Thoát vị thành bụng là tình trạng một phần tạng trong ổ bụng chui ra ngoài qua một điểm yếu hoặc lỗ hở trên thành bụng, có thể gây đau khi ho, mang vác nặng hoặc gắng sức.
Định nghĩa
Thoát vị thành bụng có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên thành bụng trước, phổ biến quanh rốn, vùng trên rốn hoặc tại sẹo sau phẫu thuật bụng.
Nguyên nhân
Bệnh xảy ra khi thành bụng bị suy yếu kết hợp với áp lực trong ổ bụng tăng lên.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ gồm:
- Từng phẫu thuật bụng.
- Béo phì hoặc thừa cân.
- Mang thai nhiều lần.
- Ho mạn tính.
- Táo bón kéo dài, thường xuyên rặn khi đại tiện.
- Thường xuyên nâng, mang vác vật nặng hoặc lao động nặng.
- Nôn kéo dài.
- Tiền sử cá nhân hoặc gia đình mắc thoát vị.
- Một số bệnh lý mô liên kết khiến thành bụng yếu hơn bình thường.
Triệu chứng
Triệu chứng điển hình nhất là một khối phồng ở thành bụng. Ban đầu, khối này có thể chỉ xuất hiện khi đứng, ho, rặn, nâng vật nặng hoặc gồng cơ bụng và xẹp khi nằm nghỉ.
Ngoài ra, người bệnh có thể có các triệu chứng như:
- Đau hoặc cảm giác khó chịu tại vị trí thoát vị.
- Cảm giác nặng, căng hoặc tức bụng.
- Đau tăng khi vận động, mang vác nặng, ho hoặc đại tiện.
- Một số trường hợp gần như không có triệu chứng và chỉ tình cờ phát hiện khi khám sức khỏe.
Phân loại bệnh
Thoát vị thành bụng được chia thành ba nhóm chính:
- Thoát vị rốn xuất hiện quanh rốn, là dạng phổ biến ở người lớn và trẻ nhỏ.
- Thoát vị thượng vị nằm giữa xương ức và rốn.
- Thoát vị vết mổ hình thành tại vị trí từng phẫu thuật bụng do thành bụng không lành hoàn toàn hoặc bị suy yếu. Đây là một trong những biến chứng thường gặp sau mổ bụng.
Chẩn đoán
Bác sĩ thường chẩn đoán dựa trên khám lâm sàng, quan sát và sờ khối phồng khi người bệnh đứng, ho hoặc gồng bụng.
Nếu cần đánh giá rõ kích thước hoặc các tạng bên trong, bác sĩ có thể chỉ định:
- Siêu âm
- Chụp CT
- Chụp MRI
Điều trị
Phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt để cho thoát vị thành bụng.
Các kỹ thuật hiện nay gồm:
- Mổ mở: Bác sĩ đưa phần mô thoát vị trở lại ổ bụng và khâu phục hồi thành bụng. Trong nhiều trường hợp sẽ đặt lưới nhân tạo để gia cố, giúp giảm nguy cơ tái phát.
- Mổ nội soi: Thực hiện qua các đường rạch nhỏ, ít đau sau mổ hơn, sẹo nhỏ và hồi phục nhanh hơn.
- Phẫu thuật robot: Nguyên lý tương tự nội soi nhưng sử dụng hệ thống robot hỗ trợ thao tác chính xác hơn trong một số trường hợp phù hợp.
Đối với những khối thoát vị rất nhỏ, ít triệu chứng và có thể đẩy trở lại ổ bụng, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi định kỳ thay vì mổ ngay. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần tái khám vì khối thoát vị có thể lớn dần theo thời gian và việc phẫu thuật sẽ khó khăn hơn nếu để quá lâu.
Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế khẩn cấp nếu xuất hiện các dấu hiệu:
- Khối thoát vị không thể đẩy trở lại ổ bụng.
- Đau dữ dội hoặc đau tăng nhanh.
- Khối phồng trở nên cứng, sưng, đổi màu.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Sốt.
- Bụng chướng, bí trung tiện hoặc đại tiện.
Đây có thể là dấu hiệu của thoát vị nghẹt hoặc tắc ruột, cần được xử trí sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.
Phòng ngừa
Không phải mọi trường hợp đều có thể phòng tránh, đặc biệt với người có yếu tố bẩm sinh. Tuy nhiên, một số biện pháp giúp giảm nguy cơ hình thành hoặc tái phát thoát vị thành bụng gồm:
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Điều trị ho mạn tính và táo bón
- Tránh nâng vật quá nặng hoặc nâng đúng kỹ thuật
- Tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau phẫu thuật bụng
- Bỏ hút thuốc để hỗ trợ quá trình lành vết mổ
Bảo Bảo (Tổng hợp)
Miễn trừ trách nhiệm
Các bài viết của VnExpress có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
