Trước khi du học tại Brussels (Bỉ) Nguyên, 22 tuổi, đã biết máy điều hòa không phổ biến ở châu Âu nhưng không mấy bận tâm. Cô gái TP HCM lo lắng về những mùa đông băng tuyết với nhiệt độ âm nhiều hơn.
Nhưng ngay mùa hè đầu tiên ở Bỉ, Trúc Nguyên đã nhận ra sự bất tiện của việc thiếu điều hòa. Trong đợt nắng nóng tháng 7/2025, nhiệt độ ngoài trời lên 36 độ C. Căn phòng trọ áp mái hứng nắng cả ngày, giữ nhiệt đến tận đêm. Sau giờ học, việc đầu tiên cô làm là mở cửa sổ và bật quạt, nhưng không gian vẫn ngột ngạt. Nhiều đêm, Nguyên thức giấc và phải đổi chỗ nằm để dễ ngủ.
Tìm nơi tránh nóng bên ngoài ở Brussels cũng khó. Các không gian công cộng như cửa hàng, quán cà phê hay phương tiện giao thông cũng hiếm khi trang bị điều hòa.
Trúc Nguyên ở thủ đô Brussels, Bỉ, tháng 5/2026. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Tại Amsterdam, Hà Lan, Quỳnh Anh, 25 tuổi, làm việc trong lĩnh vực marketing, trải qua tình trạng tương tự khi sống trong căn hộ 70 m2. Từng quen với mùa hè có thể lên tới 40 độ C ở TP HCM, Quỳnh Anh nghĩ bản thân sẽ thích nghi tốt với thời tiết châu Âu, nhưng thực tế lại khác.
Mùa hè tại Hà Lan thường ở mức 22-25 độ C. Mức 30 độ C chỉ xuất hiện trong một số đợt nóng (sóng nhiệt - heatwaves) ngắn ngày vào tháng 8. Tuy nhiên, đặc điểm nhà cửa ở đây khiến cảm giác nóng trở nên khác biệt. Phần lớn công trình sử dụng tường gạch dày và cửa kính hai lớp để giữ nhiệt mùa đông. Khi thời tiết chuyển nóng, kết cấu này giữ nhiệt bên trong lâu hơn.
Vào những ngày cao điểm, dù nhiệt độ ngoài trời giảm vào ban đêm, không khí trong nhà vẫn oi bức. Thức ăn để bên ngoài vài giờ có thể hỏng vì căn hộ kín và tích nhiệt. "Ở TP HCM bước vào nhà bật điều hòa là dịu ngay. Còn ở đây, căn nhà giống như một cái hộp giữ nhiệt", Quỳnh Anh nói.
Qua những chuyến du lịch, Quỳnh Anh nhận thấy điều hòa phổ biến hơn ở khu vực Nam Âu như Italy hay Tây Ban Nha, nơi nhiệt độ mùa hè thường vượt 40 độ C. Tại Tây Âu và Bắc Âu, thiết bị này khá hiếm.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tỷ lệ hộ gia đình sở hữu điều hòa tại châu Âu khoảng 19%, thấp hơn mức trên 90% tại Mỹ và 91% tại Nhật Bản. Tại Đức, Anh và Pháp, tỷ lệ này còn thấp hơn nữa, dao động từ 3% đến 5%.
Tình trạng thiếu thiết bị làm mát ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt của người dân châu Âu. Trong đợt nắng nóng kỷ lục tháng 5/2026, ít nhất 7 người Pháp đã thiệt mạng. Theo cơ quan dự báo thời tiết và khí tượng châu Âu, nắng nóng trở lại lục địa này từ ngày 17/6, đẩy nền nhiệt ban ngày của nhiều quốc gia lên cao, thậm chí chạm mốc 40 độ ở Tây Ban Nha, Pháp, Bồ Đào Nha. Tại Pháp, chính quyền Paris đã phải gỡ bỏ lệnh cấm bơi lội ở một số kênh đào, tạo điều kiện cho người dân giải nhiệt.
Kiến trúc sư Vũ Linh Quang, Giám đốc Điều hành ARDOR Green TP HCM, người từng nghiên cứu các dự án mô hình kiến trúc tiết kiệm năng lượng tại Đan Mạch, Australia và New Zealand, cho biết phần lớn nhà ở Tây và Bắc Âu được thiết kế để giữ nhiệt vào mùa đông. Khi xuất hiện các đợt nắng nóng, cấu trúc tường gạch dày và kính nhiều lớp khiến nhiệt lưu lại trong nhà, đặc biệt vào ban đêm.
Việc lắp đặt điều hòa ở châu Âu cũng gặp nhiều rào cản. Tại các đô thị như Brussels, Paris hay Amsterdam, một số công trình thuộc diện bảo tồn kiến trúc. Việc thay đổi mặt ngoài công trình để lắp dàn nóng phải qua quy trình xin phép rất khắt khe, chi phí cao. Một máy điều hòa treo tường cơ bản tại Bỉ hoặc Hà Lan có giá 1.500-4.500 euro, chưa bao gồm tiền điện hàng tháng.
Hạ tầng được xây dựng cho khí hậu ôn hòa của châu Âu đang chịu áp lực ngày càng lớn khi nhiệt độ tăng lên. Dữ liệu từ Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus cho thấy châu Âu là khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới, với tốc độ tăng nhiệt gấp đôi mức trung bình toàn cầu kể từ thập niên 1980. Nhiều nơi liên tiếp ghi nhận các đợt nắng nóng kéo dài, nhiệt độ vượt 35 độ C, thậm chí chạm ngưỡng 40 độ C.
Người dân Paris đi bơi ở kênh đào Saint-Martin trong đợt nắng nóng hè 2025. Ảnh: AP
Để thích nghi, người Việt tại đây phải thay đổi thói quen. Sau khoảng một tháng ở Bỉ, Nguyên học được thói quen mở toàn bộ cửa sổ từ 5h đến 7h và sau 22h. Từ 9h sáng, cô kéo kín rèm và đóng cửa sổ để hạn chế hơi nóng. "Lúc đầu tôi nghĩ càng mở cửa càng thoáng. Sau đó mới biết gió nóng bên ngoài có thể làm phòng nóng hơn", Nguyên kể.
Tại Amsterdam, Quỳnh Anh dần quen với nhịp sống của người dân địa phương trong những ngày nắng nóng. Thành phố nổi tiếng với hệ thống kênh rạch dày đặc nên các bãi cỏ ven sông, hồ và kênh đào thường đông kín người đến picnic, tắm nắng hoặc xuống nước giải nhiệt. Những đợt nóng mùa hè thường chỉ kéo dài 2-3 tuần mỗi năm nên nhiều người dân xem đây là dịp để tận hưởng mùa hè.
Cô gái Việt cũng mang laptop ra công viên hoặc không gian mở làm việc vào ban ngày. Cô chọn đến các bãi cỏ ven kênh rạch, đồng thời hạn chế nấu ăn vào giờ nắng gắt để không gian trong nhà không bị tăng nhiệt.
"Thay vì phụ thuộc vào điều hòa, tôi phải thích nghi với thời tiết", cô nói.
