Kỹ năng số đang trở thành "năng lực nền" giúp thanh niên thích ứng với thị trường, các mô hình việc làm mới, chuyển đổi số, theo đại diện Hội Đồng Anh tại Việt Nam.
Thông tin được chia sẻ tại tập 7 vodcast "Đối thoại Giáo dục" chủ đề "Kỹ năng cho thanh niên vì một tương lai bền vững", phát sóng trên VnExpress ngày 26/5. Chương trình có sự tham gia của bà Trần Thị Hồng Gấm - Phó giám đốc Chương trình Giáo dục, Hội đồng Anh tại Việt Nam và bà Nguyễn Thị Vân - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nghị lực sống, doanh nghiệp xã hội.
Tại vodcast, bà Trần Thị Hồng Gấm chia sẻ rằng, thanh niên hiện là nhóm chịu tác động trực tiếp nhất từ chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và sự thay đổi cấu trúc việc làm toàn cầu. Trong bối cảnh AI và tự động hóa ngày càng thay thế các công việc lặp lại, khoảng cách giữa kỹ năng hiện có và yêu cầu mới của thị trường lao động ngày càng lớn, đặc biệt với nhóm thanh niên yếu thế.
"Không chỉ thiếu cơ hội tiếp cận công nghệ, nhiều bạn trẻ còn thiếu kỹ năng để thích ứng với tốc độ thay đổi rất nhanh của thị trường lao động hiện nay", bà Gấm nói.
Bà Trần Thị Hồng Gấm - Phó giám đốc Chương trình Giáo dục, Hội đồng Anh tại Việt Nam. Ảnh: British Council
Từ thực tế đó, Hội đồng Anh triển khai chương trình Kết nối thanh niên (Youth Connect) và dự án "Tăng cường khả năng chống chịu và hòa nhập cho thanh niên - Kỹ năng cho tương lai" (S4F), hướng đến hỗ trợ thanh niên khuyết tật và nữ thanh niên có hoàn cảnh khó khăn phát triển kỹ năng số, kỹ năng khí hậu cùng các năng lực nền cần thiết cho thế kỷ 21.
Thanh niên khuyết tật đối mặt áp lực thị trường
Theo các diễn giả, AI và chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh cách doanh nghiệp tuyển dụng và vận hành. Những vị trí lao động giản đơn hoặc mang tính lặp lại dần bị thay thế bởi tự động hóa, trong khi nhu cầu về nhân lực có khả năng sử dụng công nghệ, phân tích dữ liệu và thích nghi với môi trường số ngày càng tăng.
Điều này tạo áp lực lớn hơn với thanh niên khuyết tật - nhóm vốn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận giáo dục, công nghệ và cơ hội việc làm.
Bà Nguyễn Thị Vân cho biết trước khi tham gia S4F, nhiều học viên thiếu tự tin, hạn chế tiếp cận thiết bị công nghệ và chưa từng được học trong môi trường thực sự bao trùm. "Không ít bạn có tâm lý e ngại, sợ bị đánh giá hoặc cho rằng bản thân khó cạnh tranh trong môi trường lao động mới", bà Vân nói.
Bà Nguyễn Thị Vân - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nghị lực sống, doanh nghiệp xã hội (phải) chia sẻ tại vodcast. Ảnh: British Council
Theo bà, trong bối cảnh kinh tế xanh, chuyển đổi số và AI phát triển nhanh, kỹ năng số không còn là lợi thế riêng của một số ngành nghề mà trở thành nền tảng cơ bản để tham gia thị trường lao động. "Ngay cả những công việc truyền thống hiện nay cũng yêu cầu khả năng sử dụng công nghệ, làm việc trực tuyến hoặc cập nhật thông tin qua môi trường số", bà nói thêm.
Bà Trần Thị Hồng Gấm nhận định khoảng cách thích ứng này đặc biệt rõ ở nhóm thanh niên chịu tác động mạnh bởi biến đổi khí hậu hoặc có hoàn cảnh khó khăn. "Thanh niên khuyết tật không chỉ cần cơ hội học nghề mà cần được trang bị khả năng thích nghi lâu dài trong một thế giới thay đổi liên tục", bà nói.
Theo đại diện Hội đồng Anh, chương trình Kết nối thanh niên được xây dựng với mục tiêu trao quyền kinh tế hòa nhập cho thanh niên thông qua phát triển năng lực số, khả năng khởi nghiệp và kỹ năng tham gia nền kinh tế mới.
Từ học kỹ năng số đến xây dựng năng lực tự thích nghi
Khác với các chương trình đào tạo ngắn hạn tập trung vào kỹ năng nghề đơn lẻ, mô hình chương trình Kết nối thanh niên và dự án S4F hướng đến xây dựng khả năng tự thích nghi cho người học.
Theo bà Trần Thị Hồng Gấm, điểm cốt lõi của chương trình nằm ở phương pháp tiếp cận lấy học viên làm trung tâm, giúp người trẻ hiểu bản thân, xác định mục tiêu và chủ động trước thay đổi.
"Kỹ năng số rất quan trọng, nhưng nếu chỉ dừng ở việc học công cụ thì chưa đủ. Điều quan trọng hơn là khả năng học liên tục, tư duy phản biện, làm việc nhóm và thích nghi với môi trường mới", bà nói.
Trong dự án S4F, Hội đồng Anh phối hợp cùng Nghị lực sống kết nối hơn 100 thanh niên khuyết tật và nữ thanh niên có hoàn cảnh khó khăn tại Nghệ An, Hà Nội, Lào Cai... Chương trình kết hợp đào tạo kỹ năng số với kỹ năng mềm như lãnh đạo, hợp tác, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.
Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Vân cho rằng, nhiều học viên sau chương trình đã thay đổi từ tâm thế "được hỗ trợ" sang chủ động tìm kiếm cơ hội học tập, thực tập và việc làm. "Các bạn bắt đầu tham gia dự án cộng đồng, kết nối doanh nghiệp, tìm kiếm cơ hội khởi nghiệp hoặc học tiếp để nâng cao năng lực chuyên môn", bà chia sẻ.
Một số học viên cũng được kết nối với mạng lưới doanh nghiệp tạo tác động xã hội thuộc Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam nhằm tìm kiếm cơ hội thực tập hoặc việc làm phù hợp.
Theo bà Vân, điều quan trọng nhất không nằm ở việc học được bao nhiêu công cụ công nghệ, mà là khả năng duy trì tinh thần học tập liên tục trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi quá nhanh. "Các bạn cần hiểu rằng kỹ năng hôm nay có thể nhanh chóng lỗi thời. Vì vậy khả năng tự học và thích nghi mới là yếu tố quyết định", bà nói.
Xây dựng hệ sinh thái kỹ năng số dài hạn
Để phát triển kỹ năng số cho thanh niên yếu thế, việc đào tạo không thể chỉ dừng ở lớp học mà cần xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ dài hạn.
Bà Gấm cho biết Hội đồng Anh lựa chọn làm việc với các đối tác địa phương như Nghị lực sống, Hội Người khuyết tật Nghệ An hay các tổ chức giáo dục tại Đồng bằng sông Cửu Long nhằm bảo đảm tính bền vững cho chương trình.
"Mục tiêu không chỉ là triển khai một dự án ngắn hạn mà còn nâng cao năng lực cho chính các tổ chức địa phương để họ tiếp tục đồng hành cùng thanh niên trong tương lai", bà nói.
Các chuyên gia chia sẻ tại tập 7 vodcast "Đối thoại Giáo dục" chủ đề "Kỹ năng cho thanh niên vì một tương lai bền vững". Ảnh: British Council
Theo bà, chương trình được xây dựng trên nguyên tắc EDI - công bằng, đa dạng và hòa nhập. Các nội dung đào tạo được điều chỉnh phù hợp với bối cảnh địa phương và nhu cầu thực tế của người học thay vì áp dụng một mô hình cứng.
Ngoài đào tạo thanh niên, Hội đồng Anh còn hỗ trợ nâng cao năng lực cho các tập huấn viên nòng cốt và xây dựng cộng đồng thực hành để lan tỏa mô hình lâu dài.
Trong giai đoạn tiếp theo, Hội đồng Anh cho biết sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới đối tác, tăng cường đào tạo kỹ năng số nâng cao, kỹ năng xanh và kỹ năng khí hậu nhằm đáp ứng những thay đổi mới của thị trường lao động toàn cầu.
Kết thúc chương trình, các diễn giả cho rằng kỹ năng số không chỉ giúp thanh niên tìm kiếm việc làm, mà còn là công cụ để họ tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế - xã hội trong tương lai.
"Khi người trẻ được trao kỹ năng, cơ hội và niềm tin, họ không chỉ thay đổi cuộc sống của chính mình mà còn góp phần tạo nên những cộng đồng bền vững hơn", bà Gấm nói.
Hội đồng Anh (British Council) là tổ chức hợp tác văn hóa và giáo dục quốc tế của Vương quốc Anh, được thành lập năm 1934 và có mặt tại Việt Nam từ năm 1993. Mỗi năm, tổ chức này kết nối hàng nghìn sinh viên, giảng viên, nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu thông qua các chương trình phát triển năng lực giảng dạy, hợp tác nghiên cứu, trao đổi học thuật và học bổng quốc tế. Riêng trong năm 2024-2025, các hoạt động của đơn vị đã tiếp cận tới 600 triệu người.
Thái Anh
