Được đăng 25 phút trước
Thời gian đọc: 9 phút
Tối 24/7, thông tin về việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được trao Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy 2026 gần như phủ kín trang nhất của các cơ quan truyền thông Việt Nam.
Từ báo điện tử, truyền hình đến các nền tảng mạng xã hội của các cơ quan báo chí, thông điệp ca ngợi nhà lãnh đạo Việt Nam được vinh danh vì "những đóng góp to lớn vào sự nghiệp củng cố hòa bình và hợp tác giữa các dân tộc" được đăng tải với tần suất dày đặc bằng cả bản tiếng Việt và tiếng Anh.
Trên trang web chính thức, Hội đồng Giám khảo của giải thưởng này cho rằng "dưới sự lãnh đạo của ông Tô Lâm, Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời bảo tồn bản sắc riêng trong bức tranh đa cực của thế giới".
Hiện chưa rõ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã vượt qua những ứng cử viên nào khác để được trao "giải thưởng quốc tế cao quý" này.
Đằng sau sự kiện này là những câu hỏi được nhiều người đặt ra: Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy là gì, có vị thế ra sao và được nhìn nhận như thế nào trên trường quốc tế?
Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev N.Tolstoy là gì?
Tháng 6/2022, bốn tháng sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin phát động cái mà ông gọi là "chiến dịch quân sự đặc biệt" đối với quốc gia láng giềng Ukraine, Hiệp hội Lịch sử Nga, Quỹ Hòa bình Nga và Hiệp hội Lịch sử Quân sự Nga đã cùng thành lập Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev N.Tolstoy.
Giải thưởng được đặt theo tên nhà văn Lev (Leo) Tolstoy (1828–1910), một nhà tư tưởng Nga nổi tiếng với các tác phẩm Chiến tranh và Hòa bình, Anna Karenina, Phục sinh…
Bên cạnh việc được coi là một biểu tượng của văn hóa Nga, Leo Tolstoy từng là một sĩ quan quân đội, phục vụ tại vùng Kavkaz và tham gia Chiến tranh Crimea (cuộc xung đột giữa Đế quốc Nga và liên minh gồm Đế quốc Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ), Anh, Pháp và Sardegna.
Theo ban tổ chức, "tên tuổi, di sản và tầm vóc của Leo Tolstoy phản ánh đầy đủ tinh thần và mục tiêu" của Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Tolstoy, sẽ được trao cho các cá nhân và tổ chức "có những đóng góp quan trọng trong việc củng cố hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc".
Trưởng Ban giám khảo của Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev Tolstoy hiện là ông Valery Gergiev, một nhạc trưởng nổi tiếng người Nga.
Ông Gergiev được biết đến là đồng minh thân cận của Tổng thống Vladimir Putin, hiện giữ chức Chủ tịch Hội đồng Giám khảo Tổng Giám đốc Nhà hát Bolshoi, Giám đốc nghệ thuật kiêm Giám đốc Nhà hát Mariinsky (Saint Petersburg).
Theo danh sách chính thức, Ban giám khảo hiện có 10 thành viên đến từ 9 quốc gia, gồm các chính trị gia, nhà ngoại giao, học giả và nhân vật văn hóa có ảnh hưởng quốc tế.
Trong số đó đó có cựu Thủ tướng Nhật Bản Yukio Hatoyama, nhà sử học và nhà văn Ấn Độ Achala Moulik, Đại sứ Nga Sergey Razov, Tổng giám đốc Bảo tàng Quốc gia Lev Tolstoy Vladimir Tolstoy (chắt của ông Lev Tolstoy), giáo sư Trung Quốc Lưu Văn Phi chuyên về về văn học Nga.…
Nguồn hình ảnh, Ban tổ chức
Đây là lần thứ ba Giải thưởng Hòa bình Quốc tế mang tên Lev N. Tolstoy được trao.
Năm 2024, giải thưởng đầu tiên được trao cho Liên minh châu Phi vì những đóng góp đáng kể vào sự nghiệp củng cố hòa bình.
Năm 2025, giải thưởng được trao cho ba nhà lãnh đạo là Tổng thống Cộng hòa Kyrgyzstan Sadyr Japarov, Tổng thống Cộng hòa Tajikistan Emomali Rahmon và Tổng thống Cộng hòa Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev vì đã góp phần giữ vững an ninh và hòa bình cho vùng Trung Á.
Cụ thể, Tổng thống Nga Vladimir Putin khi đó cho rằng nhờ ý chí chính trị và nỗ lực của ba nhà lãnh đạo trong việc ký kết hiệp định phân định biên giới giữa Kyrgyzstan, Uzbekistan và Tajikistan, vốn là ba quốc gia thuộc Liên Xô cũ, những tranh chấp kéo dài về biên giới đã được giải quyết, mở đường cho hợp tác kinh tế và hội nhập khu vực.
Lần thứ ba là ông Tô Lâm từ Việt Nam.
Các thành viên ban giám khảo đã bầu chọn trực tuyến vào hôm 24/7, cho rằng ông Tô Lâm có "có đóng góp trong việc hình thành cấu trúc khu vực mới về an ninh bình đẳng trên cơ sở không phân biệt đối xử" và "cam kết đối với các ý tưởng về một trật tự thế giới công bằng dựa trên luật pháp quốc tế…"
Ý tưởng này của ông Tô Lâm được thể hiện rõ trong bài phát biểu đề dẫn tại Đối thoại Shangri-La - diễn đàn an ninh và quốc phòng lớn nhất châu Á - Thái Bình Dương hồi cuối tháng 5 tại Singapore.
Cho đến nay, giải thưởng được đánh giá là chưa tạo được sức lan tỏa hoặc ảnh hưởng rộng rãi trong dư luận quốc tế như các giải thưởng hòa bình lớn.
Trong hệ thống các giải thưởng hòa bình quốc tế, Giải Nobel Hòa bình vẫn được xem là chuẩn mực về uy tín và có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế giới, với lịch sử hơn một thế kỷ và nhiều chủ nhân là các nguyên thủ quốc gia, nhà hoạt động nhân quyền, tổ chức quốc tế và các nhân vật có đóng góp nổi bật cho hòa bình.
Một trong những người từng được trao Giải Nobel Hòa bình nhưng từ chối nhận giải là ông Lê Đức Thọ, cố vấn đặc biệt của phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Paris.
Năm 1973, Ủy ban Nobel quyết định trao giải cho nhà đàm phán Bắc Việt Lê Đức Thọ và Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger vì những nỗ lực đàm phán dẫn tới Hiệp định Paris nhằm chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam.
Đến nay, ông vẫn là người duy nhất trong lịch sử từ chối Giải Nobel Hòa bình sau khi được công bố là đồng chủ nhân của giải.
Bên cạnh đó, một số giải thưởng như Gandhi Peace Prize của Ấn Độ hay Seoul Peace Prize của Hàn Quốc cũng đã được trao trong nhiều thập kỷ và được biết đến rộng rãi trong cộng đồng quốc tế.
Trong khi đó, Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev Tolstoy mới được thành lập vào năm 2022.
Do thời gian hoạt động còn ngắn và số lần trao giải còn hạn chế, giải thưởng này hiện chưa được nhìn nhận rộng rãi ở quy mô toàn cầu như các giải thưởng hòa bình lâu đời nói trên.
Hiện chưa có nhiều đánh giá độc lập từ giới học thuật hoặc các tổ chức quốc tế về tầm ảnh hưởng của giải thưởng này.
Sự kiện Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được trao giải thưởng này dường như chỉ nhận được sự chú ý chủ yếu từ truyền thông Nga và Việt Nam.
Có gì đáng chú ý
Kể từ khi ông Tô Lâm đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư vào tháng 8/2024, Việt Nam nhiều lần khẳng định ưu tiên duy trì ổn định chính trị, bảo đảm an ninh, thúc đẩy phát triển kinh tế và mở rộng quan hệ đối ngoại, coi đó là nền tảng cho hòa bình và phát triển của đất nước.
Cùng với cuộc tinh giản biên chế, ông Tô Lâm đề ra mục tiêu phát triển trong "kỷ nguyên mới" với tốc độ tăng trưởng hai con số, nhằm đưa quốc gia thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, trở thành nước phát triển.
Việt Nam cũng tiếp tục theo đuổi đường lối đối ngoại "độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa", đồng thời tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc và các diễn đàn quốc tế.
Ông Tô Lâm cũng thường xuyên thực hiện các chuyến công du nước ngoài, trong đó có chuyến thăm chính thức Nga vào tháng 5/2025 theo lời mời của tổng thống Putin.
Trước khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được trao giải thưởng Hòa bình Lev N.Tolstoy năm 2026, một loạt các giải thưởng do Nga tổ chức cũng đã được trao cho các tổ chức và cá nhân đến từ Việt Nam.
Gần nhất, vào ngày 14/7/2026, Báo Nhân Dân được trao giải tại cuộc thi quốc tế "Nói, viết, suy nghĩ bằng tiếng Nga!" do Hội Nhà báo Moskva và chính quyền thành phố Moskva tổ chức, ở hạng mục dành cho các cơ quan báo chí nước ngoài có dự án xuất sắc về tiếng Nga.
Trước đó, vào năm 2025, Nga đã từng trao ngôi vị quán quân tại cuộc thi âm nhạc Intervision 2025 cho ca sĩ Đức Phúc của Việt Nam.
Intervision là cuộc thi ca nhạc do Liên Xô tổ chức từ thập niên 1960 dành cho khối Xã hội Chủ nghĩa, nhằm làm đối trọng với cuộc thi Eurovision nổi tiếng của châu Âu. Tới năm 1980, cuộc thi này bị bãi bỏ sau khi không mấy thành công.
Gần đây, khi Nga bị cô lập và bị cấm tham gia Eurovision do cuộc tấn công vũ trang vào Ukraine, Tổng thống Vladimir Putin đã cho khởi động lại Intervision.
Được phát sóng trực tiếp trên truyền hình Nga và nhiều quốc gia khác, Intervision 2025 nhấn mạnh vào "các giá trị gia đình truyền thống". Sự kiện này quy tụ các nghệ sĩ từ hơn 20 quốc gia, chủ yếu là các nước mà Nga xem là "thân thiện" như Trung Quốc, Cuba, Belarus, Việt Nam và Venezuela.
Vào thời điểm đó, Ukraine đã gọi sự kiện âm nhạc này là "một công cụ tuyên truyền thù địch".
