Ma túy không chỉ tàn phá hệ thần kinh và sức khỏe tâm thần mà còn có nguy cơ gây suy thận, nhiễm trùng tiểu, rối loạn tiểu tiện.
ThS.BS Cao Vĩnh Duy, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết ma túy có thể tàn phá hệ tiết niệu theo nhiều cơ chế khác nhau. Người sử dụng ketamine (một loại ma túy tổng hợp) kéo dài có nguy cơ mắc viêm bàng quang do ketamine với các triệu chứng tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu buốt, đau vùng bàng quang và giảm dung tích bàng quang. Trường hợp nặng có thể gây trào ngược niệu quản, giãn thận niệu quản và suy giảm chức năng thận.
Một số loại ma túy có thể trực tiếp gây độc cho thận, làm rối loạn hoạt động của bàng quang và đường tiết niệu, làm suy giảm chức năng bài tiết của cơ thể, đồng thời ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản người bệnh. Bên cạnh đó, nhiều loại ma túy hiện nay bị pha trộn nhiều tạp chất hoặc hóa chất độc hại có thể gây tổn thương thận cấp, viêm thận mô kẽ hoặc các biến chứng toàn thân khác, khiến mức độ tổn thương thận nghiêm trọng hơn.
Bác sĩ Duy khám và tư vấn cho một người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Duy chỉ ra 5 ảnh hưởng thường gặp của ma túy đối với hệ tiết niệu.
Tổn thương thận cấp tính
Thận là một trong những cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các chất gây nghiện. Một số loại ma túy như heroin, cocaine hay methamphetamine (ma túy đá) có thể gây co thắt mạnh các mạch máu nuôi thận, làm giảm lượng máu đến cơ quan này.
Người sử dụng ma túy thường gặp tình trạng mất nước, tăng thân nhiệt hoặc tiêu cơ vân (tế bào cơ bị phá hủy hàng loạt), từ đó dẫn đến tắc nghẽn và gây độc cho các ống thận, gây suy thận cấp. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể phải lọc máu cấp cứu.
Tăng nguy cơ suy thận mạn
Sử dụng ma túy kéo dài có thể gây tổn thương cầu thận và mô kẽ thận. Một phần tổn thương có thể hồi phục nếu ngừng sử dụng sớm, tuy nhiên nhiều trường hợp tiến triển thành tổn thương mạn tính không hồi phục. Một số chất còn làm tăng huyết áp, gây xơ hóa các mạch máu nhỏ trong thận. Theo thời gian, các nephron (đơn vị chức năng của thận) bị phá hủy dần, khiến khả năng lọc máu suy giảm, có thể tiến triển thành bệnh thận mạn, thậm chí suy thận giai đoạn cuối phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận.
Rối loạn chức năng bàng quang và tiểu tiện
Hệ thần kinh trung ương và hệ thần kinh tự chủ đóng vai trò điều khiển hoạt động của bàng quang và cơ thắt niệu đạo. Tùy loại chất gây nghiện, người sử dụng có thể gặp bí tiểu, tiểu khó hoặc ngược lại là tiểu gấp và tiểu nhiều lần do rối loạn điều hòa thần kinh bàng quang. Khi nước tiểu tồn đọng kéo dài trong bàng quang, nguy cơ nhiễm trùng và tổn thương đường tiết niệu trên cũng gia tăng.
Nhiễm trùng đường tiết niệu
Người sử dụng ma túy thường có dinh dưỡng kém, vệ sinh cá nhân không đảm bảo, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng kèm theo và có thể suy giảm miễn dịch, từ đó làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu.
Tình trạng bí tiểu hoặc tiểu không hết do rối loạn chức năng bàng quang tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển trong nước tiểu tồn đọng. Người bệnh có nguy cơ mắc viêm bàng quang, viêm niệu đạo hoặc nặng hơn là viêm thận - bể thận.
Ảnh hưởng chức năng sinh sản
Ở nam giới, ma túy có thể làm rối loạn hoạt động của trục nội tiết dưới đồi - tuyến yên - tinh hoàn, dẫn đến giảm sản xuất testosterone, suy giảm sinh tinh, tăng nguy cơ rối loạn cương và vô sinh. Một số trường hợp còn ghi nhận tình trạng teo tinh hoàn sau thời gian dài sử dụng các chất gây nghiện. Bên cạnh đó, ma túy còn làm tăng stress oxy hóa trong tinh hoàn, ảnh hưởng đến số lượng, khả năng di động và chất lượng tinh trùng.
Ở nữ giới, các chất gây nghiện có thể làm rối loạn nội tiết tố sinh dục, ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng, gây rối loạn kinh nguyệt hoặc vô kinh. Tình trạng này kéo dài có thể làm giảm khả năng thụ thai, tăng nguy cơ vô sinh do ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng và chất lượng trứng. Phụ nữ mang thai sử dụng ma túy còn có nguy cơ sảy thai, sinh non, thai chậm phát triển trong tử cung và nhiều biến chứng nghiêm trọng khác cho trẻ sơ sinh.
Theo bác sĩ Duy, nhiều tổn thương do ma túy gây ra ở thận và đường tiết niệu có thể không hồi phục hoàn toàn, đặc biệt khi phát hiện muộn. Người từng sử dụng chất gây nghiện nên khám định kỳ để đánh giá chức năng thận và phát hiện sớm các biến chứng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như tiểu buốt, tiểu máu, tiểu khó, phù chân tay, đau vùng hông lưng hoặc suy giảm chức năng thận, người bệnh cần đi khám sớm để được điều trị kịp thời.
Đình Lâm
