'Nữ thần' đứng sau hệ thống vệ tinh định vị Bắc Đẩu

Trung QuốcTừ Dĩnh, nhà khoa học nhận bằng tiến sĩ khi mới 26 tuổi, được gọi là "nữ thần Bắc Đẩu" bởi đóng góp lớn cho nghiên cứu hệ thống vệ tinh định vị.

Từ Dĩnh, 43 tuổi, quê ở tỉnh Tứ Xuyên, tây nam Trung Quốc. Cô sinh ra trong gia đình có mẹ làm giáo viên Toán và cha là kỹ sư nông nghiệp. Bắt đầu học tiểu học từ 4 tuổi, cô sớm bộc lộ tài năng và đam mê sâu sắc với vật lý và toán học.

Từ Dĩnh lên đại học khi mới 16 tuổi, theo học ngành kỹ thuật truyền thông và liên tục đứng đầu lớp. Năm 20 tuổi, cô theo học chương trình kết hợp thạc sĩ và tiến sĩ tại Viện Công nghệ Bắc Kinh và ba năm sau, gia nhập đội ngũ phát triển Bắc Đẩu - hệ thống định vị vệ tinh nội địa của Trung Quốc.

Từ Dĩnh, một trong số những nghiên cứu viên chủ chốt của hệ thống vệ tinh định vị Bắc Đẩu. Ảnh: QQ

Bắc Đẩu đang được ứng dụng trong giao thông vận tải, dự báo thời tiết, cứu trợ thiên tai và an ninh công cộng, đồng thời hợp tác với 137 quốc gia và vùng lãnh thổ. Hệ thống này được coi là đối thủ cạnh tranh với GPS của Mỹ và GLONASS của Nga. Ngành công nghiệp xung quanh hệ thống này đã tạo ra giá trị sản lượng lên tới 1,33 nghìn tỷ nhân dân tệ (196 tỷ USD) năm ngoái.

Trong giai đoạn đầu sự nghiệp tại dự án Bắc Đẩu, những tính toán thiếu chính xác và phương pháp nghiên cứu xa lạ đã cản trở tiến độ của Từ Dĩnh. Điều này thôi thúc cô dành cả đêm trong phòng thí nghiệm và cống hiến những ngày cuối tuần cho các cuộc thử nghiệm lặp đi lặp lại. Sự quyết tâm đó đã giúp cô khẳng định vị thế là một thành viên cốt lõi của đội ngũ.

Trong trận động đất Nha An năm 2013 tại Tứ Xuyên, khi các hệ thống liên lạc bị tê liệt, Bắc Đẩu đã trở thành cứu cánh quan trọng cho lực lượng cứu hộ. Đội ngũ của Từ Dĩnh đã cung cấp hỗ trợ định vị chính xác trên khắp vùng thiên tai.

"Bắc Đẩu không đơn thuần là một dự án khoa học, mà là ngọn hải đăng của sự sống giải cứu con người khỏi hiểm nguy", Từ Dĩnh nói.

Vệ tinh Bắc Đẩu ngoài không gian. Ảnh: Xinhua

Trong nhiều năm, Bắc Đẩu đối mặt với sự hoài nghi từ công chúng, khi những người chỉ trích gắn mác hệ thống này chỉ là một bản sao của GPS và đặt câu hỏi về giá trị của khoản đầu tư khổng lồ vào nó. Từ Dĩnh đã nỗ lực thay đổi nhận thức này bằng cách tận dụng các nền tảng đại chúng để giải thích về hệ thống bằng những thuật ngữ dễ hiểu và hấp dẫn.

Trong một bài diễn thuyết gây sốt với hơn 20 triệu lượt xem trên mạng, cô đã minh họa cách Bắc Đẩu hỗ trợ máy bay không người lái trong các nhiệm vụ nông nghiệp và giúp các nhà khoa học theo dõi các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng.

Bài thuyết trình này khiến công chúng chú ý đến cô và đặt cho cô danh hiệu "Nữ thần Bắc Đẩu".

Tuy nhiên, Từ Dĩnh không tán thành danh hiệu này, cô cho rằng nó phù hợp hơn với các KOL (người có sức ảnh hưởng) trên mạng xã hội. Cô muốn được công nhận là một "nhà nghiên cứu khoa học trẻ" hơn.

"Đừng xem thường một cô gái khi cô ấy đang ở dưới chân núi và cũng đừng thần thánh hóa khi cô ấy đã lên tới đỉnh", Từ Dĩnh nói.

Từ Dĩnh nhận bằng tiến sĩ ở tuổi 26 và trở thành người hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ trẻ nhất tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc ở tuổi 32. Các dự án do cô dẫn đầu đã đảm bảo được khoản tài trợ hơn 50 triệu nhân dân tệ (7,4 triệu USD). Cô đã nộp đơn đăng ký 38 bằng sáng chế phát minh.

Sau khi nhận bằng tiến sĩ, Từ Dĩnh từng gặp phải định kiến giới tính trong các cuộc phỏng vấn xin việc; một người phỏng vấn nam đã nhận xét phụ nữ không phù hợp với nghiên cứu khoa học.

"Không có giới tính nào là không phù hợp với nghiên cứu khoa học, chỉ có những cá nhân không phù hợp mà thôi", cô nói.

Từ Dĩnh thuyết trình về phổ biến khoa học tại Diễn đàn Khoa học và Công nghệ SELF thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Ảnh: Merit Times

Theo Từ Dĩnh, phụ nữ đẹp nhất khi theo đuổi đam mê. Năm 2023, cô được trao tặng nhiều giải thưởng quốc gia, trong đó có giải Nhà khoa học trẻ của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Cô đang đảm nhiệm vị trí Phó tổng kỹ sư Hệ thống Định vị của viện.

Câu chuyện về Từ Dĩnh đã truyền cảm hứng cho người dùng mạng.

"'Nữ thần' chưa bao giờ là thuật ngữ chính xác nhất để mô tả một người phụ nữ giỏi giang. Thành công của cô ấy bắt nguồn từ năng lực, thành tựu, tài năng và nhân cách, chứ không phải từ ngoại hình", một người bình luận.

Hồng Hạnh (Theo SCMP)