Tân Tổng tư lệnh 'được lòng quân, dân' của Ukraine

Mykhailo Drapatyi, sĩ quan mới nhậm chức Tổng tư lệnh quân đội Ukraine, được cả binh sĩ và người dân tôn trọng nhờ các chiến công trong quá khứ.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 21/7 thông báo bổ nhiệm thiếu tướng Mykhailo Drapatyi, chỉ huy Bộ tư lệnh Lực lượng Liên hợp, làm Tổng tư lệnh quân đội thay cho đại tướng Oleksandr Syrsky.

Quyết định được công bố sau những ngày diễn ra biểu tình ở thủ đô Kiev và nhiều thành phố tại Ukraine, trong đó người tham gia kêu gọi sa thải tướng Syrsky và khôi phục chức vụ cho cựu bộ trưởng quốc phòng Mykhailo Fedorov.

Ông Zelensky tuần trước miễn nhiệm ông Fedorov, sau những mâu thuẫn giữa cựu bộ trưởng quốc phòng và tướng Syrsky về chiến lược quân sự. Cách chức ông Syrsky và bổ nhiệm tướng Drapatyi được cho là động thái nhằm xoa dịu người biểu tình, đặc biệt khi tân Tổng tư lệnh quân đội Ukraine công khai đứng về phía cựu bộ trưởng Fedorov.

Tướng Syrsky trao đổi với các nghị sĩ Ukraine tại Kiev hồi năm 2024. Ảnh: AP

Mykhailo Drapatyi, 43 tuổi, đại diện cho thế hệ tướng lĩnh mới của Ukraine, những người được tôi luyện trong xung đột kể từ năm 2014 đến nay. Ông dành hầu hết sự nghiệp quân ngũ ở các vị trí chiến đấu, trong đó có chỉ huy Bộ tư lệnh Lực lượng Liên hợp, cơ quan chỉ đạo tác chiến hàng ngày của các quân chủng.

Theo AP, tân Tổng tư lệnh quân đội Ukraine được đánh giá là người có tính kỷ luật cao và chiến đấu hiệu quả, thường được triển khai để ổn định tình hình tại các khu vực trọng yếu trên tiền tuyến. Ông hiếm khi xuất hiện trước công chúng, song vẫn nổi tiếng và nhận được sự tôn trọng rộng rãi ở cả trong và ngoài quân đội nhờ các chiến công trong quá khứ.

"Tổng tư lệnh Drapatyi được công chúng yêu mến và đánh giá cao trong quân đội Ukraine", báo Guardian của Anh nhận xét.

Sau khi tốt nghiệp Viện Sĩ quan Tăng thiết giáp Kharkov hồi năm 2004, Mykhailo Drapatyi gia nhập Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 72 và được thăng quân hàm thiếu tá sau 10 năm tại ngũ.

Đây cũng là giai đoạn khiến ông trở nên nổi tiếng. Tháng 5/2014, với tư cách chỉ huy một tiểu đoàn thuộc Lữ đoàn 72, Drapatyi dẫn đầu một đoàn xe thiết giáp tiến vào trung tâm thành phố Mariupol, nhằm giải cứu các sĩ quan cảnh sát và quan chức Lực lượng Phòng vệ Lãnh thổ đang bị những tay súng ly khai thân Nga bao vây.

Khi đường đi bị chặn bởi chướng ngại vật cao hơn một mét, ông Drapatyi ngồi trong xe dẫn đầu và lệnh cho lái xe tăng tốc để vượt qua, khiến thiết giáp nảy lên. Khoảnh khắc được ghi hình lại và chia sẻ rộng rãi, trở thành một trong những sự kiện đáng chú ý nhất trong giai đoạn này.

Đây là hành động táo bạo đối với quân đội Ukraine vào thời điểm đó, trong bối cảnh các sĩ quan thực địa hiếm khi đưa ra quyết định dứt khoát hoặc mang tính độc lập. Quân đội Ukraine lúc này vẫn trang bị kém, phần lớn chưa được thực chiến và luôn thận trọng trước mọi hành động có thể làm leo thang căng thẳng với Nga.

Vài tháng sau, tiểu đoàn của Drapatyi bị lực lượng ly khai bao vây trong nhiều tuần ở khu vực gần biên giới Nga. Thay vì hạ vũ khí, ông chọn cách chiến đấu để mở đường thoát thân, dẫn 260 binh sĩ cùng hơn 30 phương tiện thoát khỏi vòng vây trong đêm.

Trong một thập kỷ tiếp theo, Drapatyi từng bước thăng tiến qua các vị trí chỉ huy, đảm nhiệm vai trò đứng đầu các lữ đoàn tham chiến ở vùng Donbass. Ông giữ chức phó chỉ huy Bộ tư lệnh Lực lượng Liên hợp vào thời điểm Nga phát động chiến dịch đặc biệt hồi tháng 2/2022.

Năm 2024, Drapatyi chỉ huy các lực lượng chặn bước tiến của quân đội Nga nhằm vào thành phố Kryvyi Rih, quê hương của Tổng thống Zelensky, và giúp đẩy lùi binh sĩ đối phương khỏi một số khu vực ở tỉnh Kherson.

Ông cũng là người tổ chức thế trận phòng thủ làm cản bước một đợt tấn công mới của Nga ở tỉnh Kharkov, rồi được Tổng thống Zelensky bổ nhiệm làm tư lệnh lục quân Ukraine và mang cấp bậc chuẩn tướng.

Tháng 1/2025, Tổng thống Zelensky đề nghị tướng Drapatyi đích thân chỉ huy các đơn vị chiến đấu ở tỉnh Donetsk. Điều này cho thấy những thách thức mà quân đội Ukraine đang đối diện ở mặt trận này, đồng thời thể hiện sự tin tưởng đối với ông.

Tuy nhiên, Drapatyi xin từ chức tư lệnh lục quân Ukraine hồi tháng 6/2025, sau khi nhiều binh sĩ thiệt mạng trong cuộc tập kích do Nga tiến hành nhằm vào một thao trường huấn luyện. Đây là đòn tấn công thứ hai nhằm vào cơ sở này trong vài tháng.

Tướng Drapatyi nhận trách nhiệm cá nhân, cho biết không thể đảm bảo rằng tất cả mệnh lệnh của mình đều được thực hiện. Trong báo cáo từ chức, ông viết rằng bản thân đã bị cản trở trong nỗ lực cải tổ lục quân Ukraine do "các quan chức đang bảo vệ lẫn nhau để tránh phải chịu trách nhiệm".

Không lâu sau đó, tướng Drapatyi được Tổng thống Zelensky bổ nhiệm làm chỉ huy Bộ tư lệnh Lực lượng Liên hợp. Sau khi nhận chức vụ, ông đã đề xuất tiến hành cải cách đối với hệ thống tuyển quân, hoạt động huấn luyện và tích hợp công nghệ của quân đội Ukraine.

Tướng Drapatyi hôm 16/7 ra tuyên bố ủng hộ cựu bộ trưởng quốc phòng Ukraine. "Các binh sĩ đã có một đối tác trong Bộ Quốc phòng, người không chỉ đáp ứng nhu cầu của họ mà còn yêu cầu những thay đổi trong cách tiếp cận, đẩy nhanh quá trình ra quyết định và ủng hộ những người sẵn sàng chịu trách nhiệm về các quyết định đó", ông viết.

Cựu bộ trưởng quốc phòng Fedorov ca ngợi quyết định bổ nhiệm tướng Drapatyi là "luồng gió và nguồn hy vọng mới". "Đó là tiếng nói của sự thay đổi mà người ta không thể tiếp tục phớt lờ", ông cho hay.

Tướng Drapatyi trong cuộc gặp với Tổng thống Zelensky tại Kiev, Ukraine hôm 20/7. Ảnh: AP

Trang tin Babel của Ukraine mô tả tướng Drapatyi là "một trong những chỉ huy chiến trường giỏi nhất" của nước này. Dù vậy, Babel cho rằng nhiệm vụ mới của ông về cơ bản sẽ là cải tổ bộ máy, thay vì trực tiếp chỉ huy binh sĩ trong chiến đấu.

Tổng thống Zelensky cho biết ông và tướng Drapatyi đã nhất trí sẽ tiếp tục tung đòn tập kích tầm xa bằng máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu ở Nga. "Chiến dịch sẽ được tiến hành với độ chính xác tuyệt đối", ông Zelensky nói, cam kết quá trình chuyển giao quyền lực sau khi ông Syrsky rời chức vụ sẽ diễn ra suôn sẻ và có sự phối hợp chặt chẽ.

Lãnh đạo Ukraine thêm rằng tân Tổng tư lệnh quân đội sẽ được giao nhiệm vụ cập nhật chiến lược quốc phòng của nước này và cải tổ cấu trúc. Một vấn đề cấp bách khác là huy động quân, trong bối cảnh còn rất ít người Ukraine sẵn sàng tình nguyện nhập ngũ khi xung đột kéo dài.

Phạm Giang (Theo AP, New York Times, Guardian, Babel)