Nếu tiếp âm một chương trình thời sự, thông tin chính sách, không dùng âm nhạc như một phần của không gian kinh doanh thì không phải đóng bản quyền - Ảnh minh họa bằng AI
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng "không phát sinh nghĩa vụ trả phí bản quyền nếu mở radio, tivi chỉ để tuyên truyền chính sách của Nhà nước".
Không phát sinh nghĩa vụ trả phí
Ông Hoàng Hà nói nếu một cá nhân, đơn vị, hay quán cà phê cũng như địa điểm kinh doanh khác chỉ tiếp âm một chương trình thời sự, thông tin chính sách, không dùng âm nhạc như một phần của không gian kinh doanh, thì về bản chất không phải đang khai thác âm nhạc để phục vụ khách. Trường hợp này có cơ sở để nói không phát sinh phí bản quyền âm nhạc riêng.
Tuy nhiên nếu radio, tivi được đặt trong khu vực phục vụ khách, mở thường xuyên như một phần trải nghiệm cho khách, trong các chương trình phát trên radio/tivi lại có ca khúc, bản ghi âm, chương trình giải trí, nhạc nền, quảng cáo, MV, live show, phim có nhạc; và việc đó góp phần tạo không gian, giữ chân khách hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh (phát sinh thương mại) thì rủi ro phát sinh nghĩa vụ bản quyền là có thể có, không thể khẳng định là không có nghĩa vụ về bản quyền.
"Khi đó cơ sở có thể phải trả tiền bản quyền theo quy định về quyền tác giả, quyền liên quan", ông nói.
Luật sư lấy ví dụ một quán nhỏ mở tivi vài phút để xem bản tin thời sự khác với một nhà hàng mở kênh ca nhạc, game show, phim, MV cả ngày cho khách xem. Hay một chiếc radio đặt ở khu vực nhân viên nghỉ khác với hệ thống loa phát radio ra toàn bộ quán.
Về pháp lý, khi tivi hoặc radio phát ca khúc, bản ghi âm, chương trình giải trí trong không gian kinh doanh, quán không chỉ nghe ké sóng phát thanh, truyền hình. Quán đang đưa âm thanh đó vào môi trường phục vụ khách, nên phải trả phí.
Luật sư cho biết Điều 33 Luật Sở hữu trí tuệ cũng xác định việc sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố trong hoạt động kinh doanh, thương mại thuộc trường hợp không phải xin phép nhưng phải trả tiền.
Ông Hoàng Hà lưu ý Luật Sở hữu trí tuệ có ngoại lệ đối với việc biểu diễn tác phẩm trong sinh hoạt văn hóa, tuyên truyền cổ động không thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào. Nhưng ngoại lệ này không nên được suy rộng cho quán cà phê, nhà hàng đang kinh doanh có doanh thu, dù nội dung phát có yếu tố thông tin chính sách.
Nên làm gì?
Trước đó chia sẻ với Báo điện tử Tuổi Trẻ, luật sư Hoàng Hà cho rằng giải pháp an toàn nhất là sử dụng các dịch vụ âm nhạc thương mại đã được cấp phép. Ví dụ chuỗi BreadTalk sử dụng dịch vụ âm nhạc bản quyền thông qua đơn vị trung gian Mesh, với mức chi phí cố định khoảng 3 triệu đồng mỗi cửa hàng mỗi năm.
Cách làm này giúp doanh nghiệp không phải tự xin phép từng chủ sở hữu quyền, đồng thời giảm đáng kể rủi ro pháp lý.
Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp cũng lựa chọn VCPMC (Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam) và RIAV (Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam) để mua các dịch vụ âm nhạc thương mại đã được cấp phép.
Các tổ chức này sẽ tư vấn, hướng dẫn, thu phí và cũng sẽ chi trả tác quyền lại cho nhạc sĩ và chủ sở hữu bản ghi theo quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp nên lưu giữ đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, điều khoản cấp phép và các bằng chứng liên quan để chứng minh việc sử dụng âm nhạc hợp pháp nếu phát sinh tranh chấp.
