Thứ tư, 3/6/2026, 20:02 (GMT+7)
Phần LanHầm Onkalo, nằm ở độ sâu 430 m và được thiết kế để lưu trữ chất thải hạt nhân 100.000 năm, có thể đi vào vận hành cuối năm nay.
Cơ quan An toàn Hạt nhân và Phóng xạ Phần Lan (STUK) dự kiến đưa ra đánh giá cuối cùng về hầm chôn chất thải hạt nhân Onkalo cuối tháng này, mở đường cho việc cấp giấy phép hoạt động và đưa cơ sở vào vận hành. Onkalo, nghĩa là "hang động" trong tiếng Phần Lan, được coi là kho lưu trữ địa chất sâu đầu tiên trên thế giới được thiết kế để xử lý vĩnh viễn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng.
"Chúng tôi hy vọng có thể bắt đầu hoạt động cuối năm nay hoặc, nhiều khả năng là đầu năm sau", Philippe Bordarier, Giám đốc điều hành công ty điện hạt nhân Teollisuuden Voima Oyj, nói với AFP.
Theo STUK, quá trình đánh giá bao gồm phân tích toàn diện về an toàn dài hạn, các lớp bảo vệ kỹ thuật, quy trình vận hành và hiệu quả của hệ thống đất sét bentonite nhằm ngăn vật liệu phóng xạ phát tán. Công ty quản lý chất thải hạt nhân Posiva đã hoàn thành những thử nghiệm chính và cho biết, họ đang bước vào "giai đoạn đếm ngược" để triển khai hoạt động xử lý chất thải quy mô công nghiệp.
Nằm gần nhà máy điện hạt nhân Olkiluoto ở Eurajoki, tây nam Phần Lan, căn hầm được đào sâu hơn 430 m vào lớp đá nền có niên đại 1,9 tỷ năm. Dự án thu hút sự chú ý toàn cầu vì đa số quốc gia có chương trình điện hạt nhân vẫn đang lưu trữ nhiên liệu qua sử dụng trong các cơ sở tạm thời và thảo luận về giải pháp xử lý lâu dài.
Posiva bắt đầu xây Onkalo từ năm 2004 với tổng chi phí ước tính khoảng 1,16 tỷ USD. Công trình gồm nhiều đường hầm, mỗi đường dài 300 m. Onkalo được thiết kế để lưu trữ tới 6.500 tấn nhiên liệu hạt nhân từ 5 lò phản ứng đang hoạt động của Phần Lan trong ít nhất 100.000 năm.
Chất thải trước tiên sẽ được giữ kín trong các thùng bằng đồng chống ăn mòn, sau đó hạ xuống hố chôn đã khoan dưới đường hầm, bọc lại bằng đất sét bentonite - lớp bảo vệ bổ sung ngăn nước xâm nhập và phóng xạ rò rỉ. Sau khi kín chỗ, các đường hầm sẽ được bịt lại bằng bêtông cốt thép.
Công nhân đi bộ trong một đường hầm thuộc kho lưu trữ chất thải hạt nhân Onkalo ở Eurajoki, tây nam Phần Lan, ngày 18/5/2026. Ảnh: AFP
Theo Interesting Engineering, tầm quan trọng của Onkalo vượt xa phạm vi Phần Lan. Thụy Điển, Pháp, Canada, Mỹ và nhiều nước khác đã dành hàng chục năm nghiên cứu kho lưu trữ địa chất sâu như giải pháp ưu tiên để xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng có tính phóng xạ cao. Nhưng đến nay, chưa quốc gia nào đưa vào hoạt động một cơ sở thương mại dành cho việc xử lý vĩnh viễn.
Những người ủng hộ cho rằng lưu trữ địa chất sâu là giải pháp dài hạn an toàn nhất hiện nay vì kết hợp các lớp bảo vệ kỹ thuật với cấu tạo địa chất ổn định, có thể không thay đổi suốt hàng trăm nghìn năm. Tuy nhiên, nhóm phản đối lập luận, không kho lưu trữ nào đảm bảo được an toàn trong thời gian dài như vậy và vẫn còn nhiều điều không chắc chắn liên quan đến biến đổi địa chất cũng như nguy cơ thùng chứa bị ăn mòn.
Thu Thảo tổng hợp
