Không gian mới - Tầm vóc mới

2 giờ trước 14

Sau sáp nhập, không gian phát triển quốc gia được tái định hình với 6 vùng kinh tế - xã hội, với diện mạo mới, tầm vóc mới, đi kèm với yêu cầu liên kết nội vùng và liên vùng để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Trong đó, vùng Bắc Trung bộ gồm Huế, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị; vùng Duyên hải Nam Trung bộ và Tây nguyên gồm Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng. Rất nhiều kỳ vọng mới đang mở ra...

Tái cấu trúc không gian phát triển vùng

Nghị quyết số 252/2025/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 10.12.2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 81/2023/QH15 về Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã điều chỉnh lại không gian phát triển các vùng kinh tế - xã hội, định hình lại nhiều hành lang kinh tế, vùng động lực và cực tăng trưởng chiến lược.

Trong đó, vùng Bắc Trung bộ đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10 - 10,5%/năm giai đoạn 2026 - 2030, tập trung phát triển kinh tế biển, cảng biển, khu kinh tế ven biển và logistics; ưu tiên các ngành công nghiệp lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí chế tạo, ô tô, năng lượng và chế biến nông - lâm - thủy sản. Đồng thời đẩy mạnh du lịch biển, sinh thái, văn hóa - lịch sử và tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng bền vững, hiệu quả cao.

Quốc hội đặt mục tiêu xây dựng TP.Huế trở thành trung tâm lớn, đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch và y tế chuyên sâu, trung tâm lớn của cả nước về khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao; hướng tới là thành phố Festival, trung tâm văn hóa, giáo dục, du lịch và y tế chuyên sâu đặc sắc của châu Á. Trong khi đó, TP.Đà Nẵng được xác định phát triển thành một trong những trung tâm kinh tế - xã hội lớn của cả nước và Đông Nam Á với vai trò là trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, du lịch, thương mại, tài chính, logistics, công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số, công nghiệp hỗ trợ...

Vùng Duyên hải Nam Trung bộ và Tây nguyên đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 9,5 - 10%/năm giai đoạn 2026 - 2030, tập trung phát triển công nghiệp sạch, công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số, năng lượng tái tạo và chế biến nông - lâm - thủy sản. Vùng cũng định hướng phát triển kinh tế biển, logistics, cảng biển, cảng hàng không, du lịch biển - đảo và chuỗi đô thị ven biển gắn với trung tâm tài chính, khu thương mại tự do, khu kinh tế ven biển. Đối với khu vực trung du, miền núi và cao nguyên, nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ rừng, giữ vững an ninh nguồn nước; phát triển kinh tế lâm nghiệp, công nghiệp bauxite, alumin, nhôm cùng du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và du lịch văn hóa gắn với bản sắc các dân tộc Tây nguyên.

Các hành lang kinh tế kết nối khu vực Tây nguyên - Đông Nam bộ, Đông - Tây cũng được tập trung phát triển nhằm tạo trục kết nối liên thông, khai thác hiệu quả không gian phát triển mới sau sáp nhập. Xây dựng mạng lưới đường bộ cao tốc và nâng cấp mạng lưới giao thông nội vùng; các tuyến đường nối với các địa phương vùng Đông Nam bộ, khu vực Nam Lào và đông bắc Campuchia; nghiên cứu xây dựng tuyến đường sắt qua địa bàn Tây nguyên. Trục dọc Lao Bảo - Đông Hà - Đà Nẵng được định hướng phát triển gắn với hành lang kinh tế Đông - Tây thuộc Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS), kết nối miền Trung Việt Nam với miền Trung Thái Lan, Lào và phía nam Myanmar nhằm thúc đẩy thương mại, du lịch và đầu tư. Đồng thời, phát triển hành lang kinh tế Bờ Y - Pleiku - Quy Nhơn kết nối bắc Tây nguyên với vùng ven biển Nam Trung bộ và hệ thống cảng biển; nghiên cứu các hành lang Bờ Y - Đà Nẵng, Buôn Ma Thuột - Khánh Hòa và Lâm Đồng - Khánh Hòa.

Đối với các vùng động lực và cực tăng trưởng quốc gia, nghị quyết xác định hình thành vùng động lực miền Trung dọc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông, QL1 và tuyến ven biển thuộc Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi và Gia Lai; trong đó Đà Nẵng giữ vai trò cực tăng trưởng. Sau năm 2030, sẽ nghiên cứu mở rộng phạm vi vùng động lực này...

Như vậy, điểm đáng chú ý của lần điều chỉnh này không chỉ nằm ở việc sắp xếp lại không gian các vùng kinh tế - xã hội, mà còn ở cách tái định vị vai trò của miền Trung - Tây nguyên trong cấu trúc phát triển quốc gia.

Chuỗi giá trị liên hoàn

Sau sáp nhập, diện tích của TP.Đà Nẵng mới tăng gần 10 lần (lên gần 12.000 km²), dân số cũng đạt hơn 3 triệu người, sở hữu đầy đủ cấu trúc từ đô thị trung tâm, vùng công nghiệp, cảng biển, sân bay, vùng nông thôn, miền núi đến hệ thống di sản văn hóa - du lịch đặc sắc của Quảng Nam cũ. Sự hợp nhất này không đơn thuần là thay đổi địa giới hành chính, mà mở ra quá trình tái cấu trúc toàn diện về kinh tế, không gian và chiến lược phát triển vùng.

Sau 1 năm, diện mạo của thành phố mới dần hiện rõ với những chuyển động mạnh mẽ trong quy hoạch, đầu tư hạ tầng và định vị động lực tăng trưởng mới. Tư duy phát triển thay đổi từ mô hình "đô thị đơn cực ven biển" sang cấu trúc "đa cực - đa trung tâm". Nếu trước đây, động lực phát triển chủ yếu tập trung ở khu vực trung tâm Đà Nẵng cũ với du lịch, dịch vụ và công nghệ cao, thì nay không gian phát triển đã mở rộng xuống phía nam, kết nối toàn bộ vùng đô thị - công nghiệp - logistics Chu Lai, Tam Kỳ, Hội An, Điện Bàn và khu vực miền núi phía tây.

Theo điều chỉnh Quy hoạch thành phố thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đà Nẵng mới được tổ chức theo mô hình cấu trúc không gian 3 vùng, gắn với các hành lang kinh tế và 3 cụm động lực phát triển: "trái tim đô thị", "vành đai tăng trưởng công nghiệp - dịch vụ mới", "cực tăng trưởng công nghiệp mới".

Sự thay đổi trong không gian phát triển cũng kéo theo làn sóng đầu tư hạ tầng quy mô lớn. Các tuyến giao thông kết nối Bắc - Nam, ven biển và vùng phía tây được thúc đẩy nhằm xóa bỏ ranh giới hành chính cũ giữa Đà Nẵng và Quảng Nam. Cạnh đó, cũng đã có sự chuyển dịch trong tư duy liên kết vùng. Trước đây, Đà Nẵng và Quảng Nam dù có nhiều kết nối nhưng vẫn tồn tại tình trạng phát triển "song song". Sau hợp nhất, các nguồn lực về quy hoạch, đầu tư công, hạ tầng và thu hút doanh nghiệp đang được điều phối theo hướng thống nhất hơn, giúp hạn chế cạnh tranh nội vùng và tạo nên chuỗi giá trị liên hoàn từ cảng biển - sân bay - khu công nghiệp - đô thị - du lịch.

Tương tự với Quảng Ngãi và Kon Tum. Sự thay đổi lớn nhất sau hợp nhất không chỉ nằm ở địa giới hành chính mà còn ở tư duy phát triển liên kết vùng. Nếu trước đây Quảng Ngãi và Kon Tum phát triển dựa trên những lợi thế riêng biệt, thì nay 2 không gian kinh tế đang từng bước bổ trợ cho nhau. Một bên là động lực công nghiệp, logistics, cảng biển và năng lượng; bên còn lại là dư địa lớn về nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế rừng, dược liệu và cửa ngõ giao thương sang Lào, Campuchia.

Sau hợp nhất, Quảng Ngãi sở hữu lợi thế đặc biệt khi vừa có cảng nước sâu Dung Quất, vừa có cửa khẩu quốc tế Bờ Y, điểm kết nối quan trọng trên hành lang kinh tế Đông - Tây. Đây được xem là nền tảng để hình thành chuỗi logistics xuyên vùng từ Tây nguyên xuống biển, tạo thêm hướng ra Biển Đông cho hàng hóa từ khu vực tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia. Trong bức tranh phát triển mới, Khu kinh tế Dung Quất không còn chỉ là trung tâm công nghiệp nặng mà đang dần hình thành hệ sinh thái công nghiệp - đô thị - dịch vụ hiện đại.

Dư địa phát triển mới

Sau gần 1 năm triển khai việc sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Quảng Trị ghi nhận nhiều chuyển biến theo hướng tinh gọn bộ máy, hiện đại hóa quản trị và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. Ở cấp cơ sở, 77 trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã vận hành nhằm đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn.

Những kết quả bước đầu về cải cách hành chính, chuyển đổi số, kinh tế - xã hội duy trì đà tăng trưởng tích cực... cho thấy việc hợp nhất Quảng Bình và Quảng Trị để hình thành tỉnh Quảng Trị mới đang mở ra dư địa phát triển mới cho khu vực Bắc Trung bộ. Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương cho biết dù nhiều nhiệm vụ mới chưa có tiền lệ nhưng địa phương đã triển khai đồng bộ các giải pháp để từng bước ổn định bộ máy, đến nay cơ bản vận hành thông suốt, hiệu quả. Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị yêu cầu tiếp tục huy động nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho cấp xã, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, rà soát, sắp xếp, điều chuyển cán bộ hợp lý giữa các địa phương, đơn vị gắn với triển khai chủ đề năm 2026 là "Năm cán bộ cơ sở".

Dư địa phát triển mới cũng hiển hiện ở Gia Lai, khi từng bước định hình cấu trúc phát triển mới với lợi thế "rừng - biển" hiếm có. Từ một tỉnh trung tâm Tây nguyên, Gia Lai hiện nay trở thành cửa ngõ kết nối ra biển, mở ra không gian phát triển rộng lớn cho kinh tế cao nguyên, công nghiệp ven biển, logistics, du lịch sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Định cũ. Theo UBND tỉnh Gia Lai, việc sáp nhập còn hình thành cấu trúc kinh tế mang tính bổ trợ rõ nét. Khu vực phía tây phát huy thế mạnh nông - lâm nghiệp, năng lượng tái tạo và kinh tế biên giới; trong khi khu vực phía đông tập trung phát triển công nghiệp, cảng biển, logistics và du lịch biển.

Sáp nhập với Ninh Thuận, tỉnh Khánh Hòa mới đang định hình cấu trúc phát triển hoàn toàn mới, nơi biển xanh Nha Trang, cảng nước sâu Vân Phong, đồi cát Ninh Thuận và những cánh đồng năng lượng tái tạo bạt ngàn cùng nằm trong một không gian hành chính thống nhất. Từ một tỉnh du lịch ven biển, Khánh Hòa nay đồng thời trở thành trung tâm năng lượng, công nghiệp và logistics của vùng Nam Trung bộ.

Sự bổ trợ giữa 2 vùng đất cũ thể hiện rõ nét qua từng lĩnh vực. Hành lang công nghiệp ven biển Bắc - Nam từ Vạn Ninh - Ninh Hòa - Cam Ranh - Cà Ná - Thuận Nam tập trung phát triển công nghiệp chế biến, đóng tàu, cơ khí nặng, vật liệu xây dựng và xuất khẩu hàng hóa thông qua cảng biển. Hành lang năng lượng tái tạo Ninh Thuận thúc đẩy phát triển công nghệ lưu trữ điện, hình thành trung tâm năng lượng xanh của cả nước.

Đọc toàn bộ bài viết