'Mãn kinh’ nam có gây suy giảm tình dục?

Không ít người cho rằng suy giảm tình dục đơn thuần là hệ quả của tuổi tác hay áp lực công việc. Tuy nhiên theo các chuyên gia, những thay đổi này không chỉ dừng lại ở "chuyện phòng the", mà có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe.

"Mãn kinh" ở nam giới có giống phụ nữ?

Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, PGS Phạm Minh Ngọc - Phó giám đốc Trung tâm Y học giới tính Hà Nội - cho biết "mãn kinh nam" hay "mãn dục nam" là cách gọi dân gian. Trong y khoa, tình trạng này được gọi là suy giảm testosterone khởi phát muộn, hoặc hội chứng thiếu hụt testosterone ở nam giới lớn tuổi.

Khác với phụ nữ giai đoạn mãn kinh khi có giai đoạn sụt giảm nội tiết đột ngột, nam giới không trải qua sự "ngừng hormone" rõ rệt. Testosterone đạt đỉnh ở tuổi 20 - 30 rồi giảm dần theo thời gian, trung bình khoảng 0,4 - 1,6% mỗi năm, đây là một phần của quá trình lão hóa tự nhiên.

Tuy nhiên giống như nữ giới, ở giai đoạn này nam giới cũng có những triệu chứng như bốc hỏa, cáu gắt, mất ngủ, dễ kích động. Nhưng biểu hiện và cơ chế sinh lý có những điểm khác biệt so với nữ giới.

Ví dụ về cơn bốc hỏa ở nữ nguyên nhân do sụt giảm đột ngột của estrogen gây rối loạn trung tâm điều nhiệt tại vùng dưới đồi, dẫn đến cơn bốc hỏa dữ dội. Còn ở nam, testosterone cũng được chuyển hóa một phần thành estradiol (một dạng estrogen) để bảo vệ xương và não bộ.

Về tâm lý và giấc ngủ, bác sĩ Ngọc cho hay testosterone có vai trò điều hòa khí sắc. Thiếu hụt hormone này liên quan trực tiếp đến tình trạng dễ kích động, lo âu và triệu chứng trầm cảm nhẹ.

Ngoài ra, giảm testosterone gây gián đoạn cấu trúc giấc ngủ, làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu, dẫn đến mệt mỏi vào ngày hôm sau.

Về nguyên nhân, PGS Nguyễn Quang - Giám đốc Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Chủ tịch Hội Y học giới tính Việt Nam - cho biết ngoài yếu tố tuổi tác, nhiều nguyên nhân khác cũng có thể làm giảm testosterone như rối loạn trục hạ đồi - tuyến yên - tinh hoàn, bệnh tiểu đường, suy tuyến yên, bệnh mạn tính, sử dụng thuốc kháng androgen,....

Thói quen nghiện rượu, thuốc lá, ma túy… cũng làm tăng nguy cơ suy giảm nội tiết tố nam.

Không chỉ là "chuyện phòng the"

Không ít người vẫn cho rằng suy giảm testosterone ở nam giới chỉ đơn thuần là chuyện "xuống phong độ", ảnh hưởng đến chức năng tình dục.

Tuy nhiên bác sĩ Ngọc cho hay khi suy giảm testosterone sẽ làm tăng nguy cơ loãng xương và liên quan chặt chẽ đến bệnh tim mạch và hội chứng chuyển hóa, tạo thành một "vòng xoắn bệnh lý".

"Testosterone đóng vai trò quan trọng trong điều hòa đường huyết và phân bố mỡ. Các dữ liệu cho thấy testosterone thấp có liên quan độc lập với hội chứng chuyển hóa gồm béo bụng, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đường huyết cao", bác sĩ Ngọc chia sẻ.

Riêng về hoạt động tình dục, bác sĩ Quang lưu ý khi có tuổi, hoạt động tình dục nhìn chung giảm sút nhưng ham muốn tình dục và khả năng tình dục có thể vẫn còn.

"Tình dục là bình thường và tự nhiên, người có tuổi cần nhận biết khả năng tình dục của mình và trở nên thoải mái hơn với khả năng tình dục của mình. Hoạt động tình dục là có thể được ở lứa tuổi 70 và trên 70 tuổi.

Khi có băn khoăn về sức khỏe và chức năng tình dục (về tương tác thuốc, vấn đề sức khỏe mạn tính, các phẫu thuật,…), cần đi tư vấn và điều trị tại các cơ sở chuyên khoa", bác sĩ Quang khuyến cáo.

Tăng testosterone tự nhiên thế nào để không giảm tình dục?

Bác sĩ Ngọc cho hay điều chỉnh lối sống là "liệu pháp đầu tay" cho nam giới bị suy giảm testosterone chức năng, trước khi cân nhắc đến thuốc.

Về dinh dưỡng, kẽm đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của tinh hoàn. Hàu biển, thịt bò đỏ, hạt bí ngô là những nguồn giàu kẽm. Vitamin D3 có thể bổ sung từ cá hồi, lòng đỏ trứng và ánh nắng buổi sáng. Magie trong rau bina, hạnh nhân, sô cô la đen góp phần làm tăng testosterone tự do.

Chế độ ăn quá nghèo chất béo cũng không có lợi vì testosterone được tổng hợp từ cholesterol. Khuyến nghị chung là duy trì chất béo ở mức 20 - 30% tổng năng lượng, ưu tiên chất béo không bão hòa như dầu ô liu, quả bơ, omega-3 từ cá biển; hạn chế chất béo chuyển hóa trong đồ ăn nhanh.

"Ngoài ra, giấc ngủ đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì phần lớn testosterone được tiết ra trong giai đoạn ngủ sâu. Ngủ đủ 7 - 8 giờ mỗi đêm, duy trì 3 - 4 buổi tập mỗi tuần, ăn uống cân bằng, hạn chế rượu bia và kiểm soát căng thẳng,... giúp cải thiện nội tiết tố nam một cách bền vững", bác sĩ Ngọc khuyến cáo.