TP.HCM muốn đưa chăm sóc giảm nhẹ đến tận trạm y tế

Ngày 16-7, Hội Y học chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam phối hợp cùng Trường đại học Y Dược TP.HCM tổ chức hội thảo chuyên đề "Đồng thuận tích hợp chăm sóc giảm nhẹ vào hệ thống y tế cơ sở trên địa bàn TP.HCM".

Chăm sóc giảm nhẹ cần bắt đầu ngay từ khi phát hiện bệnh

Tại hội thảo, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho hay chăm sóc giảm nhẹ là một cấu phần không thể thiếu của hệ thống y tế hiện đại. 

Trong nhiều năm, khi nhắc đến chăm sóc giảm nhẹ, nhiều người vẫn nghĩ đây chỉ là dịch vụ dành cho người bệnh ung thư giai đoạn cuối. Nhưng ngày nay quan điểm đó đã thay đổi hoàn toàn. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chăm sóc giảm nhẹ là một thành phần thiết yếu của bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Chăm sóc giảm nhẹ không chỉ giúp người bệnh "sống lâu hơn", mà quan trọng hơn là giúp họ sống tốt hơn. Đó cũng chính là mục tiêu cao nhất của y học hiện đại.

Bác sĩ Châu cho hay TP.HCM đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi về mô hình bệnh tật và cơ cấu dân số. Chúng ta đang đối mặt với ba xu hướng lớn:

Thứ nhất, già hóa dân số diễn ra rất nhanh. Số người cao tuổi ngày càng tăng, đồng nghĩa với sự gia tăng của các bệnh mạn tính, đa bệnh lý, suy giảm chức năng và nhu cầu chăm sóc dài hạn.

Thứ hai, gánh nặng bệnh không lây nhiễm tiếp tục gia tăng. Tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính, ung thư, sa sút trí tuệ... đang trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật.

Ngay từ khi người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh mạn tính hoặc bệnh hiểm nghèo, các biện pháp chăm sóc giảm nhẹ cần được triển khai song song với điều trị đặc hiệu. Người bệnh sẽ được kiểm soát đau tốt hơn, giảm các triệu chứng khó chịu, hỗ trợ tâm lý, tư vấn cho gia đình, chăm sóc tại nhà khi cần thiết.

Qua đó giảm số lần nhập viện không cần thiết, giảm chi phí y tế và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đó mới chính là chăm sóc sức khỏe liên tục.

"Một hệ thống y tế tiên tiến còn được đánh giá bằng cách chúng ta chăm sóc những người yếu thế nhất", ông Châu cho hay.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Sở Y tế TP.HCM xác định một số nhiệm vụ trọng tâm như: xây dựng lộ trình tích hợp chăm sóc giảm nhẹ vào toàn bộ hệ thống y tế của thành phố, từ các bệnh viện đến các trạm y tế xã, phường, thị trấn; phòng khám đa khoa; phòng khám bác sĩ gia đình (cấp ban đầu)...

Dự báo nhu cầu tăng gần gấp đôi vào năm 2060

TS Thân Hà Ngọc Thể - Chủ tịch Hội Y học chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam - cho hay theo thống kê năm 2015, Việt Nam có khoảng 649.000 người cần chăm sóc giảm nhẹ. Trong đó, nhóm bệnh nhân ung thư chiếm khoảng 169.500 người, bệnh nhân nhiễm HIV khoảng 142.000 người, bệnh nhân mắc bệnh tim mạch khoảng 124.700 người và 61.800 người mắc các bệnh hệ thần kinh trung ương.

Đáng chú ý, nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ tại Việt Nam được dự báo sẽ tăng 87% vào năm 2060, cho thấy nhu cầu cấp thiết phải mở rộng và tích hợp dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ vào hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Hiện nay tại Việt Nam chăm sóc giảm nhẹ vẫn chủ yếu được cung cấp tại các bệnh viện tuyến trung ương và một số bệnh viện lớn. Các dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ hiện phân bố chưa đồng đều giữa các khu vực, chủ yếu tập trung tại một số thành phố lớn. Trong khi đó, dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ tại cộng đồng và tại nhà còn hạn chế.

Do đó, việc tích hợp chăm sóc giảm nhẹ vào hệ thống y tế cơ sở không phải là nhiệm vụ bất khả thi mà là một yêu cầu cấp thiết, đồng thời cũng là mệnh lệnh mang tính đạo đức của hệ thống y tế.

GS Phạm Mạnh Hùng - nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế - cho hay việc lồng ghép chăm sóc giảm nhẹ vào trạm y tế là rất cần thiết nhưng cần được tính toán khéo léo vì gánh nặng công việc ở tuyến này vốn đã rất lớn.

Một rào cản khác đến từ tài chính, bảo hiểm y tế hiện chưa chi trả cho các dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ, gây khó khăn trực tiếp cho cán bộ y tế cơ sở, do đó cần có những vận động chính sách cụ thể để bảo đảm quyền lợi cho đội ngũ y tế tuyến xã, phường. Đồng thời cần có hành lang pháp lý rõ ràng cho việc kê đơn và quản lý morphine.