Thứ tư, 15/7/2026, 15:22 (GMT+7)
Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng sau trận mưa hôm 9/7 phố Quang Trung bị dềnh nước 20 cm, chỉ khi nước dâng cao 30 cm và quá 30 phút mới gọi là ngập úng.
Sáng 15/7, trong phiên chất vấn của HĐND TP Hà Nội về giải quyết điểm nghẽn úng ngập đô thị trên địa bàn, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Thủy cho biết theo báo cáo của UBND thành phố, công tác quản lý thoát nước còn nhiều hạn chế. Dẫn chứng trận mưa ngày 9/7 khiến một số khu vực ngập úng cục bộ, có người bị thương do hố ga mất nắp, bà đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng làm rõ các giải pháp cụ thể cũng như chế tài đủ mạnh để khắc phục triệt để tồn tại trên.
Trả lời đại biểu, Giám đốc Sở Xây dựng Trần Phi Thường cho hay trận mưa ngày 9/7 không lớn, một số nơi lượng mưa khoảng 80 mm, trong đó có khu vực đường Quang Trung và các tuyến phố xung quanh (phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam).
"Chúng ta không gọi đó là ngập úng. Trong định nghĩa của chúng tôi, mực nước ngập từ 30 cm và quá 30 phút mới được coi là ngập úng. Tại phố Quang Trung chiều 9/7 mực nước chỉ hơn 20 cm nên gọi là bị dềnh nước", ông Thường nêu.
Lý giải nguyên nhân dềnh nước tại đúng tuyến phố đã triển khai dự án chống ngập khẩn cấp, ông Thường cho biết do dự án chống ngập đang trong giai đoạn nghiệm thu và chuyển giao cho đơn vị khai thác vận hành, dẫn đến việc mở cửa thoát nước của hồ Bảy Mẫu chậm. Sau khi đơn vị vận hành mở cửa thoát nước thì việc tiêu thoát rất nhanh, chứng minh hiệu quả của dự án.
Tương tự trận mưa chiều 10/7 một số địa bàn ở phường Thanh Xuân cũng bị dềnh nước. Ông Thường cho hay các dự án chống ngập theo lệnh khẩn cấp có tác động đến 120/220 điểm úng ngập đã được xác định, còn ở một số khu vực khác vẫn đang chờ thoát nước của hệ thống tả Nhuệ, hữu Nhuệ, Bắc sông Hồng và hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch.
Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phí Thường. Ảnh: Hoàng Phong
Xây dựng mô hình "thành phố bọt biển" để chống ngập
Trả lời đại biểu Trần Khánh Hưng về định hướng xây dựng "thành phố bọt biển" nhằm giải quyết ngập úng, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Phi Thường cho biết giải pháp này chuyển từ thoát nước nhanh sang giữ nước, thấm nước, điều tiết nước và tái sử dụng nước. Việc này đang trong quá trình xem xét, chưa được triển khai cụ thể. Tuy nhiên, Sở Xây dựng đã xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn về vật liệu thấm, để khi đề án được phê duyệt thì có cơ sở triển khai ngay.
Giám đốc Sở Xây dựng khẳng định không phải toàn thành phố sẽ xây dựng ngay "thành phố bọt biển" mà thực hiện theo lộ trình. Những khu vực như công viên, vườn hoa, vỉa hè sẽ thực hiện trước để bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả. Ngoài ra, "thành phố bọt biển" sẽ được áp dụng cho những khu vực đô thị mới.
Trả lời đại biểu Trần Khánh Hưng về tình trạng vỉa hè bị đào lên lấp xuống liên tục, Giám đốc Sở Nguyễn Phi Thường cho biết toàn bộ vỉa hè được phân cấp cho cấp phường, xã quản lý. Tuy nhiên, Sở Xây dựng đang hạ ngầm tất cả "rác trời", bao gồm dây điện và hệ thống viễn thông. Việc này đang được triển khai tại 3 phường trung tâm, đồng thời nhân rộng đến các phường trong nội thành.
"Không thể tránh được việc đào lên, lấp xuống vỉa hè. Chúng tôi cố gắng thực hiện kết nối tất cả các khâu lại để hạn chế tối đa và quan tâm hoàn trả mặt bằng sau thi công", ông Nguyễn Phi Thường nói.
Với chất vấn của đại biểu Trần Anh Tuấn liên quan đến khớp nối hạ tầng thoát nước của các khu đô thị, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết Sở đã rà soát toàn bộ 52 khu đô thị trên thành phố, đã có 26 khu đô thị, khu nhà ở được hoàn thiện toàn bộ và bàn giao hạ tầng kỹ thuật thoát nước cho thành phố. Còn lại 26 khu đô thị, Sở Xây dựng cố gắng trong năm 2026 sẽ hoàn thành khớp nối.
Giám đốc Sở Xây dựng cho biết hiện nay thành phố có 3.501 hồ ao tự nhiên, tăng thêm 337 so với năm 2023 để bảo đảm trữ nước, điều tiết thoát nước tự nhiên.
Nước dềnh trên phố Quang Trung sau trận mưa chiều 9/7. Ảnh: Anh Tuấn
Hệ thống thoát nước mới đáp ứng khoảng 20%
Theo đại biểu Lê Văn Đức, quy hoạch thoát nước Thủ đô được phê duyệt từ năm 2012 với thông số thiết kế dựa trên lượng mưa khoảng 310 mm trong hai ngày, tương ứng chu kỳ lặp lại 10 năm. Nhưng những năm gần đây đã xuất hiện nhiều trận mưa cực đoan, có nơi lượng mưa 500-600 mm trong một ngày, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu, dẫn đến ngập úng kéo dài tại nhiều khu vực. Mặc dù vậy, các yếu tố mới này vẫn chưa được cập nhật vào quy hoạch.
Ngoài ra, quy hoạch thoát nước lưu vực sông Đáy và việc xác định cao độ nền xây dựng cũng chưa được điều chỉnh, cập nhật, gây ảnh hưởng đến quá trình triển khai các dự án thoát nước trên địa bàn. Đại biểu đề nghị Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc làm rõ tiến độ, trách nhiệm trong việc chậm cập nhật Quy hoạch thoát nước Thủ đô; cơ sở xác định vị trí, quy mô, cao độ các hồ điều hòa; phương án dự phòng khi quy hoạch thoát nước thay đổi; cùng giải pháp phát triển hạ tầng thoát nước thân thiện với môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu.
Trả lời, Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết quy hoạch thoát nước được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội năm 2011, sau đó được phê duyệt theo Quyết định số 725/2013. Tiếp đó, giai đoạn 2023-2024, cùng với quá trình điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đã được phê duyệt tại Quyết định số 1668, nội dung về quy hoạch thoát nước cũng tiếp tục được cập nhật.
"Trong giai đoạn trước, quy hoạch đã đáp ứng các yêu cầu đặt ra đối với công tác thoát nước của Thủ đô và được tích hợp trong hệ thống quy hoạch phát triển đô thị", ông Kỳ Anh nói.
Tuy nhiên, theo ông Kỳ Anh, qua triển khai thực tế, thành phố cũng ghi nhận nhiều hạn chế. Theo đánh giá hiện nay, hệ thống thoát nước mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu, trong khi hệ thống hồ điều hòa và các công trình thoát nước trên địa bàn mới được đầu tư khoảng 20%, riêng diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 18% so với quy hoạch. Đây là một trong những "điểm nghẽn" đã được đại biểu HĐND cũng như lãnh đạo Trung ương và thành phố chỉ ra.
Tuyến phố Nguyễn Huy Tưởng dềnh nước sau trận mưa chiều tối 10/7. Ảnh: Hoàng Giang
Đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Sở Quy hoạch Kiến trúc đã ban hành kế hoạch triển khai. Theo định hướng quy hoạch mới, tổng diện tích hồ điều hòa của Hà Nội sẽ đạt hơn 8.000 ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước đây nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và tình trạng mưa cực đoan.
Bên cạnh đó, Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm cũng lần đầu tiên nghiên cứu đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm theo mô hình phát triển đô thị hiện đại. Theo đó, cùng với hệ thống giao thông và đường sắt đô thị, thành phố sẽ quy hoạch hệ thống bể chứa nước ngầm và công trình thoát nước ngầm nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết, tiêu thoát nước đô thị. Nội dung mới này sẽ tiếp tục được cụ thể hóa trong quá trình triển khai quy hoạch.
Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc cũng cho biết các sở, ngành tiếp tục rà soát để khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý cao độ nền và quy hoạch thoát nước. Trong quá trình điều chỉnh quy hoạch, thành phố sẽ cập nhật các yếu tố mới, trong đó có việc tính toán lại tần suất mưa để thiết kế cho hệ thống thoát nước; rà soát quy mô trạm bơm, sông, kênh, hồ điều hòa; đồng thời tích hợp các kịch bản biến đổi khí hậu giai đoạn từ năm 2025 trở đi.
Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho rằng nếu thành phố hoàn thành khoảng 80% khối lượng còn lại của Quy hoạch thoát nước theo Quyết định số 725/2013, Hà Nội cơ bản sẽ giải quyết được tình trạng ngập úng đô thị.
Phó chủ tịch thành phố Trương Việt Dũng cho biết thêm sau 13 năm Quyết định 725, khoảng cách giữa quy hoạch và đầu tư vẫn còn lớn. Tại lưu vực sông Tả Đáy, công suất thiết kế là 811 m3/giây nhưng hiện mới đạt 164,5 m3/giây; diện tích hồ điều hòa theo quy hoạch khoảng 5.040 ha, trong khi thực tế mới đạt khoảng 1.075 ha.
Để khắc phục, thành phố đang điều chỉnh quy hoạch thoát nước và quy hoạch cốt nền. Dự kiến trong tháng 10, sau khi quy hoạch được phê duyệt, thành phố sẽ ban hành Đề án thoát nước khu vực đô thị tập trung giai đoạn 2026-2030. Công suất các trạm bơm đầu mối sẽ nâng lên khoảng 774 m3/giây, diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 1.250 ha. Tổng nhu cầu vốn dự kiến khoảng 132.000 tỷ đồng, gồm khoảng 32.000 tỷ từ ngân sách và 100.000 tỷ từ nguồn ngoài ngân sách.
Theo Phó chủ tịch UBND thành phố, thành phố sẽ chuyển từ bố trí vốn theo từng dự án sang theo từng nhiệm vụ, từng lưu vực và từng nguồn vốn; ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng khung, công trình đầu mối và công trình liên lưu vực. Đồng thời, thành phố sẽ xử lý dứt điểm trong năm 2026 đối với 26/52 khu đô thị chưa hoàn thành bàn giao hạ tầng; trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đúng trách nhiệm sẽ bị xem xét hạn chế giao dự án mới hoặc công khai vi phạm.
Mùa mưa bão năm 2025 Hà Nội hứng chịu nhiều trận mưa lớn gây ngập úng diện rộng nội và ngoại thành. Để khắc phục, năm 2026 thành phố chi hàng nghìn tỷ đồng đầu tư hàng loạt công trình khẩn cấp chống úng ngập.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, các dự án trên cùng với nhiều biện pháp khác giúp nâng tổng dung tích tiêu thoát nước được bổ sung khoảng 4,8 triệu m3, góp phần giảm tình trạng úng ngập khi mưa lớn. Các hạng mục thoát nước đều đã cơ bản hoàn thành, qua đó nâng năng lực tiêu thoát nước toàn thành phố thêm 25-30% và xử lý khoảng 60% điểm ngập so với trước.
Võ Hải
