Thứ sáu, 10/7/2026, 15:06 (GMT+7)
Cơn khát điện của các trung tâm dữ liệu AI khiến nhiều nhà máy sản xuất gặp khó khi chi phí năng lượng tăng vọt.
Trong nhiều năm, chi phí điện của Công ty Gạch Belden ở Sugarcreek (bang Ohio, Mỹ) tương đối ổn định. Nhà sản xuất 141 năm tuổi này là đơn vị cung ứng gạch lát trong dự án phục hồi pháo đài Alamo - di sản UNESCO. Năm ngoái, tiền điện của họ tăng 90%, chủ yếu do phí công suất tăng gần gấp 8.
Phí công suất (capacity charge) là một yếu tố cấu thành trong giá điện nhiều thành phần của Mỹ, bên cạnh tiền điện sử dụng thực tế và phí truyền tải. Phí công suất được thiết kế để bù đắp cho các công ty điện lực trong đảm bảo lưới điện vận hành ổn định vào giờ cao điểm, đồng thời khuyến khích phát triển nguồn cung mới. Cung điện càng thiếu, phí này càng tăng.
Một cơ sở sản xuất gạch Belden tại bang Ohio, Mỹ. Ảnh: Belden
Sự bùng nổ trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) những năm qua kéo nhu cầu điện vượt xa khả năng cung ứng. Theo Reuters, mỗi cụm máy chủ tiêu thụ lượng điện tương đương một thị trấn.
Tình trạng này khiến PJM - nhà vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ - liên tục công bố phí công suất kỷ lục trong các phiên đấu giá gần đây để thu hút dự án sản xuất điện mới. Mức phí này tăng từ 28,9 USD mỗi MW một ngày trong năm 2024 lên gần 330 USD năm nay, tức tăng hơn 10 lần.
Mặc dù vậy, PJM vẫn phải thực thi biện pháp khẩn cấp vào tuần trước, yêu cầu người dân, doanh nghiệp tiết kiệm điện, nhằm ngăn ngừa nguy cơ cắt điện luân phiên khi nhu cầu sử dụng đạt kỷ lục mới.
Với các doanh nghiệp sản xuất, phí công suất cao góp phần đẩy chi phí vận hành của họ tăng vọt. Tại các nhà máy sản xuất nhựa của Plaskolite ở bang Pennsylvania và Ohio, tổng phí công suất tăng từ 200.000 USD năm trước đó lên 1,2 triệu USD.
Giới chuyên gia và doanh nghiệp cho biết chi phí điện tăng 1-2% cũng gây áp lực cho ngành sản xuất, vốn đặc thù tiêu tốn năng lượng và biên lợi nhuận thấp. Ông Paul Cicio, đại diện Hiệp hội Nhà tiêu dùng Năng lượng Công nghiệp Mỹ, cho rằng tình trạng này có thể khiến nhiều doanh nghiệp đối diện nguy cơ đóng cửa.
Trước tình trạng này, nhiều doanh nghiệp phải xoay xở, điều chỉnh giá bán hoặc chấp nhận giảm đà tăng trưởng. Công ty nhựa Plaskolite dự tính chuyển sang dùng điện trực tiếp từ khí, thay vì điện lưới của PJM.
Công ty sản xuất vật liệu cho ngành điện tử Tosoh SMD (bang Ohio) cũng cân nhắc tăng sản xuất ca đêm, khi giá điện thấp điểm. "Chúng tôi cố gắng sáng tạo hết mức để duy trì khả năng cạnh tranh", John Holeman, Giám đốc Cơ sở vật chất và bảo trì của Tosoh, nói.
Với Công ty Gạch Belden, ông Brad Belden - người kế nghiệp đời thứ năm - cho biết họ đã tăng giá gạch 4%, nhưng lợi nhuận vẫn giảm. Ông nói nếu hóa đơn điện tiếp tục tăng, các nhà sản xuất sẽ sớm không còn dư địa để cắt giảm chi phí hay điều chỉnh giá. "Sẽ có một số công ty bên bờ vực phá sản", ông nói.
Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump đang nỗ lực giảm bớt tác động đối với nhà sản xuất. Đầu năm nay, ông Trump đã họp với nhiều gã khổng lồ công nghệ, yêu cầu ký cam kết bảo vệ người tiêu dùng, đồng thời chỉ thị họ tài trợ xây dựng thêm nhà máy điện, và tự cấp điện cho các trung tâm dữ liệu AI.
Trong khi chờ đợi chính sách, phí công suất vẫn tiếp tục lập đỉnh. Tại phiên đấu giá mới nhất của PJM, phí này tăng lên 333 USD mỗi MW một ngày, và sẽ phản ánh vào hóa đơn điện từ tháng 6 năm sau.
Bảo Bảo (theo Reuters)
