểm nhất định.
Vi khuẩn ho gà. Ảnh: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ
Theo BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, số ca tăng vào giao mùa hè - thu năm nay cho thấy mầm bệnh có thể đang lưu hành trong cộng đồng.
Thời tiết giao mùa, nắng mưa thất thường, khiến trẻ tăng nguy cơ mắc ho gà, theo BS Phương. Giai đoạn đầu, bệnh có triệu chứng mệt mỏi, nghẹt mũi, ho khan nhẹ, chảy nước mũi, sốt nhẹ, gây nhầm lẫn với cảm lạnh, viêm mũi họng bình thường, khiến người bệnh chủ quan và vẫn sinh hoạt bình thường. Trẻ chưa tiêm vaccine, chưa tiêm đủ mũi, chậm tiêm nhắc hoặc người lớn suy giảm miễn dịch theo thời gian, có thể tạo khoảng trống miễn dịch với bệnh này trong gia đình và cộng đồng - một trong những nguyên nhân ho gà xuất hiện trái mùa.
Ho gà là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Vi khuẩn có trong dịch tiết mũi, họng của người bệnh, lây sang người lành qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần. Vi khuẩn cũng có thể bám vào các vật dụng như đồ chơi, khăn mặt, quần áo, chén bát, ly uống nước... hoặc lây nhiễm khi sử dụng chung hoặc tay chạm vào đồ vật nhiễm vi khuẩn sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng.
Sau giai đoạn khởi phát, người bệnh có thể ho thành cơn, ho rũ rượi, đỏ mặt, nôn sau ho hoặc thở rít. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể bú kém, tím tái, ngừng thở, viêm phổi, co giật hoặc suy hô hấp. Vi khuẩn có thể bội nhiễm với các mầm bệnh khác đang lưu hành như cúm, Adenovirus, virus hợp bào hô hấp RSV... gây viêm phổi, viêm phế quản, suy hô hấp nặng. Do đó, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu ho kéo dài, ho thành cơn, nôn sau ho, thở bất thường, tím tái hoặc li bì. Phụ huynh không nên tự mua thuốc cho trẻ uống, hay áp dụng các biện pháp dân gian trị bệnh cho trẻ.
Để phòng bệnh, CDC Hà Nội khuyến cáo người dân thực hiện phòng ho gà tương tự các bệnh đường hô hấp khác, như hạn chế tiếp xúc với người đang ho sốt, giữ vệ sinh cá nhân, nâng cao sức khỏe chung và tiêm phòng các bệnh đã có vaccine.
Về vaccine phòng ho gà, bác sĩ Phương khuyến cáo biện pháp phòng bệnh chủ yếu là tiêm đầy đủ và nhắc lại theo lịch khuyến cáo và duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao. Khả năng bảo vệ của vaccine có thành phần ho gà giảm dần theo thời gian, nếu không tiêm nhắc lại dễ gây khoảng trống miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh.
Đối với trẻ, phụ huynh rà soát lịch tiêm chủng của trẻ, nhất là các vaccine có thành phần ho gà và các mũi nhắc theo độ tuổi. Trẻ có thể bắt đầu tiêm vaccine có thành phần ho gà từ 2 tháng tuổi, một số vaccine có thể tiêm sớm từ 6 tuần tuổi theo chỉ định. Sau các mũi cơ bản, trẻ cần tiêm nhắc ở các giai đoạn 4-6 tuổi, 9-15 tuổi và tiêm nhắc mỗi 10 năm để duy trì miễn dịch.
Trẻ tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết và 4 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt tại VNVC Đỗ Xuân Hợp trước khi bước vào năm học mới 2026-2027. Ảnh: Diệu Thuần
Thai phụ được khuyến cáo tiêm ngừa bạch hầu - ho gà - uốn ván vào ba tháng giữa hoặc ba tháng cuối thai kỳ để truyền kháng thể thụ động bảo vệ bé ngay sau khi sinh. Các thành viên trong gia đình cũng nên rà soát để tiêm chủng đầy đủ, tránh mắc bệnh và lây bệnh cho trẻ. Việc tiêm chủng này nhằm bảo vệ trẻ nhỏ dưới hai tháng tuổi, chưa đến tuổi tiêm chủng vaccine, do khi ở nhà vẫn có thể lây bệnh từ trẻ lớn, người lớn trong gia đình. Theo CDC Mỹ và nhiều nghiên cứu ở các nước trên thế giới vaccine phòng ho gà có hiệu quả bảo vệ hơn 90% khi tiêm đủ mũi và tiêm nhắc lại.
Hiện Việt Nam lưu hành vaccine phối hợp chứa thành phần ho gà như 5 trong 1, 6 trong 1, 4 trong 1 và 3 trong 1. Tùy độ tuổi, tiền sử tiêm và tình trạng sức khỏe, bác sĩ sẽ tư vấn loại vaccine, số mũi và thời điểm tiêm phù hợp. Ngoài vaccine, gia đình cần rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp, vệ sinh đồ chơi và không đưa trẻ đang ho sốt đến lớp hoặc nơi đông người.
Diệu Thuần
