Nhật sửa đổi bộ luật hoàng gia, cho phép công chúa giữ tước vị sau kết hôn với thường dân, nhưng vẫn cấm phụ nữ thừa kế ngai vàng.
Quốc hội Nhật Bản ngày 17/7 thông qua đợt sửa đổi đầu tiên đối với Luật Hoàng gia kể từ năm 1947, nhằm ngăn đà suy giảm quy mô của triều đại cha truyền con nối đã duy trì hơn 2.600 năm ở nước này.
Theo Hiến pháp Nhật Bản, Nhật hoàng là biểu tượng quốc gia và không nắm giữ quyền lực chính trị. Mọi vấn đề nội bộ từ người kế vị đến tư cách thành viên hoàng tộc đều chịu sự điều chỉnh của Luật Hoàng gia.
Công chúa Aiko, con gái duy nhất của Nhật hoàng, tham dự tiệc vườn mùa xuân tại khu vườn hoàng gia của Cung điện Akasaka ở Tokyo ngày 17/4. Ảnh: AFP
Sau Thế chiến II, Luật Hoàng gia ban hành năm 1947 khiến 51 thành viên thuộc 11 chi tộc phụ phải từ bỏ tước vị để trở thành dân thường. Quy định này đã khiến quy mô hoàng tộc Nhật Bản giảm mạnh từ 67 người năm 1947 xuống còn 16 thành viên ở thời điểm hiện tại.
Luật mới đưa ra hai giải pháp mang tính bước ngoặt nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng thiếu người thực hiện các nghĩa vụ hoàng gia.
Một là cho phép thành viên nữ trong hoàng tộc giữ lại tước vị sau khi kết hôn với thường dân. Quy định mới này đảo ngược luật cũ từng buộc công chúa Mako phải rời hoàng gia và từ bỏ mọi tước vị khi kết hôn với người bạn học thường dân vào năm 2021. Tuy nhiên, theo luật mới, chồng và con của công chúa vẫn không được công nhận là thành viên hoàng tộc.
Hai là cho phép nam giới từ 11 nhánh cũ bị phế bỏ sau Thế chiến II tái gia nhập hoàng gia thông qua việc nhận con nuôi.
Tuy nhiên, luật mới vẫn giữ nguyên quy định cũ là cấm phụ nữ lên ngôi. Do đó, Công chúa Aiko, người con duy nhất của Nhật hoàng Naruhito, vẫn không đủ tư cách để kế thừa ngai vàng từ cha.
Hoàng tử Hisahito làm lễ trưởng thành tại Tokyo ngày 6/9/2025. Ảnh: Kyodo News
Danh sách những người đủ điều kiện thừa kế ngai vàng Nhật Bản hiện nay có ba người là Thái tử Fumihito, 60 tuổi, em trai Nhật hoàng; Hoàng tử Hisahito, 19 tuổi, con trai Thái tử Fumihito; Hoàng thân Hitachi, 90 tuổi, bác ruột Nhật hoàng.
Nhiều nhà quan sát cảnh báo nếu Hoàng tử Hisahito không có con trai trong tương lai, dòng dõi kế vị dòng nam của hoàng gia Nhật Bản sẽ đối mặt với nguy cơ chấm dứt hoàn toàn.
Luật mới cho thấy sự chia rẽ sâu sắc giữa ý chí của giới lập pháp và nguyện vọng của đa số công chúng Nhật Bản.
Thủ tướng Sanae Takaichi cùng các nhà lãnh đạo bảo thủ luôn kiên quyết bảo vệ quy tắc kế vị chỉ dành cho nam giới. Họ lập luận rằng việc giữ vững truyền thống truyền ngôi qua dòng nam suốt 126 thế hệ liên tục là cội nguồn tối cao tạo nên tính chính thống và uy quyền của Nhật hoàng.
Ngược lại, người dân Nhật Bản thể hiện sự ủng hộ áp đảo đối với việc đất nước có nữ hoàng. Theo cuộc khảo sát hồi tháng 6 của báo Mainichi Shimbun, hơn 70% người tham gia ủng hộ phụ nữ làm vua. Một cuộc thăm dò khác của hãng tin Kyodo News thậm chí ghi nhận tỷ lệ ủng hộ lên tới 83%.
Giới chuyên gia nhận định đợt sửa đổi Luật Hoàng gia lần này mang tính lịch sử, nhưng mới chỉ là giải pháp tình thế nhằm "kéo dài thời gian", chưa thể giải quyết triệt để bài toán sống còn về tương lai lâu dài của ngai vàng Nhật Bản.
Nhật hoàng Naruhito, Hoàng hậu Masako và Công chúa Aiko trò chuyện với giới truyền thông sau khi đi dạo tại Dinh thự Hoàng gia Nasu ở Nasu, tỉnh Tochigi ngày 15/7. Ảnh: AFP
Hồng Hạnh (Theo BBC, Nikkei)
