Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đang nghiên cứu phát triển thêm các giải pháp năng lượng carbon thấp như nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), hydrogen xanh... - Ảnh: NHẬT XUÂN
Nếu trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng công suất nhà máy, tăng sản lượng, thì nay nhiều doanh nghiệp bắt đầu dịch chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên các chuỗi giá trị carbon thấp, năng lượng tái tạo… nhằm tạo dư địa phát triển dài hạn.
Đổi hướng để giữ đà tăng trưởng
Là đơn vị vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất - hiện cung ứng khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước, ông Trần Hải Ninh, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo BSR, cho biết định hướng phát triển của Dung Quất không còn dừng ở các sản phẩm lọc hóa dầu truyền thống, mà mở rộng sang năng lượng mới, năng lượng sạch, có hàm lượng carbon thấp.
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, ông Ninh cho rằng thách thức lớn nhất của các nhà máy lọc dầu trong tương lai là các tiêu chuẩn phát thải ngày càng khắt khe sẽ thu hẹp thị trường tiêu thụ các sản phẩm truyền thống. Điều này khiến biên lợi nhuận từ các sản phẩm truyền thống giảm dần.
"Nếu chỉ dựa vào xăng dầu, doanh nghiệp sẽ rất khó duy trì tốc độ tăng trưởng trong dài hạn", ông Ninh nhận định.
Vì vậy thay vì chỉ tập trung nâng công suất lọc dầu, BSR đang mở rộng sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn.
Một trong những hướng đi được doanh nghiệp ưu tiên là nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), nghiên cứu hydrogen xanh, nhiên liệu sinh học thế hệ mới và công nghệ thu giữ, sử dụng, lưu trữ carbon (CCUS).
Theo ông Trần Hải Ninh, đến năm 2030, BSR đặt mục tiêu giảm khoảng 15% cường độ phát thải carbon, đồng thời tăng tỉ trọng năng lượng tái tạo trong hoạt động sản xuất.
Đến năm 2050, doanh nghiệp hướng tới danh mục sản phẩm đa dạng hơn, trong đó năng lượng xanh và các sản phẩm carbon thấp sẽ chiếm tỉ trọng lớn.
Đón đầu thị trường năng lượng xanh
Ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, xu hướng mở rộng cũng không còn đơn thuần là lắp đặt thêm các dự án mới.
Ông Phạm Hoàng Anh, Giám đốc Công ty Năng lượng tái tạo Damintech, cho biết bên cạnh điện mặt trời áp mái, điện mặt trời mặt đất và điện gió, doanh nghiệp đang đẩy mạnh các dự án điện mặt trời nổi trên hồ chứa, hồ thủy điện.
Điện mặt trời nổi với ưu thế tận dụng hiệu quả mặt nước, giảm áp lực lên quỹ đất và khai thác hạ tầng truyền tải sẵn có của các nhà máy thủy điện - Ảnh: NHẬT XUÂN
Theo ông Hoàng Anh, các dự án đặt trên hồ thủy điện có thể tận dụng hạ tầng truyền tải sẵn có của nhà máy thủy điện. Nhờ được làm mát tự nhiên bởi mặt nước, hiệu suất phát điện của hệ thống điện mặt trời nổi cũng có thể cao hơn 8-10% so với điện mặt trời mặt đất hoặc áp mái.
Ở khối doanh nghiệp FDI, xu hướng mở rộng đầu tư cũng đang hướng vào các giải pháp phục vụ quá trình khử carbon. Ông Anthony Grandpierre, Giám đốc điều hành Messer tại Đông Nam Á (SEA COO), cho biết doanh nghiệp cũng đang mở rộng đầu tư nhằm phát triển thị trường hydro giảm phát thải tại Việt Nam.
"Hydro giảm phát thải sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình khử carbon của các ngành công nghiệp nặng như thép, hóa chất, lọc hóa dầu...", ông Anthony Grandpierre nói.
Doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều "nút thắt"
Dù xu hướng chuyển dịch sang năng lượng carbon thấp đang tăng tốc, nhiều doanh nghiệp chia sẻ quá trình này vẫn gặp không ít rào cản.
Theo các doanh nghiệp, những lĩnh vực mới như hydrogen xanh, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF)… đều đòi hỏi vốn đầu tư lớn và phụ thuộc vào khung pháp lý rõ ràng. Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ trong nước còn ở giai đoạn đầu, trong khi chi phí công nghệ vẫn cao hơn đáng kể so với các giải pháp năng lượng truyền thống.
Doanh nghiệp kỳ vọng các chính sách về cơ chế giá, ưu đãi đầu tư và tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ sớm được hoàn thiện để tạo động lực cho các dự án năng lượng mới phát triển.
