Mắc bệnh zona lần đầu gây đau rát, bà Trần Thị Hiên, 58 tuổi, xã Xuân Thới Sơn, TP HCM sợ bệnh tái phát đến mất ngủ, người suy kiệt.
Bà mắc zona thần kinh từ ngày 26/6, bệnh gây nhức, nóng, tê và ngứa vùng liên sườn. Ban đầu, bệnh bị chẩn đoán nhầm với gai cột sống thắt lưng, chỉ định uống thuốc, theo dõi bệnh tại nhà.
Hai ngày sau, bà sốt, da đau rát và xuất hiện từng chùm mụn nước. "Vùng da rát chỗ nào, mụn nước mọc chỗ đó", bà nói. Cơn đau khiến bà mất ngủ.
Con gái bà Hiên chia sẻ tình trạng của mẹ trong một nhóm có nhiều bác sĩ. Theo hướng dẫn, chị đưa mẹ đến Bệnh viện Da liễu TP HCM. Bác sĩ xác định bà mắc zona thần kinh liên sườn trái ngày thứ ba. Nhờ điều trị sớm bằng thuốc kháng virus và thuốc bôi, các mụn nước nhanh khô, nguy cơ biến chứng được kiểm soát. Bác sĩ lưu ý virus vẫn tồn tại trong hạch thần kinh. Bệnh có thể tái phát khi miễn dịch suy giảm.
Sau những cơn đau rát, bà Hiên lo bệnh tái phát và gây đau thần kinh, viêm não hoặc viêm phổi. Bà sợ phải điều trị tốn kém, làm phiền các con. Nỗi lo khiến bà mất ngủ, ăn kém, suy kiệt và giảm 5 kg trong một tháng.
Các nốt mụn nước zona mọc từng chùm, mỗi chùm 3-5 cái ở vùng liên sườn trái bà Hiên. Ảnh: Diệu Thuần
Ông Vũ Văn Cường, 54 tuổi, Hà Tĩnh, cũng lo zona tái phát. Lần mắc đầu tiên gây biến chứng ở mắt, khiến ông suýt mất thị lực. Bệnh khởi phát bằng cơn đau đầu. Nghĩ do nắng nóng, ông tự mua thuốc giảm đau. Khi vùng da quanh mắt nổi mụn nước, ông cho rằng bị côn trùng cắn và tiếp tục bôi thuốc. Chỉ khi tổn thương lan khắp mặt, mắt trái sưng đỏ và thị lực giảm, ông mới đến bệnh viện. Bác sĩ chẩn đoán zona vùng mắt làm tổn thương dây thần kinh thị giác.
Ông Cường nằm viện gần một tháng, chi phí hàng chục triệu đồng. Sau điều trị, mắt ông vẫn nhìn mờ. Cơn đau thần kinh kéo dài còn gây mất ngủ, khó ăn uống. Cơ thể suy kiệt, ông phải truyền nước.
BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết zona là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella zoster (VZV) tái hoạt trong các hạch cảm giác. Bệnh thường gây mụn nước và đau rát dọc dây thần kinh.
Sau lần mắc đầu tiên, zona có thể tái phát khi miễn dịch suy giảm. Tỷ lệ tái phát trong dân số chung khoảng 2-18%, có thể lên tới 30% ở người mắc ung thư, bệnh thận, tiểu đường, tăng huyết áp hoặc HIV. Một nghiên cứu cho thấy miễn dịch qua trung gian tế bào đạt đỉnh sau khi mắc bệnh 3-6 tuần, rồi giảm dần sau một năm. Virus VZV vẫn tồn tại trong hạch thần kinh sau khi người bệnh khỏi. Khi miễn dịch suy giảm do bệnh lý hoặc căng thẳng kéo dài, virus có thể tái hoạt.
Bà Hiên tiêm vaccine zona thần kinh tại VNVC Xuân Thới Thượng để phòng bệnh tái phát. Ảnh: Diệu Thuần
Zona có thể tái phát tại vị trí cũ hoặc xuất hiện ở nơi khác. Một nghiên cứu trên 1.076 bệnh nhân tái phát tại Nhật Bản ghi nhận phần lớn tổn thương xuất hiện ở vị trí ban đầu. Người bệnh vẫn có nguy cơ đau thần kinh, liệt mặt, tổn thương mắt, giảm thính lực, viêm phổi hoặc viêm não.
Việt Nam hiện có vaccine phòng zona cho người từ 50 tuổi và người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 1-2 tháng tùy độ tuổi. Người từng mắc zona cũng cần kiểm soát bệnh nền, ngủ đủ, ăn đủ chất, vận động và giảm căng thẳng.
Theo bác sĩ Hồng, vaccine zona được bào chế chứa chất bổ trợ đặc biệt, kích hoạt mạnh mẽ hệ miễn dịch, tạo ra hiệu quả bảo vệ cao cho người lớn tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch. Vaccine được chứng minh giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tới 97,2%, đồng thời ngăn ngừa đau thần kinh sau zona và các biến chứng khác trên 90%.
Diệu Thuần
