TP HCMÔng Tuấn, 59 tuổi, đau ngực âm ỉ, bác sĩ chẩn đoán loét động mạch chủ dọa vỡ kèm ung thư thận và can thiệp kịp thời.
Ông Tuấn từng bị nhồi máu não, điều trị thành công một năm trước. Khi xuất hiện triệu chứng đau ngực, mệt mỏi, ông đi khám tại một bệnh viện được chẩn đoán di chứng của bệnh cũ cần theo dõi.
Lần này kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận nhiều vết loét xuyên thành động mạch chủ ngực, ổ lớn nhất sâu 12 mm, đường kính miệng loét 22 mm. Tình trạng này có thể tiến triển thành phình, bóc tách hoặc vỡ động mạch chủ nếu không được can thiệp kịp thời. Ông Tuấn còn có khối u thận trái kích thước hơn 2 cm, nguy cơ xâm lấn, được xác định ung thư thận trái giai đoạn T1a.
PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, cho biết tổn thương loét động mạch chủ có thể diễn tiến rất nhanh, vì vậy người bệnh cần đặt giá đỡ stent graft sớm để ngăn nguy cơ vỡ mạch, sau đó phẫu thuật khối u thận. Các bác sĩ Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu phối hợp cùng Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa xây dựng chiến lược điều trị theo từng giai đoạn, lựa chọn thời điểm can thiệp tối ưu để xử lý cả hai bệnh lý mà đảm bảo an toàn cho người bệnh.
Giai đoạn một, phó giáo sư Vĩnh đặt stent graft nhằm che phủ các ổ loét trên động mạch chủ ngực, cô lập vùng thành mạch bị tổn thương khỏi áp lực dòng máu và ngăn nguy cơ bóc tách hoặc vỡ động mạch chủ. Dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), êkíp đưa ống thông qua động mạch đùi đến vị trí tổn thương. Sau khi xác định chính xác phạm vi ổ loét, stent graft được bung ra, áp sát thành trong động mạch chủ, tạo thành lớp bảo vệ chắc chắn, che phủ toàn bộ những vết loét và các điểm xơ vữa.
Suốt quá trình can thiệp, êkíp gây mê hồi sức theo dõi sát các chỉ số huyết động để kịp thời xử trí nếu xuất hiện biến động về huyết áp, nhịp tim hoặc tưới máu đến não, tủy sống và các cơ quan quan trọng.
Ca can thiệp diễn ra an toàn, ông Tuấn xuất viện sau một ngày hậu phẫu, cần uống thuốc chống đông và hẹn tái khám theo lịch.
Phó giáo sư Vĩnh (giữa) đặt stent graft cho người bệnh với sự hỗ trợ của hệ thống chụp mạch can thiệp số hóa xóa nền. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Kết quả tái khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM sau ba tuần cho thấy stent graft nằm đúng vị trí, máu lưu thông tốt, không ghi nhận dấu hiệu rò rỉ hay huyết khối. Lúc này khối u thận trái chưa tiến triển thêm, TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, quyết định phẫu thuật cắt u thận cho ông bằng robot Da Vinci Xi.
Thông thường, trước các cuộc mổ lớn, người bệnh phải ngừng thuốc kháng kết tập tiểu cầu khoảng 5-7 ngày để giảm nguy cơ chảy máu trong và sau phẫu thuật. Tuy nhiên, ông Tuấn mới đặt stent graft động mạch chủ, nếu dừng thuốc lâu, nguy cơ hình thành cục máu đông trong stent tăng lên, có thể gây tắc stent hoặc dẫn đến các biến chứng tim mạch, đột quỵ nghiêm trọng. Bác sĩ chỉ định ngừng thuốc một ngày trước phẫu thuật và cho người bệnh dùng lại ngay sau khi kiểm soát tốt tình trạng chảy máu.
Dưới màn hình 3D với độ phóng đại gấp 10-15 lần, bác sĩ Liên điều khiển các cánh tay robot có khả năng xoay 540 độ bóc tách khối u nằm sát các mạch máu lớn và động mạch chủ vừa mới đặt stent graft. Trong quá trình phẫu thuật, máu liên tục rỉ ra ở những tổn thương nhỏ. Nhờ độ phóng đại của camera, bác sĩ kịp thời phát hiện và kiểm soát tận gốc ở những mạch máu nhỏ, ngăn nguy cơ chảy máu ồ ạt.
Ca mổ thuận lợi, sau 24 giờ, ông Tuấn có thể dùng lại thuốc kháng đông để bảo vệ stent graft động mạch chủ và ngăn ngừa đột quỵ não tái phát. Sau 3 ngày ông được xuất viện, tiếp tục dùng thuốc theo chỉ định và tái khám định kỳ.
Ông Tuấn có thể ngồi dậy, vận động nhẹ nhàng sau một ngày phẫu thuật cắt u thận bằng robot Da Vinci Xi. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Loét động mạch chủ là biến chứng nguy hiểm của xơ vữa động mạch, xảy ra khi mảng xơ vữa ăn sâu vào thành mạch. Tình trạng này làm suy yếu cấu trúc động mạch chủ và có thể tiến triển thành phình, bóc tách hoặc vỡ nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Bệnh thường gặp ở người trên 60 tuổi, đặc biệt ở người tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc lá hoặc có tiền sử bệnh tim mạch. Trong khi đó, ung thư thận giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm, đa số được phát hiện tình cờ qua siêu âm hoặc chụp CT khi khám một bệnh lý khác.
Phó giáo sư Vĩnh cho hay hai bệnh lý này không có mối liên hệ trực tiếp, song thường gặp ở nhóm bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ cao như lớn tuổi, tăng huyết áp và xơ vữa mạch máu. Khi hai bệnh xuất hiện đồng thời, việc điều trị trở nên phức tạp hơn do vừa phải can thiệp sớm để ngăn nguy cơ vỡ động mạch chủ, vừa phải phẫu thuật loại bỏ khối u ác tính. Người bệnh khi phát hiện cả hai bệnh lý nên đến các bệnh viện đa chuyên khoa để được điều trị toàn diện, hiệu quả.
Đình Lâm
