Nghiên cứu cho thấy phụ nữ tại Anh được tiêm vaccine HPV khi 12-13 tuổi, có nguy cơ tử vong do ung thư cổ tử cung trước tuổi 30 gần như bằng 0.
Đây là nghiên cứu đầu tiên đánh giá trực tiếp tác động của vaccine HPV đến số ca tử vong do ung thư cổ tử cung. Kết quả cho thấy số ca tử vong giảm rõ rệt từ khi Anh triển khai tiêm vaccine HPV cho nữ sinh trong trường học năm 2008.
Theo nhóm nghiên cứu tại Đại học Queen Mary London, khoảng 200 ca tử vong do ung thư cổ tử cung đã được ngăn chặn tại Anh nhờ chương trình tiêm chủng. Trong giai đoạn 2020-2024, không ghi nhận ca tử vong nào do ung thư cổ tử cung ở nhóm phụ nữ 20-24 tuổi. Nếu không có vaccine, nhóm nghiên cứu ước tính có thể có khoảng 23 ca tử vong trong nhóm tuổi này.
Giáo sư Peter Sasieni, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết kết quả này cho thấy một mũi vaccine có thể gần như loại bỏ nguy cơ tử vong do một loại ung thư nhất định ở nhóm được tiêm đúng độ tuổi. Ông nhận định mức giảm hiện nay mới là bước đầu, vì các thế hệ đã tiêm vaccine sẽ tiếp tục lớn lên và bước vào nhóm tuổi có nguy cơ cao hơn.
Vaccine phòng 4 chủng HPV. Ảnh: CDC Mỹ
Ung thư cổ tử cung hiện là ung thư phổ biến thứ 14 ở phụ nữ tại Anh, với khoảng 3.300 ca mắc mới mỗi năm. HPV là virus lây qua tiếp xúc da kề da gần gũi và được cho là liên quan đến khoảng 99% ca ung thư cổ tử cung. Phần lớn nhiễm HPV tự khỏi, song một số trường hợp có thể gây biến đổi tế bào bất thường và dẫn đến ung thư sau nhiều năm.
Cancer Research UK là đơn vị tài trợ nghiên cứu, cho rằng đây là cột mốc quan trọng. Tổ chức này cho rằng vaccine HPV có hiệu quả cao trong phòng ung thư cổ tử cung trước khi bệnh khởi phát, đồng thời lần đầu có bằng chứng rõ ràng cho thấy chương trình tiêm chủng đang cứu sống người bệnh.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo tỷ lệ tiêm vaccine HPV tại Anh đang thấp hơn mức khuyến nghị. Dữ liệu của Cơ quan An ninh Y tế Anh cho thấy trong năm học 2024-2025, 76% bé gái ở Anh được tiêm vaccine trước 15 tuổi. Con số này thấp hơn mục tiêu 90% mà Tổ chức Y tế Thế giới cho là cần thiết để loại trừ ung thư cổ tử cung như một vấn đề y tế công cộng.
Các chuyên gia khuyến cáo thanh thiếu niên chưa tiêm hoặc bỏ lỡ lịch tiêm nên chủ động tham gia các chương trình tiêm bù. Dù vaccine HPV đã được triển khai rộng rãi, phụ nữ từ 25 đến 64 tuổi vẫn được khuyến cáo tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ, vì vaccine không thay thế hoàn toàn sàng lọc.
Từ năm 2019, Anh cũng tiêm vaccine HPV cho bé trai. Việc này giúp bảo vệ nam giới trước một số ung thư liên quan đến HPV như ung thư hậu môn, dương vật, họng và miệng, đồng thời giảm nguy cơ lây truyền virus cho nữ giới.
Chính phủ Anh đặt mục tiêu loại trừ ung thư cổ tử cung như một vấn đề y tế công cộng vào năm 2040. Cơ quan y tế nước này cho biết đang tăng tỷ lệ tiêm chủng, triển khai các chiến dịch tiêm bù và gửi bộ tự lấy mẫu xét nghiệm HPV cho phụ nữ chưa tham gia sàng lọc.
Văn Hà (Theo BBC)
