Luật Chuyển đổi số có hiệu lực từ ngày 1/7, đưa ra các quy định về chuyển đổi số, thúc đẩy Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số tại Việt Nam.
Luật được Quốc hội thông qua tháng 12/2025, với 8 chương, 48 điều. Đây cũng là lần đầu tiên Việt Nam có Luật Chuyển đổi số, thay thế Luật Công nghệ thông tin năm 2006.
Luật bao gồm các nguyên tắc, chính sách về chuyển đổi số; điều phối quốc gia về chuyển đổi số; biện pháp bảo đảm chuyển đổi số; chính phủ số; kinh tế số, xã hội số; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong chuyển đổi số.
Theo luật, chuyển đổi số được định nghĩa là "quá trình chuyển đổi phương thức hoạt động, quản trị và cung cấp dịch vụ dựa trên công nghệ số, dữ liệu số, hệ thống số, nền tảng số, quy trình số nhằm tạo ra giá trị mới, hiệu quả và minh bạch". Đây cũng là lần đầu nhiều khái niệm như hạ tầng số, công dân số, năng lực số, xã hội số hay kinh tế số được quy định thống nhất trong một văn bản pháp luật.
Một trong những điểm quan trọng trong luật là lấy người dùng làm trung tâm. "Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, lấy người sử dụng làm trung tâm, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo giá trị mới cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân", phần nguyên tắc có đoạn.
Luật cũng nhấn mạnh nguyên tắc "khai báo một lần là mặc định". Theo đó, các cơ quan nhà nước cần tăng cường kết nối, chia sẻ và sử dụng lại dữ liệu nhằm hạn chế việc người dân, doanh nghiệp phải cung cấp lặp lại cùng một thông tin khi thực hiện thủ tục hành chính.
Người dân làm thủ tục ở Trung tâm phục vụ hành chính công TP Hải Phòng lấy số ở máy phân nhiệm vụ, ngày 12/5. Ảnh: Lê Tân
Luật cũng đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi số. Nhà nước khuyến khích phát triển nền tảng số dùng chung, sản phẩm công nghệ số trong nước, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ, mô hình kinh doanh mới.
Đối với người dân, luật đưa ra các quyền trên môi trường số, trong đó có quyền được bảo vệ dữ liệu cá nhân, được phổ cập năng lực số cơ bản, được tiếp cận dịch vụ số một cách công bằng và an toàn, cũng như quyền được bảo vệ khi các quyền hợp pháp bị xâm phạm trên môi trường số. Nhà nước đồng thời có chính sách thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm bố trí nguồn lực "cao hơn mức trung bình của cả nước" đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Cũng theo luật, để bảo đảm nguồn lực triển khai, ngân sách nhà nước dành cho chuyển đổi số hằng năm tối thiểu bằng 1% tổng chi ngân sách, đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực xã hội cho hoạt động này.
Cùng với luật, Nghị định số 224 ngày 24/6 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số cũng sẽ có hiệu lực từ 1/7.
Nghị định đưa ra quy định để thi hành luật, như: chiến lược, chương trình, kế hoạch chuyển đổi số; cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến; nguyên tắc kiến trúc, thiết kế, yêu cầu tối thiểu đối với hệ thống số; nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước và phân cấp nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương cho chuyển đổi số...
Trong đó, dịch vụ công trực tuyến được cung cấp theo mô hình thống nhất, tập trung từ trung ương đến địa phương trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Các dịch vụ công trực tuyến khi cung cấp trên môi trường số được chuẩn hóa, đồng bộ về mã, tên dịch vụ theo quy định về mã, tên thủ tục hành chính, thủ tục hành chính liên thông, nhóm thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật về kiểm soát thủ tục hành chính; cung cấp biểu mẫu điện tử kèm theo; hướng dẫn quy trình sử dụng cho tổ chức, cá nhân.
Lưu Quý
