Khu đất quy hoạch ga Thủ Thiêm nằm tại cửa ngõ khu đô thị mới Thủ Thiêm, tiếp giáp các trục giao thông lớn như đại lộ Mai Chí Thọ, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và đường Đồng Văn Cống
Nhà ga Thủ Thiêm 17ha nằm ở vị trí đặc biệt khi vừa kết nối thuận lợi với khu trung tâm mới của TP.HCM, vừa là điểm trung chuyển của các dòng hành khách từ vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Đường sắt cao tốc Bắc Nam và metro TP.HCM hội tụ
Theo quy hoạch, ga Thủ Thiêm sẽ phục vụ đồng thời ba tuyến đường sắt quan trọng. Đầu tiên là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dài khoảng 1.541km, tổng vốn đầu tư hơn 67 tỉ USD. Theo Nghị quyết số 172 của Quốc hội, ga Thủ Thiêm được xác định là điểm cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao quốc gia.
Thứ hai là tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm dài khoảng 6km đã được khởi công vào ngày 29-4, triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP) hợp đồng BT.
Thứ ba là tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành dài 48km, đóng vai trò hành lang vận tải chiến lược kết nối TP.HCM với sân bay quốc tế Long Thành. Hiện nay TP.HCM đang đẩy nhanh thủ tục để sớm khởi công dự án.
Ga Thủ Thiêm đang được TP.HCM nghiên cứu xem xét một cách tổng thể khi bố trí, thiết kế, đảm bảo kết nối thuận tiện giữa nhà ga các tuyến đường sắt cũng như hệ thống giao thông đường bộ khu vực xung quanh, đáp ứng việc tiếp cận và giải tỏa hành khách nhanh chóng, thuận tiện.
Phương án thiết kế ga Thủ Thiêm bao gồm cả phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng). Hiện TP.HCM đang phối hợp Bộ Xây dựng xây dựng phương án bố trí hướng tuyến các dự án đường sắt, metro bên trong nhà ga.
Đồng thời dự kiến tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc để lựa chọn thiết kế phù hợp, hiện đại, bao gồm cả không gian ngầm.
Trong chuyến thực địa khu vực ga Thủ Thiêm mới đây, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh định hướng phát triển tổ hợp công trình phía trên nhà ga là phù hợp với xu hướng phát triển của nhiều đô thị lớn trên thế giới. Ga Thủ Thiêm có thể trở thành biểu tượng mới của TP.HCM.
Với quy mô khoảng 17ha, ga Thủ Thiêm được quy hoạch trở thành đầu mối đường sắt lớn nhất phía Nam, kết nối nhiều tuyến đường sắt quốc gia, liên vùng và đô thị
Tàu tốc hành nối Thủ Thiêm với biển
Theo định hướng phát triển không gian sau sáp nhập, TP.HCM đang nghiên cứu hai tuyến đường sắt tốc độ cao (regional express rail) kết nối trung tâm với các đô thị biển. Hai tuyến đều xuất phát từ Thủ Thiêm, gồm hành lang Thủ Thiêm - Cần Giờ - Vũng Tàu - Lộc An và Thủ Thiêm - sân bay Long Thành - Vũng Tàu - Lộc An tạo thành vòng tuyến khép kín.
Trên thực tế, hành lang từ Thủ Thiêm - Cần Giờ hiện đang được triển khai dự án đường sắt Bến Thành - Cần Giờ. Nhà đầu tư đang làm các bước tiếp theo với mục tiêu hoàn thành dự án vào năm 2028. Tương lai, khi có đủ điều kiện, TP.HCM có thể nghiên cứu tiếp tuyến đường sắt này vượt qua vịnh Gành Rái để kết nối phía bờ Vũng Tàu.
Còn hành lang tàu tốc hành Thủ Thiêm về Vũng Tàu có thể sẽ là sự kết hợp liên thông của đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành và metro số 3 Vũng Tàu - Bà Rịa - Phú Mỹ - Long Thành. Trong quá trình nghiên cứu tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành, Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh (đơn vị được TP.HCM giao lập dự án) cũng đã tính toán các phương án vận hành cả tàu tốc hành và tàu thường.
Theo các nghiên cứu, thời gian đi từ Thủ Thiêm đến sân bay Long Thành bằng tàu thường khoảng 46 phút, còn tàu tốc hành khoảng 33,5 phút. Nếu đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành và metro số 3 được đầu tư đồng bộ và liên thông, người dân có thể đi từ Trung tâm Hành chính - chính trị mới ở Thủ Thiêm đến Vũng Tàu bằng đường sắt trong 48 phút với tàu tốc hành hoặc khoảng 65 phút với tàu thường.
Khi đó, ga Thủ Thiêm không chỉ là điểm cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam mà còn là nơi khởi đầu cho những hành trình mới, kết nối trung tâm TP.HCM với sân bay Long Thành và vươn ra các đô thị ven biển phía Cần Giờ, Vũng Tàu, Hồ Tràm…
Khu đất ga Thủ Thiêm giữ vai trò cầu nối giữa lõi đô thị cũ và không gian phát triển mới của TP.HCM. Các chuyên gia đánh giá ga Thủ Thiêm không chỉ là công trình giao thông mà còn là hạt nhân phát triển đô thị, góp phần định hình diện mạo mới cho khu vực Thủ Thiêm trong nhiều thập niên tới
Hiện trạng khu vực dự kiến xây dựng ga Thủ Thiêm nhìn từ trên cao. Với quy mô khoảng 17ha, ga Thủ Thiêm được quy hoạch trở thành đầu mối đường sắt lớn nhất phía Nam, kết nối nhiều tuyến đường sắt quốc gia, liên vùng và đô thị
Giữa các tuyến đường lớn của Thủ Thiêm, khu đất quy hoạch ga Thủ Thiêm hiện vẫn là những khoảng đất trống xen ao cá, hồ sen và các bãi giữ xe tạm
Đoạn giữa hai tuyến đường Lương Định Của và Mai Chí Thọ hiện là khu dân cư với nhiều nhà ở, cửa hàng, quán ăn... nhưng đã quy hoạch lâu năm và xuống cấp. Khu vực này sẽ thay đổi đáng kể khi dự án ga Thủ Thiêm được triển khai trong thời gian tới
Khu vực quy hoạch ga Thủ Thiêm nằm liền kề, hướng về trung tâm hành chính - chính trị mới của TP.HCM, tạo điều kiện hình thành một cực tăng trưởng mới ở phía đông thành phố. Không chỉ là nhà ga đường sắt, ga Thủ Thiêm còn được nghiên cứu phát triển thành tổ hợp đô thị hiện đại theo mô hình TOD, tích hợp giao thông công cộng với không gian thương mại, dịch vụ và văn phòng
Cầu Giồng Ông Tố 2 nối đường Đồng Văn Cống, gần đường Mai Chí Thọ (giáp với ga Thủ Thiêm). Tương lai, người dân có thể đến ga Thủ Thiêm và dễ dàng đi bằng các loại phương tiện khác về hướng Cát Lái qua cây cầu này. Từ đó có thêm phương án đi đường bộ đến TP Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu cũ...
Trong ảnh là đường dẫn cao tốc, đường song hành cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, đây cũng là hướng tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành đóng vai trò quan trọng trong kết nối TP.HCM với Đồng Nai, các tỉnh Đông Nam Bộ
Quanh khu vực ga Thủ Thiêm hiện tại có nhiều khu dân cư, nhà cao tầng, trường học... thuận tiện để định hình và phát triển TOD. Không gian quanh ga Thủ Thiêm còn được nghiên cứu tổ chức đồng bộ từ mặt đất đến không gian ngầm đáp ứng nhu cầu trung chuyển hành khách quy mô lớn trong tương lai
Khi hoàn thành, ga Thủ Thiêm sẽ là nơi khởi đầu của các hành trình đường sắt tốc độ cao từ TP.HCM đi Long Thành, các đô thị biển phía đông nam và kết nối với mạng lưới đường sắt quốc gia
