Ukraine đối mặt nguy cơ tổn thất ngày càng lớn khi kho tên lửa Patriot cạn kiệt, khiến họ không thể đánh chặn tên lửa đạn đạo của Nga.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm 6/7 cho biết trong cuộc tập kích quy mô lớn của Nga vào rạng sáng cùng ngày, họ đã đánh chặn 37 tên lửa hành trình cùng 326 máy bay không người lái (UAV), nhưng không hạ được mục tiêu nào trong 29 tên lửa siêu vượt âm Zircon, tên lửa đạn đạo Iskander-M và S-400 hoán cải để đánh đất.
Ít nhất 12 người thiệt mạng và gần 50 người bị thương khi tên lửa đạn đạo Nga đánh trúng nhiều mục tiêu ở Kiev. Trong cuộc tấn công của Nga nhằm vào Kiev hôm 2/7, ít nhất 4 tên lửa Zircon và 20 tên lửa đạn đạo Nga đã xuyên thủng lưới phòng không Ukraine, khiến 31 người thiệt mạng và hơn 100 người bị thương, nhiều công trình hư hại.
Lực lượng cứu hộ dập lửa sau vụ tập kích tên lửa của Nga vào Kiev, Ukraine ngày 6/7. Ảnh: AP
Đại tá Yuri Ignat, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine, chỉ ra rằng lưới phòng không Ukraine đã đạt tỷ lệ đánh chặn gần 100% với tên lửa hành trình Nga, nhưng thừa nhận kết quả chiến đấu chống lại tên lửa đạn đạo tồi tệ hơn rất nhiều.
Các cuộc tấn công của Nga đã phơi bày thực tế nghiệt ngã rằng Ukraine gần như đã cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn Patriot, lá chắn có thể vô hiệu hóa tên lửa đạn đạo từ Nga. Đây là hệ quả của tình trạng khan hiếm trên toàn cầu về tên lửa phòng không Patriot do Mỹ sản xuất, đỉnh điểm là trong giai đoạn xung đột Iran.
"Để chặn tên lửa đạn đạo, cần có vũ khí để bắn hạ chúng. Ukraine có đủ hệ thống Patriot, cái chúng ta cần là nguồn cung đạn tên lửa không ngừng nghỉ", ông Ignat nói.
Ukraine là một trong số khoảng 20 quốc gia đang phải xếp hàng chờ đợi để được bàn giao tên lửa Patriot, loại khí tài mà ngay cả Mỹ cũng có kho dự trữ nội địa thấp và các nhà máy phải mất tới hơn hai năm để sản xuất.
Năng lực phòng không của tổ hợp tên lửa Patriot. Đồ họa: Raytheon, RIA Novosti
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi Mỹ ưu tiên đáp ứng nhu cầu cấp bách của Ukraine về phòng thủ tên lửa.
"Tên lửa cho các tổ hợp Patriot là ưu tiên hàng đầu. Chúng tôi hiểu rằng chỉ cần Mỹ có đủ quyết tâm chính trị thì hoàn toàn có thể khắc phục tình trạng thiếu tên lửa Patriot. Nhưng đến nay, chúng tôi vẫn chưa nhận được mức độ hỗ trợ cần thiết", ông nói tối 5/7, vài giờ trước cuộc tập kích của Nga.
Khi đà tiến trên chiến trường gặp nhiều khó khăn, Nga đang tăng cường chiến dịch không kích bằng tên lửa và UAV vào các đô thị Ukraine. Dù Kiev có thể đánh chặn hầu hết các đợt tấn công bằng UAV tầm xa của Nga, họ gần như bất lực trước tên lửa đạn đạo và siêu vượt âm, những vũ khí có tốc độ rất cao và sức công phá lớn.
Tổng thống Zelensky cho rằng các nước phương Tây vẫn còn nhiều đạn tên lửa Patriot trong kho dự trữ, nhưng chính phủ các nước này còn e ngại và chưa muốn chia sẻ với Ukraine.
"Bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc cung cấp tên lửa cho hệ thống phòng không, đặc biệt là tên lửa dành cho tổ hợp Patriot, đều đồng nghĩa với việc sẽ có thêm người thiệt mạng", ông nói. "Điều Ukraine cần lúc này là tên lửa Patriot được triển khai tại các đơn vị chiến đấu, chứ không phải nằm trong các kho dự trữ ở nước ngoài".
Hệ thống phòng thủ Patriot đã chứng minh là giải pháp duy nhất giúp Ukraine đánh chặn tên lửa đạn đạo một cách hiệu quả. Tốc độ của tên lửa đạn đạo có thể lên tới vài km một giây khi lao xuống mục tiêu, khiến chúng rất khó bị đánh chặn bằng những tổ hợp phòng không thông thường.
Hiện trường đổ nát sau cuộc tập kích tên lửa của Nga vào Kiev, Ukraine ngày 6/7. Ảnh: AP
Theo phân tích của tổ chức điều tra nguồn mở mang tên Trung tâm Phục hồi Thông tin (CIR) tại Anh, Ukraine đã đánh chặn khoảng 90% UAV tầm xa của Nga trong năm nay, cùng với 80% trong số 722 tên lửa hành trình bắn vào lãnh thổ nước này.
Tuy nhiên, khoảng 70% trong số 522 tên lửa đạn đạo do Nga phóng đi đã xuyên thủng hệ thống phòng không của Ukraine. Tỷ lệ này được dự báo sẽ còn tăng lên khi kho đạn tên lửa đánh chặn Patriot của Ukraine cạn sạch.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine tuần trước cho biết ông đã đề nghị gần 40 quốc gia đối tác chuyển giao khẩn cấp đạn tên lửa Patriot trong kho của họ, đổi lại Ukraine cam kết sẽ hoàn trả bằng các lô hàng mới dự kiến bàn giao từ năm sau.
Kiev cũng đang tự phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo riêng, đồng thời nỗ lực xin cấp phép từ Mỹ để sản xuất đạn đánh chặn Patriot ngay trong nước. Tuy nhiên, cả hai dự án đều được đánh giá là khó có thể sớm giúp Kiev cải thiện năng lực phòng thủ tên lửa.
Các vụ nổ và thiệt hại ở thành phố Kiev trong cuộc tập kích của Nga hôm 6/7. Video:Reuters
Nguồn cung vốn đã khan hiếm của tên lửa đánh chặn Patriot càng bị bào mòn hơn trong năm nay, sau khi Mỹ và các nước vùng Vịnh khai hỏa hàng chục quả mỗi ngày để đánh chặn tên lửa đạn đạo Iran.
Tập đoàn quốc phòng Mỹ Lockheed Martin đã chuyển giao cho các đối tác khoảng 620 quả đạn đánh chặn PAC-3 cho tổ hợp Patriot vào năm ngoái, tăng từ mức khoảng 500 quả vào năm 2024. Lockheed tuyên bố sẽ tăng hơn gấp ba lần sản lượng, lên khoảng 2.000 quả mỗi năm, nhưng mục tiêu này chỉ có thể đạt được vào năm 2030. Mỗi quả đạn đánh chặn PAC-3 như vậy có giá khoảng 2 triệu USD.
Theo một tài liệu của quốc hội Mỹ, vào năm 2024, tập đoàn quốc phòng RTX của Mỹ sản xuất khoảng 240 quả đạn PAC-2 đời cũ hơn và có kế hoạch nâng sản lượng lên khoảng 420 quả mỗi năm vào cuối năm 2027.
Tổng thống Nga Vladimir Putin trong chuyến thị sát tiền tuyến tại địa điểm không được tiết lộ ngày 3/7. Ảnh: AP
Ukraine đã đặt những đơn hàng mua tên lửa Patriot, gồm gần 100 quả PAC-2 từ một nhà máy mới ở Đức. Tuy nhiên, nhà máy này phải đến cuối năm nay mới bắt đầu đi vào hoạt động.
Bản thân các quốc gia NATO cũng đang ráo riết đặt hàng tên lửa đánh chặn để củng cố hệ thống phòng không toàn châu Âu, khi nhiều nhà phân tích đánh giá chúng vẫn còn nhiều lỗ hổng và mang tính chắp vá.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 3/7 có chuyến thị sát hiếm hoi tới vùng tiền tuyến, chuyến đi đầu tiên sau khoảng 6 tháng. Ông Putin đã nghe báo cáo từ các chỉ huy quân sự rằng Nga đã kiểm soát được Kostiantynivka, thành trì quan trọng của Ukraine ở vùng Donbass.
Đây là điểm cực nam trong số bốn thành phố chiến lược cấu thành nên "vành đai pháo đài" trọng yếu giúp Ukraine giữ vững khu vực này. Tuy nhiên, Ukraine phủ nhận thông tin thành phố Kostiantynivka đã thất thủ.
Chuỗi đô thị tạo thành "vành đai pháo đài" của Ukraine ở tỉnh Donetsk. Đồ họa: RYV
Chuyến thăm tiền tuyến của ông Putin dường như là một phần trong nỗ lực nhằm bác bỏ những cho rằng Ukraine đang nắm lợi thế quân sự hoặc có thể bảo vệ được phần lãnh thổ ít ỏi còn lại ở vùng Donbass, theo Mary Ilyushina, nhà bình luận của Washington Post.
Ukraine gần đây tiến hành chiến dịch "40 ngày trừng phạt tầm xa", liên tục sử dụng UAV tấn công các nhà máy lọc dầu, cơ sở hạ tầng trọng yếu nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Các cuộc tấn công này đã gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu tại Nga, buộc Moskva phải tìm cách nhập khẩu xăng từ các đối tác.
Nga đã đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc tập kích tên lửa với cường độ ngày càng dữ dội vào Ukraine, tập trung vào thủ đô Kiev. Ông Putin cảnh báo rằng Ukraine càng tấn công nhiều cơ sở hạ tầng của Nga, Nga sẽ càng tăng cường độ không kích, cũng như kiểm soát thêm nhiều lãnh thổ để lập ra "vùng an ninh" tại các tỉnh giáp biên giới Nga.
Thanh Tâm (Theo WSJ, Washington Post, AFP)
