Ảnh vệ tinh cho thấy Nga đang xây nhà chứa kiên cố tại sân bay Engels-2, nơi đóng quân chủ chốt của phi đội Tu-160 và nhiều máy bay Tu-95MS.
Ảnh vệ tinh thương mại chụp tuần trước và được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích ngày 22/6 cho thấy ít nhất 17 nhà chứa máy bay được xây dựng ở góc đông bắc căn cứ không quân Engels-2 tại tỉnh Saratov của Nga. Các công trình này lớn hơn nhiều so với nhà chứa tiêm kích, phù hợp với kích thước khổng lồ của oanh tạc cơ chiến lược Tu-95MS và Tu-160.
"Hoạt động xây dựng quy mô lớn đang diễn ra tại Engels-2, một trong những căn cứ không quân quan trọng nhất của Nga, đánh dấu thay đổi đáng kể sau nhiều thập kỷ nước này bố trí máy bay giá trị cao trên đường băng mà không có biện pháp bảo vệ", biên tập viên Thomas Newdick của War Zone nhận xét.
Góc đông bắc căn cứ không quân Engels-2 trong ảnh chụp trước tháng 4/2025 và ngày 20/6. Ảnh: Google Earth
Engels-2 là nơi đóng quân của Trung đoàn Oanh tạc cơ hạng nặng cận vệ số 121, đơn vị duy nhất vận hành dòng Tu-160, và Trung đoàn Oanh tạc cơ hạng nặng số 184 trang bị máy bay Tu-95MS. Cơ sở này từng nhiều lần bị Ukraine tấn công bằng máy bay không người lái (UAV), nhưng chưa chịu thiệt hại về lực lượng.
Nga và Mỹ trước đây thường cho oanh tạc cơ đỗ tại các khu vực lộ thiên theo điều khoản Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START), trong đó yêu cầu hai bên phải bố trí máy bay chiến lược ở vị trí có thể quan sát rõ. Các oanh tạc cơ Nga được nêu trong hiệp ước New START gồm Tu-95MS và Tu-160, trong khi của Mỹ là B-52G/H, B-1B và B-2.
Giới chức Nga ngày 4/2 thông báo chấm dứt toàn bộ nghĩa vụ theo hiệp ước New START, hai bên tự do quyết định bước đi tiếp theo. Quyết định được công bố một ngày trước khi hiệp ước hết hạn và Tổng thống Mỹ Donald Trump từ chối gia hạn thỏa thuận.
Khu vực xây dựng nhà chứa máy bay tại căn cứ Engels-2 trong ảnh chụp ngày 20/6. Ảnh: War Zone
Các nhà chứa máy bay cỡ lớn dường như được khởi công vào tháng 4/2025, một tháng sau khi UAV Ukraine tấn công Engels-2 với mục tiêu chính được cho là kho vũ khí, và khoảng hai tháng trước thời điểm Ukraine tập kích loạt căn cứ không quân chiến lược Nga bằng drone trong chiến dịch Mạng nhện.
Theo Newdick, những vụ tập kích căn cứ Engels-2 cho thấy UAV Ukraine có khả năng xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương, trong khi lưới phòng không Nga không thể bao quát toàn bộ lãnh thổ rộng lớn và ngăn chặn toàn bộ hướng tiếp cận mục tiêu.
Trong khi đó, chiến dịch Mạng nhện đặt ra vấn đề nan giải khác khi lượng lớn drone góc nhìn thứ nhất có thể xuất phát từ vị trí rất gần để tập kích loạt căn cứ không quân chiến lược Nga.
"Xây nhà chứa kiên cố cho oanh tạc cơ đánh dấu thay đổi đáng kể trong hoạt động của những phi cơ này. Trước đây, oanh tạc cơ Nga gần như không được bảo vệ khi đỗ tại căn cứ, quá trình bảo dưỡng cũng được thực hiện ngoài trời", Newdick nói.
Chưa rõ mức độ bảo vệ cụ thể của những công trình này. Nhà chứa máy bay chiến thuật loại kiên cố nhất hiện nay thường sử dụng khung thép đỡ các tấm bê tông đúc sẵn, có thể đối phó được nhiều loại UAV và đầu đạn con của vũ khí mang đạn chùm.
"Những công trình này cung cấp mức độ bảo vệ nhất định, cũng như che chắn hoạt động và sự hiện diện của oanh tạc cơ, khiến đối phương khó nhắm mục tiêu hơn", Newdick đánh giá.
Một góc công trường xây dựng nhà chứa máy bay tại căn cứ Engels-2 trong ảnh chụp ngày 20/6. Ảnh: War Zone
Xây dựng nhà chứa kiên cố cỡ lớn là biện pháp mới nhất của Nga nhằm bảo vệ phi đội oanh tạc cơ chiến lược quý giá, trong đó mẫu Tu-95MS và Tu-22M3 đã ngừng sản xuất từ lâu, còn dây chuyền chế tạo hàng loạt máy bay Tu-160M mới bắt đầu vận hành trở lại.
"Sau khi xung đột bùng phát, không quân Nga đã phân tán máy bay để bảo vệ chúng, dù điều này không dễ dàng với oanh tạc cơ chiến lược, vốn đòi hỏi nhiều không gian, hạ tầng bảo dưỡng, kho vũ khí và các yếu tố khác. Một trong các đường băng của căn cứ Engels-2 đã được dùng làm nơi đỗ máy bay trong những năm qua", Newdick cho biết.
Nga còn lắp tường bao giữa các máy bay đang hoạt động nhằm hạn chế thiệt hại khi một phi cơ bị tấn công, ngăn lửa và mảnh vỡ văng ra làm hỏng máy bay khác. Nước này cũng phủ lốp lên phi cơ đỗ ngoài trời và sơn hình máy bay lên mặt đất để đánh lừa drone đối phương, kết hợp với các máy bay đã loại biên được dùng làm mồi nhử.
Những phương án này ban đầu bị chê bai là không hiệu quả, nhưng sau đó một số chuyên gia Mỹ cho rằng chúng vẫn đạt được tác dụng trong thực tế.
Mô hình nhà chứa oanh tạc cơ Tu-160 được công bố ngày 24/5. Ảnh: Zvezda
Không chỉ có Nga, quân đội Mỹ cũng đối mặt yêu cầu bảo vệ lực lượng trước mối đe dọa ngày càng tăng từ tên lửa, UAV và drone góc nhìn thứ nhất.
Kết quả phân tích ảnh vệ tinh được Washington Post công bố đầu tháng 5 cho thấy tổng cộng 217 công trình, 11 thiết bị quân sự đã bị phá hủy hoặc hư hại tại 15 căn cứ có lực lượng Mỹ trong 6 tuần chiến sự với Iran. Trong số này có những khí tài tối quan trọng như "máy bay mắt thần" E-3G Sentry và hàng loạt phi cơ tiếp dầu KC-135, tất cả đều hứng đòn khi nằm tại bãi đỗ trống trải ở căn cứ đồn trú tại Trung Đông.
Truyền thông Mỹ cũng đề cập mối đe dọa với hàng loạt cơ sở quân sự trên lãnh thổ nước này, trong đó có vụ drone xâm nhập căn cứ không quân Barksdale ở tây bắc bang Louisiana, nơi đóng quân của nhiều phi đoàn oanh tạc cơ chiến lược B-52.
Nguyễn Tiến (Theo War Zone, AFP, AP)
