"Vụ ngộ độc khí H₂S tại trang trại chăn nuôi ở Thanh Hóa là tai nạn hy hữu" - ông Phạm Kim Đăng, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nói với Báo điện tử Tuổi Trẻ.
Theo ông, một trong những rủi ro lớn thường gặp là khi xảy ra sự cố, nhiều người theo phản xạ đã xuống hầm để ứng cứu mà không nhận thức đầy đủ về nguy cơ bị ngạt, ngộ độc khí.
Chỉ sơ suất nhỏ cũng dễ dẫn tới tai nạn đặc biệt nghiêm trọng
Sau mỗi lứa heo xuất chuồng, trang trại quy mô 1.200 con của ông Lã Văn Trường ở xã Tiến Thắng (Hà Nội) mới mở nắp bể ngầm, thả vòi bơm hút chất thải lên máy tách, ép phân để đưa nước thải vào hầm biogas xử lý.
Toàn bộ quy trình được ông Trường thiết kế theo hướng hạn chế tối đa việc người lao động phải xuống bể, tiếp xúc trực tiếp với hầm biogas và bể chứa chất thải.
"Hệ thống ròng rọc xích kéo tay được lắp đặt ở phía trên miệng bể để treo, thả ống hút xuống, bơm chất thải lên. Trong điều kiện vận hành bình thường, người lao động sẽ không phải xuống bể.
Trường hợp bắt buộc phải sửa chữa dưới hầm thì phải kiểm tra công nhân có được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ để tránh xảy ra những tai nạn đáng tiếc" - ông Trường chia sẻ và cho biết quy trình này đã được vận hành nhiều năm qua.
Ông Đăng cho biết hầu hết các trang trại chăn nuôi ở nước ta đều có hầm biogas hoặc bể chứa chất thải ngầm để xử lý chất thải, bảo đảm vệ sinh môi trường.
Tuy nhiên đây là khu vực luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu cửa hầm, miệng bể không được che chắn kỹ, cảnh báo và kiểm soát quy trình vận hành chặt chẽ.
Đôi khi chỉ một sơ suất nhỏ trong quá trình kiểm tra, bảo dưỡng hoặc xuống hầm cũng có thể dẫn đến những tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.
"Các trang trại có hầm biogas, bể chứa chất thải ngầm cần thường xuyên tuyên truyền, tập huấn để người trực tiếp quản lý, vận hành nắm vững quy trình kỹ thuật và các quy định về an toàn lao động.
Đồng thời phải trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ, thiết bị kiểm tra khí và thực hiện các biện pháp che chắn, cảnh báo tại khu vực hầm biogas và bể chứa chất thải để phòng ngừa tai nạn tương tự" - ông Đăng khuyến cáo.
Khu vực bể ngầm chứa chất thải tại trang trại nuôi heo của anh Trường - Ảnh: C. TUỆ
"Kẻ sát thủ vô hình" dưới đáy hầm
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp, hầm biogas là một "không gian hạn chế", nơi không khí tươi khó lưu thông tự nhiên. Chỉ cần nồng độ H₂S tăng cao, người bước xuống hầm có thể mất ý thức trong vài giây do khí này ức chế hô hấp tế bào, khiến cơ thể rơi vào tình trạng "chết ngạt" dù xung quanh vẫn còn oxy.
Đặc biệt, ở nồng độ rất cao, H₂S làm tê liệt khứu giác, khiến nạn nhân không còn ngửi thấy mùi trứng thối và dễ chủ quan.
Vì vậy bác sĩ Hoàng nhấn mạnh an toàn khi làm việc trong hầm biogas không thể dựa vào kinh nghiệm truyền miệng.
Theo đó trước khi xuống hầm, tuyệt đối không được dùng mũi để "thăm dò" khí. Thiết bị bắt buộc phải có là máy dò khí đa chỉ tiêu, có khả năng đo H₂S, oxy, metan và CO.
Máy phải được kiểm tra ở nhiều độ sâu khác nhau trong hầm và chỉ khi H₂S dưới 10 ppm, oxy trên 19,5% và không có khí dễ cháy vượt ngưỡng mới được xem xét cho người xuống làm việc.
Bên cạnh đó cần thông gió cưỡng bức bằng quạt công nghiệp hoặc máy thổi khí sạch liên tục trước và trong suốt thời gian có người ở dưới hầm, nhằm đẩy lớp khí H₂S tích tụ ở đáy ra ngoài.
Khẩu trang y tế, khẩu trang vải hay mặt nạ than hoạt tính thông thường hầu như không có tác dụng bảo vệ trước H₂S. Người xuống hầm phải sử dụng mặt nạ phòng độc kết hợp bình dưỡng khí độc lập (SCBA), tức thiết bị cung cấp khí thở riêng, không phụ thuộc vào không khí trong hầm.
Mỗi người lao động cũng phải mang dây đai an toàn toàn thân, nối với cáp chịu lực gắn trên miệng hố để đội cứu hộ có thể kéo lên khi xảy ra sự cố. Nguyên tắc vàng trong cứu hộ là "không thâm nhập nếu không có SCBA".
Khi thấy người ngã gục dưới hầm, không được lao xuống cứu theo phản xạ, bởi điều này có thể khiến nhiều người cùng trở thành nạn nhân. Chỉ những người được đào tạo bài bản, có đầy đủ thiết bị bảo hộ và dây an toàn mới được phép xuống cứu hộ.
Mỗi trang trại chăn nuôi cần trang bị đầy đủ thiết bị dò khí, hệ thống thông gió, phương tiện bảo hộ và huấn luyện người lao động để không còn những thảm kịch đau lòng do H₂S gây ra.
Mô hình chăn nuôi hiện đại ứng dụng công nghệ số hiệu quả
Theo Cổng thông tin điện tử xã Tiến Thắng (Hà Nội), sau gần 20 năm làm cho Công ty cổ phần CP Việt Nam, ông Lã Văn Trường (ở thôn Văn Lôi) quyết định đầu tư trang trại gà trắng thương phẩm quy mô 20.000 con gà tại địa phương, rồi nuôi heo theo mô hình khép kín, an toàn sinh học và bảo vệ môi trường.
Năm 2024, ông tiếp tục mở rộng với trang trại 30.000 con. Toàn bộ trang trại được vận hành dưới dạng chuồng tự động, khép kín, ứng dụng triệt để công nghệ số vào mọi quy trình, loại bỏ gần như hoàn toàn sự can thiệp thủ công.
Với quy mô 30.000 con gà thương phẩm, trang trại chỉ cần 2 lao động để thực hiện công tác vệ sinh và chăm sóc đàn gà.
Đây là minh chứng cho thấy việc ứng dụng công nghệ số trong chăn nuôi không chỉ giúp tăng năng suất chăn nuôi mà còn giảm tối đa sức lao động con người.
Mô hình của ông Lã Văn Trường không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao cho bản thân và gia đình, mà còn khẳng định vai trò của khoa học công nghệ trong việc phát triển nông nghiệp bền vững, là gương điển hình tiên tiến đáng học tập trong phong trào đổi mới phương thức sản xuất tại địa phương.
Hệ thống phân phối thức ăn tự động tại trại nuôi gà của ông Trường - Ảnh: C. TUỆ
