VN-Index đảo chiều sau 4 phiên bán tháo liên tiếp, nhưng giới phân tích khuyên nhà đầu tư nên cẩn trọng chờ tín hiệu xác nhận "đáy", thay vì vội vàng mua đuổi.
Thị trường chứng khoán đang trải qua giai đoạn biến động mạnh khi mất 136 điểm chỉ trong bốn phiên bán tháo liên tiếp, sau đó đột ngột tăng hơn 30 điểm và trở lại sát mốc tâm lý 1.700 điểm.
Việc thị trường đảo chiều và đi ngược dự báo của phần đông công ty chứng khoán đặt nhà đầu tư đang âm vốn trước một lựa chọn không đơn giản: nên tranh thủ bán ra để giảm lỗ hay "bắt đáy" bình quân giá vốn trên danh mục sẵn có, thậm chí "lướt sóng" những cổ phiếu mới?
Để trả lời câu hỏi này, ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành của Công ty Chứng khoán Kafi, cho rằng nhà đầu tư trước hết phải xác định khẩu vị rủi ro của bản thân và thời gian dự kiến nắm giữ cổ phiếu.
Phiên đảo chiều hôm qua với thanh khoản vượt mức bình quân 3 tháng là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, ông Huy khuyến nghị những người dùng đòn bẩy cao và ưa mạo hiểm nên hạ tỷ trọng ký quỹ, bởi rủi ro bán giải chấp chéo vẫn còn. Hiện tượng này xảy ra khi một số cổ phiếu liên tục giảm đi kèm động thái hạ tỷ lệ cho vay ký quỹ từ công ty chứng khoán, dẫn đến nhà đầu tư phải bán thêm tài sản có tính thanh khoản cao để bổ sung tài sản đảm bảo hoặc giảm dư nợ.
"Nhà đầu tư cần chờ thêm 2-3 phiên để thị trường xác nhận xu hướng trước khi quyết định có gia tăng tỷ trọng cổ phiếu, thay vì vội vàng mua đuổi giá", ông Huy nói.
Đối với nhà đầu tư trung hạn, ông cho rằng nên chuyển sang tư duy tích lũy có chọn lọc, thay vì lướt sóng trong lúc thị trường nhiễu động. Nếu tầm nhìn dài hạn, nhà đầu tư có thể mua từng phần các cổ phiếu đầu ngành có định giá hấp dẫn, nền tảng cơ bản tốt và lợi nhuận dự báo tích cực.
Sau đợt biến động mạnh, thị trường đang quanh vùng định giá thấp nhất 10 năm, với P/E trượt (tính trong 12 tháng gần nhất) khoảng 10 lần, theo ước tính của Công ty Chứng khoán TP HCM.
Thị trường xuất hiện hàng loạt cổ phiếu đầu ngành xuống mức thấp nhất nhiều năm để nhà đầu tư cân nhắc. Điển hình ở nhóm ngân hàng có VCB, CTG, EIB, TPB... lùi về thấp nhất một năm; còn chứng khoán có SSI, VIX, VCI. Ở nhóm bất động sản, KDH quay lại vùng giá cuối 2022, còn NLG là đầu 2023. Một số trường hợp cá biệt như PNJ và DGC xuống thấp nhất từ 2021, tức hơn 5 năm, do rủi ro pháp lý và quản trị doanh nghiệp.
Đối với nhóm nhà đầu tư thận trọng hoặc mới tham gia, việc chờ thị trường xác nhận xu hướng rõ ràng là điều cần thiết, theo ông Huy. Chuyên gia của Kafi lưu ý nhóm này cần tránh giao dịch theo tâm lý đám đông trong các phiên tăng giảm với biên độ lớn.
Đồng quan điểm, bà Trần Thị Hồng Nhung, Phó giám đốc Phân tích và Tư vấn đầu tư Công ty Chứng khoán Guotai Haitong (Vietnam), cũng khuyến nghị nhà đầu tư thận trọng, dù mức độ phòng thủ không bằng lúc thị trường lao dốc liên tục.
Theo bà, phần đông nhà đầu tư giao dịch ngắn hạn đang trải qua giai đoạn khó khăn, bị vắt kiệt sức, bởi mỗi lần vào lệnh là mỗi lần thất bại. Do vậy, nhóm này cần tỉnh táo giảm tỷ trọng cổ phiếu, cắt lỗ một cách kỷ luật nếu giá đã thủng ngưỡng cho phép và không nên kỳ vọng danh mục sớm "về bờ".
Trong khi đó, nhóm nhà đầu tư an toàn - vốn giữ tỷ trọng cổ phiếu thấp từ đầu năm - có thể tận dụng nhịp điều chỉnh này để chọn lọc cổ phiếu, ưu tiên những nhóm hưởng lợi từ đợt nâng hạng thị trường vào tháng 9. Bà lưu ý việc giải ngân nên được thực hiện từng phần, không dồn vốn một lần và ồ ạt để tránh rủi ro nếu thị trường xuất hiện tin tức bất lợi.
Nhà đầu tư theo dõi bảng giá chứng khoán, tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Khảo sát của VnExpress với hơn 10 nhóm phân tích cũng ghi nhận khuyến nghị phổ biến là "đứng ngoài quan sát". Phần đông cho rằng nhà đầu tư chưa nên hành động tức thời, mà chờ phản ứng thị trường khi xuống vùng 1.640 điểm hoặc khi lượng cổ phiếu được mua trong phiên tăng hôm qua về tài khoản. Đối với những người đang nắm cổ phiếu nhưng không chịu áp lực vay ký quỹ, việc bán tháo lúc này không cần thiết.
Khuyến nghị được các nhóm phân tích đưa ra chủ yếu dựa vào đánh giá nguyên nhân đợt giảm vừa qua, cũng như rủi ro tái diễn trong thời gian tới.
Theo ông Trương Quang Vĩnh, Giám đốc chi nhánh Công ty Chứng khoán ACB tại TP HCM, nguyên nhân chính của đợt biến động mạnh là áp lực bán giải chấp và gọi ký quỹ tăng vọt. Nhiều nhà đầu tư lo lắng dư nợ cho vay ký quỹ lên cao kỷ lục (khoảng 450.000 tỷ đồng) vào cuối quý II có thể kích hoạt làn sóng bán tháo khi thị trường điều chỉnh. Do đó, họ đã rút trước để cắt lỗ hoặc bảo toàn thành quả.
Ông Vĩnh nói khối ngoại đẩy mạnh rút vốn, đặc biệt là các quỹ đầu tư hoạt động thường trực tại Việt Nam, cũng tác động không nhỏ đến diễn biến thị trường. Diễn biến gần đây cho thấy nhà đầu tư trong lẫn ngoài nước giảm tỷ trọng cổ phiếu trên diện rộng, thay vì chỉ cục bộ ở vài nhóm ngành như trước. Những nhóm ngành mang tính phòng thủ (tức ít biến động trong các đợt điều chỉnh) như năng lượng, tiêu dùng... cũng bị bán để tái cơ cấu danh mục.
Để xác nhận "đáy" của thị trường và riêng từng cổ phiếu, các chuyên gia gợi ý nhà đầu tư quan sát tính thanh khoản. Về mặt kỹ thuật, vùng đáy đáng tin cậy thường xuất hiện khi khối lượng cạn kiệt trong nhịp giảm, sau đó là một phiên đảo chiều với thanh khoản cao, trong khi giá không giảm thêm dù thị trường đón tin xấu.
Theo ông Huỳnh Anh Huy, thanh khoản bắt đầu cải thiện đi kèm biên độ dao động thu hẹp là tín hiệu sớm nhất cho thấy dòng tiền đang quay lại.
Chuyên gia này cũng gợi ý bốn nhóm tiêu chí để chọn cổ phiếu đáng tích sản, thay vì chỉ nhìn thị giá đã xuống mức thấp nhất nhiều năm. Thứ nhất, nền tảng tài chính lành mạnh và lợi nhuận ổn định qua các chu kỳ biến động. Thứ hai, vị thế đầu ngành và thị phần khó bị thay thế. Thứ ba, chính sách cổ tức đều đặn, phản ánh dòng tiền thực và cam kết với cổ đông. Cuối cùng, chất lượng và tính minh bạch của ban lãnh đạo là tiêu chí quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua nhất.
"Nói cách khác, thị giá chạm đáy nhiều năm chỉ nên là điểm khởi đầu để xem xét giải ngân, không phải tiêu chí quyết định mua", ông Huy nói.
Phương Đông
