Các nhà nghiên cứu tính toán, khoảng 13h35 ngày 5/8 (giờ Hà Nội), tầng trên của tên lửa SpaceX Falcon 9 dự kiến lao xuống bề mặt Mặt Trăng, tạo ra hố trũng rộng khoảng 27 m.
Tên lửa Falcon 9 phóng lên không gian tháng 1/2025, mang theo tàu đổ bộ Blue Ghost của công ty Firefly Aerospace (Mỹ) và Resilience của ispace (Nhật Bản). Trong khi Blue Ghost hạ cánh thành công, trở thành tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên đáp hoàn toàn thuận lợi xuống bề mặt Mặt Trăng, Resilience gặp sự cố và đâm vào thiên thể này.
Falcon 9 gồm hai tầng, tầng đẩy bên dưới có thể quay về Trái Đất để tái sử dụng cho nhiệm vụ tiếp theo, nhưng tầng trên chỉ bay một lần. SpaceX thường đưa các tầng trên xuống khỏi quỹ đạo ngay sau khi phóng, điều khiển chúng lao xuống khí quyển Trái Đất và cháy rụi. Tuy nhiên, công ty không thể thực hiện điều này trong lần phóng Blue Ghost - Resilience, vì việc đưa các tàu đổ bộ đi xa hơn bình thường đã khiến tầng đẩy phía trên gần cạn nhiên liệu. Kết quả, tầng trên của Falcon 9 vẫn trôi nổi ngoài không gian suốt hơn 18 tháng.
Theo nghiên cứu mới do chuyên gia Benjamin Fernando tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos (Mỹ) dẫn đầu, tầng tên lửa nặng 4.000 kg này đang bay "trên quỹ đạo cao quanh Trái Đất, cắt qua Mặt Trăng".
Tên lửa Falcon 9 mang theo hai tàu đổ bộ Mặt Trăng tư nhân cất cánh từ Trung tâm vũ trụ Kennedy ngày 15/1/2025. Ảnh: AFP
Julianna Scheiman, Giám đốc chương trình Khoa học NASA và Dragon tại SpaceX, hôm 3/8 cho biết, thay vì đưa xuống khỏi quỹ đạo, công ty đã thực hiện thao tác khác nhằm "đảm bảo tầng tên lửa an toàn theo đúng quy định hiện hành". Tuy nhiên, thao tác đó không giữ tầng tên lửa ở vị trí ổn định. Các lực tự nhiên vẫn tác động lên nó và làm thay đổi đường bay. "Về cơ bản, sự kết hợp giữa hoạt động Mặt Trời và lực hấp dẫn đã đẩy nó lao tới Mặt Trăng", Scheiman nói.
Tầng trên Falcon 9, với chiều cao 13,8 m và đường kính 3,7 m, có thể đâm xuống gần hố trũng Einstein mà không gặp cản trở hay hư hại vì Mặt Trăng gần như không có khí quyển. Chuyên gia theo dõi không gian Bill Gray dự đoán tên lửa lao xuống với tốc độ khoảng 8.700 km/h, gấp 7 lần tốc độ âm thanh.
Theo Fortune, chuyên gia Fernando ước tính tầng tên lửa tạo ra hố va chạm rộng 27 m, sâu 5 m, đồng thời khiến bụi và mảnh vụn bắn lên không gian. Miệng hố quá nhỏ để nhìn thấy từ Trái Đất nhưng có thể quan sát bằng tàu vũ trụ.
Minh họa Mặt Trăng với mũi tên chỉ vào vị trí va chạm dự đoán của tầng tên lửa Falcon 9 ngày 5/8. Ảnh: Dự án Pluto
Vụ va chạm dự kiến xảy ra ở phía được Mặt Trời chiếu sáng nên rất khó quan sát với đa số người trên Trái Đất. Dù vậy, các nhà thiên văn và nhà khoa học nghiên cứu Mặt Trăng vẫn theo dõi sát sao vì sự kiện cung cấp cơ hội thử nghiệm quy trình xác định vị trí va chạm, giúp hiểu rõ hơn những mối nguy hiểm từ rác vũ trụ với cơ sở hạ tầng và phi hành gia trên Mặt Trăng trong tương lai.
Điều này rất quan trọng vì NASA đặt mục tiêu xây căn cứ thường trực gần cực nam Mặt Trăng trong thập kỷ tới thông qua chương trình Artemis. Scheiman cho biết, SpaceX đang hợp tác với NASA và cơ quan khác nhằm tìm cách giảm khả năng các mảnh tên lửa đã qua sử dụng đâm xuống.
Theo Space, đây không phải lần đầu tiên một bộ phận tên lửa đâm vào Mặt Trăng. Tầng thứ ba của tên lửa Saturn V (NASA) từng lao xuống bề mặt thiên thể này trong nhiều nhiệm vụ thuộc chương trình Apollo (1961-1972). Gần đây hơn, ngày 4/3/2022, một vật thể bí ẩn đâm vào Mặt Trăng, tạo ra hố đôi kỳ lạ. Hình dạng này góp phần hé lộ "danh tính thủ phạm" - tầng trên của tên lửa Trường Chinh 3C, từng đưa tàu Thường Nga 5-T1 của Trung Quốc bay tới Mặt Trăng tháng 10/2014.
Thu Thảo tổng hợp
