Tên lửa Iran được trưng bày tại Bảo tàng Lực lượng Không quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) ở Tehran - Ảnh: REUTERS
Theo Đài Al Jazeera, sau hơn bốn tháng hứng chịu hàng chục nghìn cuộc không kích từ Mỹ và Israel, Iran bước vào vòng đàm phán mới với Washington tại Qatar trong bối cảnh năng lực quân sự bị tổn thất nặng nhưng chưa bị vô hiệu hóa hoàn toàn.
Tuy nhiên, Israel và Mỹ tuyên bố sẽ nối lại chiến dịch quân sự nếu đàm phán thất bại, thậm chí còn dữ dội hơn. Đáp lại, Iran khẳng định bất kỳ mối đe dọa nào nhằm vào lãnh đạo hay người dân nước này sẽ vấp phải phản ứng mạnh mẽ.
Vậy nếu chiến tranh thực sự bùng phát trở lại, quân đội Iran hiện còn lại những gì sau nhiều tháng đối đầu bất cân xứng với các cường quốc sở hữu vũ khí tiên tiến?
Những năng lực nào đã bị suy giảm?
Theo quân đội Mỹ, chỉ trong chưa đầy 40 ngày giao tranh, hơn 13.000 mục tiêu tại Iran đã bị tấn công. Quân đội Israel cũng tiến hành khoảng 10.800 cuộc không kích nhằm vào gần 4.000 mục tiêu.
Ngoài việc nhắm vào các quan chức và chỉ huy cấp cao, các đợt tấn công còn tập trung vào lực lượng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, máy bay không người lái (drone), hệ thống phòng không, cơ sở công nghiệp quốc phòng, trung tâm chỉ huy, căn cứ hải quân, radar ven biển và các cơ sở hạt nhân.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hơn 85% năng lực công nghiệp quốc phòng liên quan đến tên lửa đạn đạo, drone và hải quân của Iran đã bị phá hủy hoặc hư hại.
Israel cũng thông tin rằng khoảng 60% bệ phóng tên lửa cùng 250 hệ thống phòng không của Iran đã bị loại khỏi vòng chiến.
Nhiều tổ hợp quân sự quan trọng như Parchin, Khojir, Bandar Abbas, Fath, Isfahan, Yazd và Shahroud trở thành mục tiêu không kích liên tục.
Bên cạnh các mục tiêu quân sự, nhiều cơ sở hạ tầng dân sự - gồm cơ sở dầu khí, nhà máy hóa dầu, luyện thép, luyện nhôm, khu công nghiệp, nhà máy điện, công trình cấp nước, kho nhiên liệu, trường đại học, trung tâm nghiên cứu và khu dân cư - cũng bị tấn công.
Theo Israel, khoảng 70% năng lực sản xuất thép và hơn 85% công suất xuất khẩu hóa dầu của Iran từng bị tê liệt trong chiến dịch quân sự.
Iran còn lại những gì và đã khôi phục ra sao?
Dù chịu thiệt hại lớn, Iran vẫn duy trì được nhiều năng lực quân sự cốt lõi. Các đánh giá từ tình báo, ảnh vệ tinh và tuyên bố của các bên cho thấy Tehran vẫn duy trì được nhiều năng lực răn đe quan trọng, đồng thời đang khẩn trương khôi phục lực lượng.
Theo nhiều báo cáo, phần lớn mạng lưới hầm chứa tên lửa ngầm của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), được xây sâu trong lòng núi, vẫn còn nguyên vẹn.
Nhiều cửa hầm và công trình nổi bị đánh sập cũng đã được khôi phục, thậm chí còn được gia cố chắc chắn hơn nhằm tăng khả năng chống chịu.
Báo New York Times cho biết gần 90% các cơ sở tên lửa ngầm gần eo biển Hormuz đã hoạt động trở lại toàn phần hoặc một phần.
Dù CENTCOM cho rằng khoảng 1.500 cuộc không kích đã khiến chương trình sản xuất tên lửa và drone của Iran bị chậm lại nhiều năm, nhiều nguồn tin tình báo Mỹ lại nhận định Tehran đang phục hồi nhanh hơn dự kiến và đã nối lại một phần hoạt động sản xuất drone.
Xác máy bay cháy đen gần thành phố Esfahan của Iran ngày 5-4 - Ảnh: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)
"Quân bài" của Iran: Drone giá rẻ và eo Hormuz
Trong những ngày đầu chiến tranh, IRGC và quân đội Iran phóng hàng trăm tên lửa và drone nhắm vào Israel cùng các căn cứ Mỹ trong khu vực.
Sau đó, cường độ tấn công giảm xuống còn vài chục quả mỗi ngày để chuẩn bị cho một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.
Iran hiện được cho là tập trung nhiều hơn vào drone cảm tử do chi phí sản xuất thấp, buộc đối phương phải tiêu tốn các quả đạn đánh chặn đắt đỏ.
Chuẩn tướng Alireza Sheikh, Phó tư lệnh phụ trách điều hành của quân đội Iran, cho biết sản lượng drone sau cuộc chiến đã tăng gấp 10 lần.
Các chỉ huy Iran cũng khẳng định kinh nghiệm từ các cuộc xung đột vừa qua giúp lực lượng vũ trang cải thiện đáng kể khả năng tác chiến và phòng không, khi Iran tuyên bố đã bắn hạ hơn 200 drone đối phương (bao gồm một chiếc MQ-9 Reaper) bằng hệ thống phòng không mới Arash-e Kamangir.
Bên cạnh đó, Iran vẫn duy trì khả năng gây gián đoạn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz thông qua tàu cao tốc, xuồng vũ trang, drone và tên lửa.
Đầu tuần này, lực lượng IRGC đã sử dụng tên lửa và drone để ngăn các tàu thương mại rời eo biển qua tuyến đường do Mỹ hậu thuẫn gần Oman, thay vì tuyến hàng hải do Iran quy định.
Tehran cũng phóng tên lửa tấn công đáp trả về phía Bahrain và Kuwait sau khi Mỹ tấn công các cơ sở radar trên các đảo phía nam Iran.
Giới quan sát nhận định một số khu vực tại eo biển Hormuz vẫn còn được rải thủy lôi, tiếp tục tạo ra nguy cơ đối với hoạt động vận tải biển quốc tế.
Điều đó đồng nghĩa với việc, dù đã chịu nhiều tổn thất, Iran vẫn còn đủ năng lực quân sự để tiếp tục kéo dài xung đột nếu các nỗ lực ngoại giao thất bại.
Nguy cơ xung đột vẫn hiện hữu
Giới phân tích nhận định các động thái phục hồi quân sự thần tốc của Iran khiến Mỹ phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi tính đến một chiến dịch tấn công trên bộ vô cùng tốn kém.
Ngay cả lượng uranium làm giàu cấp độ cao bị chôn vùi tại các cơ sở hạt nhân bị đánh bom vẫn được cho là có khả năng thu hồi được bằng máy móc hạng nặng.
Tuy nhiên nếu bàn đàm phán tại Doha đổ vỡ, một cuộc chiến giai đoạn hai được dự đoán sẽ khốc liệt hơn gấp bội.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo các đợt tấn công tiếp theo sẽ không còn giới hạn ở mục tiêu quân sự mà sẽ nhắm thẳng vào hạ tầng dân sự thiết yếu, đặc biệt là hệ thống điện.
