Nhắm mục tiêu vào trung tâm dữ liệu Amazon Web Services (AWS) ở Bahrain có thể là nỗ lực của Iran nhằm ngăn Mỹ sử dụng chúng cho chiến sự Trung Đông.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 24/7 thông báo phá hủy "những hạ tầng còn sót lại" ở trung tâm dữ liệu của Amazon tại Bahrain, khẳng định cơ sở này "đóng vai trò chủ chốt trong cung cấp dữ liệu tình báo cho quân đội Mỹ".
Theo Iran International, đây là lần thứ hai IRGC nhắm vào AWS ở Bahrain chỉ riêng tuần qua. IRGC ngày 20/7 tuyên bố phóng loạt tên lửa hành trình vào địa điểm này, sau khi Mỹ không kích nhà máy điện hạt nhân Darkhovin đang xây dựng ở miền nam Iran và một số khu dân cư.
Trung tâm dữ liệu Amazon bị trúng đòn của Iran trong ảnh vệ tinh chụp ngày 24/7. Ảnh: X/EGYOSINT
Ảnh vệ tinh do Iran công bố, cũng như ảnh từ hệ thống Sentinel-2 thuộc Chương trình Không gian Liên minh châu Âu, cho thấy thiệt hại ở trung tâm dữ liệu Batelco RJR và trạm biến áp lân cận tại Askar, Bahrain. Trong số đó, một tòa nhà có vết hư hại rộng khoảng 19 m, được cho là trúng tên lửa "mang đầu đạn xuyên phá".
Batelco cung cấp hạ tầng viễn thông và là nơi đặt máy chủ AWS, công ty chuyên cung cấp dịch vụ điện toán đám mây theo yêu cầu và API cho cá nhân, công ty và chính phủ.
Kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát cuối tháng 2, Iran nhiều lần cảnh báo tập kích các doanh nghiệp công nghệ Mỹ có cơ sở tại khu vực. Tuy nhiên, đến nay chỉ có các trung tâm dữ liệu của AWS bị nhắm mục tiêu.
Trước đó, rạng sáng 1/3, hàng loạt máy bay không người lái Shahed lao xuống hai trung tâm của AWS tại Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Một cơ sở khác ở Bahrain cũng trúng đòn, nhưng chưa rõ có phải mục tiêu của Iran hay không.
Các trung tâm dữ liệu từng bị tấn công mạng hoặc hoạt động tình báo trong quá khứ, nhưng đây là lần đầu một quốc gia chủ động triển khai vũ khí tập kích trung tâm dữ liệu thương mại trong thời chiến.
Thiệt hại ở trung tâm dữ liệu Amazon tại Bahrain sau cuộc tập kích ngày 20/7. Ảnh: Tasnim
"Những tiến bộ trong lĩnh vực AI nâng cao tầm quan trọng của trung tâm dữ liệu. Quân đội Mỹ tận dụng đáng kể AI để hỗ trợ quá trình ra quyết định trong những chiến dịch nhằm vào Venezuela và Iran. Tehran dường như đang nhắm tới những hạ tầng mà họ tin được dùng để hỗ trợ Washington trong chiến sự Trung Đông", Jo Adetunji, biên tập viên của The Conversation, nhận xét.
Các đòn tập kích của Iran buộc nhiều quốc gia nhìn nhận trung tâm dữ liệu sẽ trở thành mục tiêu khi xung đột bùng phát, ngay cả khi chúng không trực tiếp hỗ trợ hoạt động quân sự.
Adetunji chỉ ra quân đội Mỹ đang tích hợp AI ngày càng sâu rộng vào hệ thống ra quyết định. Điều này thể hiện từ chiến dịch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro đến xung đột Trung Đông, khi các mô hình AI như Claude của Anthropic được dùng triệt để trong phân tích dữ liệu tình báo và hỗ trợ tác chiến.
AI mở ra những phương án giúp đẩy nhanh tốc độ tác chiến, nhưng các mô hình được quân đội Mỹ sử dụng lại không nằm trên máy bay hay tàu chiến. Khi một binh sĩ truy cập Claude, dữ liệu và năng lực tính toán được lấy từ hệ thống đám mây của AWS, nơi lưu trữ nhiều công cụ phần mềm và thông tin mật của chính phủ Mỹ.
Các trung tâm dữ liệu thương mại là nền tảng của điện toán đám mây, cũng là hạ tầng then chốt với mô hình AI. Chúng bảo đảm hoạt động thông suốt cho mô hình, cũng như mạng lưới Internet mà nhiều chính phủ và doanh nghiệp sử dụng. Điều này thể hiện khi mạng lưới ngân hàng UAE bị gián đoạn diện rộng sau khi Iran nhằm vào hạ tầng AWS hồi tháng 3.
Trung tâm dữ liệu Amazon và trạm biến áp ở Bahrain trong ảnh vệ tinh chụp ngày 21/7. Ảnh: X/EGYOSINT
Amazon không công bố số lượng trung tâm dữ liệu đang hoạt động trên thế giới. Hãng chỉ tiết lộ những cơ sở này được triển khai ở 39 khu vực địa lý, trong đó 3 vùng ở Trung Đông. Mỗi khu vực AWS được chia làm 3 vùng sẵn sàng, tách biệt về mặt địa lý trong bán kính 100 km và kết nối thông qua mạng lưới độ trễ cực thấp.
"Amazon thiết lập nhằm bảo đảm một trung tâm dữ liệu bị sập cũng không ảnh hưởng đến hoạt động chung", Mike Chapple, giáo sư ngành IT tại Trường Kinh doanh Mendoza thuộc Đại học Notre Dame ở bang Indiana của Mỹ, nhận xét.
Khi một trung tâm vô hiệu hóa, cơ sở khác sẽ tiếp quản hoạt động, diễn ra thông suốt nhằm duy trì cân bằng tải. "Dù vậy, thiệt hại với hàng loạt trung tâm dữ liệu trong một vùng sẵn sàng sẽ gây ra những vấn đề nghiêm trọng, do hạ tầng luôn có giới hạn và những cơ sở còn lại khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu", ông cảnh báo.
"Phá hủy trung tâm dữ liệu là chìa khóa gây gián đoạn hoạt động quân sự, cũng như tác động đến xã hội của một quốc gia. AWS cung cấp và vận hành hàng loạt trung tâm dữ liệu điện toán đám mây, nên nhiều khả năng họ sẽ tiếp tục là mục tiêu trong xung đột", Adetunji cho hay.
Điệp Anh tổng hợp
