TP HCMĐọc bài báo về gia đình nghèo ở Quảng Nam, anh Phạm Văn Châu tìm đến tặng 10 kg gạo rồi mất liên lạc suốt 10 năm trước khi được họ tìm lại.
Cách đây 30 năm, anh Châu khi đó 26 tuổi, công nhân tại TP HCM, tình cờ đọc được bài báo về gia đình ông Phan Lồng và bà Nguyễn Thị Hoa ở xã Quế Cường, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam (cũ).
Gia đình ở trong một xóm núi, quanh năm bữa đói bữa no nhưng cả 8 người con đều có thành tích học tập xuất sắc. "Lúc đó lương công nhân của tôi chỉ hơn 600.000 đồng một tháng. Đọc xong bài báo, tôi muốn về tận nơi tặng bọn trẻ một món quà", anh Châu, hiện 56 tuổi, trú tại phường Thủ Đức, nhớ lại.
Tranh thủ kỳ nghỉ, mùa đông năm 1996, anh theo địa chỉ trên báo, bắt xe khách về miền Trung. Giữa cơn mưa tầm tã, chàng thanh niên xuất hiện trước ngôi nhà dột nát của ông Lồng. Đàn con nhỏ của ông đứng khép nép nhìn người lạ. Khi nghe anh trình bày lý do tìm đến nhà, vợ chồng ông lặng người vì xúc động.
Tối đó, anh Châu được xếp chỗ ngủ trên chiếc chiếu rách góc nhà. Sáng hôm sau, anh theo bà Hoa đi bộ ra chợ huyện, dùng toàn bộ số tiền mang theo mua 10 kg gạo, ít nhu yếu phẩm và vài chiếc chiếu mới. Biết con trai lớn của ông Lồng chuẩn bị học đại học, anh tháo chiếc tai nghe mang theo người tặng lại.
"Nhờ 10 kg gạo của anh ấy, các con tôi lần đầu được ăn bát cơm đầy", bà Hoa kể.
Các con ông Lồng chụp ảnh kỷ niệm trước căn nhà cũ nơi cha mẹ từng nuôi lớn, năm 2010. Ảnh gia đình cung cấp
Anh Châu ở lại xóm núi một tuần, cùng lũ trẻ đi chăn bò, vào rừng hái củi. Trước ngày trở lại TP HCM, anh nhận ông Lồng, bà Hoa làm cha mẹ nuôi.
Thời đó phương tiện liên lạc còn khó khăn, gia đình ông Lồng giữ liên lạc với anh Châu qua những lá thư. Khi người con trai thứ hai của ông vào TP HCM nhập học, anh lại đến đón, hỗ trợ những ngày đầu.
Đến khoảng năm 2000, anh Châu gửi một lá thư thông báo mình đã mất việc vì công ty giải thể. Hai bên bặt tin nhau từ ngày đó.
Gánh nặng cơm áo và việc nuôi đàn con ăn học lấy hết thời gian của gia đình nên không ai có điều kiện đi tìm chàng trai tặng 10 kg gạo năm xưa. Trong 20 năm (1996 - 2016), các con của bà Hoa và ông Lồng lần lượt bước chân vào giảng đường. Anh chị lớn ra trường, đi làm lại tiếp tục nuôi các em sau.
Khi cuộc sống dần ổn định, các con ông Lồng bắt đầu hành trình tìm lại người anh nuôi biệt tích.
Bức ảnh của anh Châu năm 26 tuổi được chị em chị Trinh mang theo tìm thông tin về anh. Ảnh: Phan Kiều Trinh
Chị Phan Kiều Trinh (con gái thứ tư) nhớ lại, từ năm 2010, cứ cuối tuần, hai chị em chị lại bắt xe buýt xuống Thủ Đức. Họ tìm đến địa chỉ công ty cũ của anh Châu nhưng nơi này đã giải thể, công nhân cũ tản mát mỗi người một nơi.
Hai chị em mở rộng phạm vi tìm kiếm sang các khu nhà trọ tại phường Tam Bình, TP Thủ Đức (cũ) nơi anh Châu từng ghi địa chỉ trong thư. Với tấm ảnh chụp anh năm 26 tuổi, họ đi dọc các con phố, gõ cửa từng nhà để hỏi thăm nhưng đều nhận được cái lắc đầu.
Sau hơn một năm tìm kiếm không có kết quả, chị Trinh tìm vào UBND phường Tam Bình nhờ tra cứu. May mắn, một cán bộ địa phương nhận ra người trong ảnh là bạn mình và cung cấp địa chỉ.
Tìm đến nơi, chị thấy anh Châu đang sống một mình trong căn nhà cấp bốn cũ cha mẹ để lại. Chàng thanh niên năm xưa nay đã già đi nhiều, gương mặt hằn rõ vẻ mệt mỏi. Anh Châu cũng không nhận ra hai cô gái trước mặt chính là những đứa trẻ 9 tuổi, 10 tuổi trong ngôi nhà dột ở xóm núi năm xưa.
Anh kể một lần gặp tai nạn gãy xương bả vai, sức khỏe giảm sút, không thể tiếp tục lao động nặng. Khi công ty giải thể, anh cầm cố sổ đỏ ngôi nhà được 40 triệu đồng để khởi nghiệp nhưng thất bại. Năm 2007, anh tiếp tục vay vốn mở cửa hàng kinh doanh và thua lỗ, lâm vào cảnh nợ nần. '
"Có lẽ cũng vì vậy mà anh mặc cảm nên cắt liên lạc và cũng để không làm ai phải lo lắng'', chị Trinh nói.
Các con ông Lồng mua vé, đưa anh về lại Quảng Nam. Ngôi nhà dột nát năm xưa giờ đã được thay bằng căn nhà khang trang gần đường lộ. "Biết tin các em trưởng thành, đều học đại học, tôi mừng lắm", anh Châu nói.
Ngày anh trở lại, ông Lồng giờ đã mắc bệnh Alzheimer, không còn ký ức để nhận ra người con nuôi. Nhưng bà Hoa thì bật khóc ngay khi thấy dáng anh ở cửa.
Biết hoàn cảnh của anh, các thành viên trong gia đình góp một khoản tiền nhỏ để anh trang trải nợ nần. Anh Châu từ chối, nói: "Chút gạo, chiếc chiếu ngày xưa có đáng là bao mà mọi người phải bận lòng".
"Nhưng mẹ và anh chị em tôi đều bảo: Với anh nó là chút gạo, nhưng với nhà em ngày đó nó quý như vàng", chị Trinh nói.
Anh Châu (đứng thứ 4 từ phải sang) trong cuộc đoàn tụ với gia đình ông Phan Lồng và bà Hoa (ngồi trong cùng bên phải). Ảnh: Phan Kiều Trinh
Từ ngày tìm lại được nhau, cứ vài năm một lần, anh Châu lại bắt xe về thăm gia đình cha mẹ nuôi.
Khi bà Hoa chuyển về sống tại An Khê, Đà Nẵng, thi thoảng lại gọi điện thúc giục con về chơi, tâm sự đủ điều. "Má nuôi và các em vẫn tử tế và trọng nghĩa tình như xưa", anh Châu nói.
Đầu tháng 7 này, khi viết cuốn tự truyện về hành trình của gia đình từ thuở hàn vi đến lúc trưởng thành, chị Trinh coi cuộc gặp lại anh Châu như một phép màu. "Sau những thăng trầm và biến cố số phận, chúng tôi đều nhận ra chỉ cần có những tình cảm đủ sâu đậm và đáng trân trọng, sẽ có thể vượt qua thời gian và khoảng cách để đoàn tụ'', chị nói.
Phạm Nga
