Nếu nhập siêu kéo dài có thể tạo áp lực lên cán cân ngoại tệ và tỉ giá - Ảnh: NGỌC PHƯỢNG
Theo công bố của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 tăng 0,29% so với tháng trước. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 4,04%.
Một số liệu đáng chú ý khác là tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 99,07 tỉ USD, tăng 25,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 46,93 tỉ USD, tăng 18%; nhập khẩu đạt 52,14 tỉ USD, tăng 33,8%.
Cán cân thương mại tháng 5 nghiêng về nhập siêu 5,21 tỉ USD. Lũy kế 5 tháng đầu năm nhập siêu 13,8 tỉ USD, trái ngược với mức xuất siêu 5,1 tỉ USD của cùng kỳ năm 2025.
Ưu tiên doanh nghiệp có khả năng chống chịu tốt
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Phạm Bình Phương, chuyên gia phân tích và chiến lược thị trường Chứng khoán ACB (ACBS), cho biết lạm phát và nhập siêu hiện là hai biến số rất đáng theo dõi vì đều có khả năng tác động trực tiếp tới mặt bằng lãi suất và tỉ giá trong thời gian tới.
Đối với lạm phát, rủi ro lớn nhất hiện nay đến từ giá năng lượng thế giới. Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực chi phí đầu vào của doanh nghiệp sẽ gia tăng, đồng thời làm giảm dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ.
Trong khi đó, tình hình nhập siêu trong 5 tháng đầu năm xuất phát từ 2 yếu tố. Một là do chi phí nhập xăng dầu tăng mạnh khi giá tăng gần gấp đôi sau chiến sự Trung Đông. Hai là các doanh nghiệp đẩy nhanh việc tích trữ nguyên vật liệu để chuẩn bị cho các chu kỳ sản xuất sắp tới, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị vẫn kéo dài, tác động tới giá nhập khẩu và sự ổn định của nguồn cung.
Theo ông Phương, tình trạng nhập siêu nếu kéo dài sẽ tạo áp lực lên cán cân ngoại tệ và tỉ giá. Mặc dù tỉ giá hiện nay vẫn tương đối ổn định nhờ dự trữ ngoại hối, dòng vốn FDI và nguồn kiều hối, nhưng nếu nhập siêu tiếp tục mở rộng cùng với xu hướng đồng USD mạnh lên trên toàn cầu, áp lực điều hành tỉ giá sẽ gia tăng đáng kể.
Từ đó dư địa về chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước cũng bị hạn chế. Tình trạng thanh khoản thu hẹp ở nền lãi suất cao sẽ gây tác động tiêu cực cho thị trường tài chính.
Chuyên gia ACBS khuyến nghị nhà đầu tư nên ưu tiên những doanh nghiệp có khả năng chuyển phần tăng chi phí đầu vào sang khách hàng, có tỉ lệ vay ngoại tệ thấp và bảng cân đối tài chính lành mạnh. Những doanh nghiệp này có khả năng chống chịu tốt hơn nếu môi trường lạm phát và tỉ giá tiếp tục biến động trong nửa cuối năm 2026.
Không nên quá lo ngại về nhập siêu
Ông Trần Đức Anh, Giám đốc kinh tế vĩ mô Chứng khoán KBSV, cho rằng diễn biến của hai biến số lạm phát và nhập siêu đang đặt ra những thách thức nhất định cho chính sách tiền tệ trong ngắn hạn.
Về mặt thực tế, chỉ số CPI bình quân 5 tháng tăng 4,31% đã tiệm cận sát mục tiêu điều hành của Chính phủ và trực tiếp thu hẹp không gian nới lỏng tiền tệ, báo hiệu giai đoạn chi phí vốn khó có thể giảm thêm.
Dù vậy, theo chuyên gia KBSV, áp lực này chủ yếu mang tính chất chi phí đẩy ngắn hạn và hiện đang được kiểm soát rất chặt chẽ, đảm bảo nền tảng vĩ mô ổn định. Nếu giá dầu hạ nhiệt, áp lực lạm phát trong nước sẽ giảm đi đáng kể.
Đối với biến số nhập siêu gần 14 tỉ USD, thực tế lượng thâm hụt thương mại này đang tạo ra áp lực cầu ngoại tệ lớn, gây sức ép trực tiếp lên tỉ giá USD/VND và thanh khoản hệ thống.
Tuy nhiên, dòng vốn nhập siêu này lại tập trung phần lớn vào máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu đầu vào, phần nào cho thấy các doanh nghiệp FDI cũng như nội địa đang tích cực mở rộng quy mô sản xuất để chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới.
Ông Đức Anh cho rằng thay vì lo ngại thái quá, nhà đầu tư nên chủ động rà soát danh mục, tập trung phân bổ vào các doanh nghiệp giá trị sở hữu cấu trúc tài chính an toàn và dòng tiền dồi dào để đón đầu đà bứt phá bền vững của thị trường.
