Quy chế đào tạo thạc sĩ: Hàng loạt thay đổi từ tuyển sinh đến tốt nghiệp

Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học mới do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành mang đến nhiều thay đổi đáng chú ý đối với đào tạo trình độ thạc sĩ, từ điều kiện dự tuyển, thời gian đào tạo đến hình thức tốt nghiệp.

Điều kiện học thạc sĩ theo quy định mới ra sao?

Theo quy chế mới, người dự tuyển trình độ thạc sĩ phải tốt nghiệp hoặc đủ điều kiện được công nhận tốt nghiệp đại học và đáp ứng các yêu cầu đầu vào của cơ sở đào tạo.

Điểm đáng chú ý là Bộ không quy định cứng một bộ tiêu chí đầu vào áp dụng chung. Thay vào đó, các trường được quyền xây dựng điều kiện tuyển sinh riêng cho từng chương trình nhưng không được thấp hơn chuẩn chương trình đào tạo của ngành, lĩnh vực tương ứng.

Các điều kiện có thể bao gồm chuyên môn phù hợp, năng lực học tập, kết quả học tập, kinh nghiệm nghề nghiệp (nếu có) và năng lực ngoại ngữ. 

Các trường cũng có thể yêu cầu người học bổ sung học phần kiến thức nền, kinh nghiệm thực tiễn hoặc năng lực nghiên cứu để đáp ứng mục tiêu đào tạo.

Theo các chuyên gia, với quy định này người học sẽ phải chủ động tìm hiểu kỹ yêu cầu của từng chương trình thay vì chỉ dựa vào điều kiện tốt nghiệp đại học như trước.

Một điểm mới khác là các cơ sở đào tạo được tổ chức một hoặc nhiều đợt tuyển sinh trong năm. Việc này được kỳ vọng sẽ giúp các trường chủ động hơn trong kế hoạch đào tạo, đồng thời tạo thêm cơ hội cho người học không phải chờ một kỳ tuyển sinh cố định mỗi năm.

Đặc biệt, người học đang theo học chương trình đào tạo trình độ đại học, đạt kết quả học tập từ loại khá hoặc tương đương trở lên được đăng ký học trước một số học phần của chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ; khối lượng học tập được công nhận, chuyển đổi không vượt quá 40% tổng khối lượng học tập của chương trình đào tạo thạc sĩ cùng nhóm ngành.

Thời gian đào tạo linh hoạt hơn

Thay vì quy định một mốc thời gian đào tạo thống nhất, quy chế mới quy định thời gian đào tạo thạc sĩ được tính từ khi quyết định nhập học có hiệu lực đến khi người học hoàn thành việc nộp luận văn hoặc các yêu cầu tốt nghiệp khác theo chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo.

Thời gian học tối thiểu để hoàn thành chương trình không được ít hơn 2/3 thời gian đào tạo chuẩn, trong khi thời gian đào tạo tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn của chương trình.

Đối với hình thức đào tạo thường xuyên, thời gian học toàn khóa phải dài hơn từ 1/4 đến 1/2 so với chương trình đào tạo chính quy cùng ngành.

Đáng chú ý, học viên chưa tốt nghiệp khi hết thời gian đào tạo tối đa, kể cả trường hợp đã bị buộc thôi học, vẫn có thể đăng ký dự tuyển trở lại. 

Nếu kết quả học tập và nghiên cứu trước đó còn trong thời hạn được công nhận, cơ sở đào tạo có thể xem xét bảo lưu để người học tiếp tục hoàn thành chương trình.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, quy định này vừa tạo sự linh hoạt cho người học, đặc biệt là những người đang đi làm.

Các trường được phép tổ chức giảng dạy và đánh giá trực tuyến nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện bảo đảm chất lượng. 

Tuy nhiên, tổng khối lượng học tập trực tuyến không được vượt quá 30% khối lượng toàn chương trình, trừ các trường hợp đặc biệt theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

Siết chất lượng hướng dẫn và đánh giá luận văn

Quy chế lần này phân biệt rõ giữa chương trình định hướng nghiên cứu và chương trình định hướng ứng dụng.

Theo đó, học viên theo chương trình định hướng nghiên cứu vẫn phải thực hiện luận văn để được công nhận tốt nghiệp. 

Trong khi đó, đối với chương trình định hướng ứng dụng hoặc chuyên nghiệp, cơ sở đào tạo được quyền lựa chọn hình thức tốt nghiệp phù hợp như luận văn, đề án, dự án, thi tốt nghiệp hoặc các hình thức đánh giá khác đáp ứng chuẩn đầu ra.

Việc đa dạng hóa hình thức tốt nghiệp được kỳ vọng sẽ giúp các chương trình đào tạo gắn với yêu cầu thực tiễn của từng ngành nghề, thay vì áp dụng chung một mô hình đánh giá.

Đối với các chương trình có luận văn, quy chế quy định người hướng dẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn giảng viên đào tạo thạc sĩ và có công bố khoa học phù hợp với lĩnh vực hướng dẫn.

Hội đồng đánh giá luận văn phải có ít nhất ba thành viên, bảo đảm tính độc lập, khách quan. Trong thời hạn tối đa ba tháng kể từ khi học viên nộp dự thảo luận văn, trường phải tổ chức đánh giá.

Yêu cầu về nội dung chuyên môn, cấu trúc, hình thức và bảo đảm liêm chính học thuật đối với luận văn, đề án, dự án và các sản phẩm học tập khác được sử dụng để đáp ứng yêu cầu tốt nghiệp.