Hành trình 'trở về' sau 58 năm của 2 hài cốt liệt sĩ

Trong quá trình cất bốc hài cốt liệt sĩ, cơ quan chức năng tại Quảng Trị đã tìm thấy những mảnh giấy ghi họ tên liệt sĩ, bỏ trong vỏ đạn chôn cùng. Sau khi xác minh, hai hài cốt liệt sĩ đã được "đoàn tụ" với gia đình sau 58 năm.

Trước Tết Nguyên đán 2026, gia đình bà Nguyễn Thị Mến, trú thôn Đông Bo, xã Tràng Xá, tỉnh Thái Nguyên, đón niềm vui lớn. Sau 58 năm chờ đợi, người bố - liệt sĩ Nguyễn Minh Thuận - đã "trở về" quê hương.

Từ hai mảnh giấy nhỏ đến cuộc xác minh đầy hy vọng

Đầu năm 2026, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị) tổ chức tìm kiếm tại thôn Trại Cá, xã Đakrông. Nguồn tin do các đơn vị từng chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị, cựu chiến binh và người dân địa phương cung cấp.

Sau nhiều ngày đào tìm, Đội 584 quy tập được năm hài cốt liệt sĩ. Đặc biệt, hai trong số đó còn chôn kèm mảnh giấy bạt đã úa màu, nhưng vẫn đọc được họ tên liệt sĩ.

"Hai mảnh giấy và hai cái tên đầy đủ được gói trong vỏ đạn AK chôn cùng. Với những người làm công tác tìm kiếm, đó gần như là một kỳ tích. Đây là manh mối vô cùng quan trọng và mang đầy hy vọng tìm được thân nhân liệt sĩ", ông Thành, thuộc Đội 584, chia sẻ.

Từ những dòng chữ ít ỏi ấy, cuộc chạy đua với thời gian bắt đầu.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị phối hợp với Sở Nội vụ rà soát hồ sơ lưu trữ, đối chiếu danh sách liệt sĩ. Đơn vị này cũng liên hệ các đơn vị quân đội, trong đó có Sư đoàn 304, cùng cơ quan quân sự địa phương để xác minh thông tin.

Khoảng một tháng sau, dữ liệu dần khớp nối.

Hai cái tên hiện lên rõ ràng: liệt sĩ Nguyễn Minh Thuận, quê xã Tràng Xá, huyện Võ Nhai (nay là xã Tràng Xá, tỉnh Thái Nguyên), và liệt sĩ Trịnh Ngọc Tạc, quê xã Định Tân, Thanh Hóa.

"Tất cả thông tin đều trùng khớp. Đó là khoảnh khắc cả đội quy tập và những người làm công tác chính sách đều vỡ òa", ông Nguyễn Trường An, cán bộ phụ trách công tác người có công, Sở Nội vụ Quảng Trị, nhớ lại.

Gia đình hai liệt sĩ được mời vào Quảng Trị đối chiếu thông tin. Dù mang hy vọng, họ vẫn chưa dám tin người thân đã được tìm thấy.

Chỉ đến khi hồ sơ, địa điểm hy sinh, đơn vị chiến đấu và thông tin trên mảnh giấy được xác thực, cơ quan chức năng mới chính thức thông báo kết quả. Đó là những ngày giáp Tết Nguyên đán vừa qua.

Một cuộc "trở về" sau 58 năm bắt đầu. Riêng liệt sĩ Nguyễn Minh Thuận, hành trình ấy càng khiến nhiều người xúc động.

Ông nhập ngũ năm 1968, khi vợ đang mang thai. Vào chiến trường, nghe tin vợ sinh con gái đầu lòng, ông được đơn vị cho về phép ít ngày. Đó cũng là lần duy nhất người con gái được gặp bố.

Ít lâu sau, ông trở lại chiến trường và hy sinh ngày 7-5-1970, khi vừa bước qua tuổi 21.

Người vợ ở quê mòn mỏi chờ chồng, rồi qua đời năm 1995 mà chưa kịp biết nơi chồng yên nghỉ. Con gái Nguyễn Thị Mến lớn lên chỉ biết bố qua lời kể của mẹ và tấm di ảnh cũ.

Nhiều năm qua, bà Mến gửi thông tin về bố tới chương trình "Như chưa hề có cuộc chia ly", lần theo nhiều đầu mối nhưng đều rơi vào im lặng. Cho đến khi cuộc điện thoại từ Quảng Trị vang lên.

Cái Tết hạnh phúc nhất sau 58 năm chờ đợi

Những ngày cận Tết Nguyên đán 2026, đoàn công tác của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị và Sở Nội vụ đưa hài cốt liệt sĩ Nguyễn Minh Thuận về quê nhà Thái Nguyên.

Ông Nguyễn Trường An vẫn nhớ như in buổi tối hôm ấy. "Cả gia đình đã đứng đợi từ đầu ngõ. Xe từ Quảng Trị ra đến nơi thì đã tối muộn nhưng không một ai rời đi", ông kể.

Khi xe dừng lại, bà Nguyễn Thị Mến ôm chặt di ảnh của bố, bật khóc nức nở. Người phụ nữ gần 60 tuổi run run bước tới bên chiếc tiểu sành mang theo hài cốt người cha mà bà chỉ được gặp một lần lúc mới sinh.

Đó là khoảnh khắc đoàn tụ đầu tiên của hai cha con sau 56 năm biền biệt kể từ ngày cha bà nghỉ phép về thăm nhà năm 1970 rồi trở lại chiến trường. Dù khi trở về, cha chỉ còn là mảnh xương cốt, nhưng với bà Mến, đó vẫn là khoảnh khắc đủ đầy nhất trong cuộc đời.

Hài cốt liệt sĩ sau đó được an táng tại nghĩa trang xã, để từ nay gia đình có nơi cụ thể thắp hương tưởng nhớ. "Tết năm nay là cái Tết hạnh phúc nhất của gia đình tôi", bà Mến nghẹn ngào.

Cùng ngày hôm ấy, tại Thanh Hóa, một cuộc đoàn tụ khác cũng diễn ra trong nước mắt.

Hài cốt liệt sĩ Trịnh Ngọc Tạc được đưa về quê hương sau hơn nửa thế kỷ.

Cha mẹ liệt sĩ đều đã qua đời từ lâu. Nhiều năm qua, việc hương khói do vợ chồng người cháu đảm nhận. Nay cháu trai đã mất, cháu dâu đang lo hương khói ở thôn Hổ Thôn, xã Định Tân, Thanh Hóa.

Gia đình từng nhiều lần tìm kiếm nhưng vô vọng. Đến cuối tháng 1-2026, cuộc gọi từ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa báo tin Quảng Trị vừa tìm được hài cốt có thông tin trùng khớp với liệt sĩ Trịnh Ngọc Tạc khiến cả nhà lặng người.

Ít ngày sau, ông được đưa về an táng tại nghĩa trang dòng họ, nơi người thân có thể thường xuyên chăm sóc, hương khói.

Trên bàn thờ hôm ấy, bên cạnh di ảnh là những di vật chôn cùng liệt sĩ như báng súng, hộp tiếp đạn - chứng tích lặng lẽ của người lính đã nằm lại chiến trường hơn nửa thế kỷ.

"Sau bao nhiêu năm mới tìm được hài cốt, gia đình không thể diễn tả hết niềm hạnh phúc", người cháu ruột của liệt sĩ xúc động nói.