Chi phí môi giới để bán thành công một bất động sản thường chiếm 30% - 60% hoa hồng mà môi giới nhận được - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Dù đồng thuận đóng thuế là nghĩa vụ và trách nhiệm, nhiều người vẫn trăn trở khi phía sau các khoản hoa hồng là cuộc đua "đốt tiền", nhiều khoản phí dành cho quảng cáo và cũng đầy rủi ro "sẽ mất trắng".
Hoa hồng môi giới bất động sản thực chất là doanh thu, không phải lợi nhuận
Như Tuổi Trẻ đã thông tin, Thuế TP.HCM vừa ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề về tăng cường quản lý thuế thu nhập cá nhân với những người có thu nhập cao, tập trung vào các lĩnh vực như y tế, giáo dục, văn hóa, pháp lý và cả môi giới bất động sản.
Thông tin trên khiến ít nhiều người trong và ngoài "diện được kiểm tra" băn khoăn về cách tính, bù trừ bởi chi phí cho mỗi ngành nghề để có được doanh thu là khác nhau.
Hơn 10 năm trong nghề môi giới bất động sản tự do, chị Hồng Vân (ngụ quận Tân Phú cũ) thấu hiểu hơn ai hết sự khắc nghiệt của thị trường khi thanh khoản sụt giảm.
"Nhiều người nghĩ chỉ cần đăng vài dòng trên Facebook là bán được nhà. Thực tế, để tin rao không bị trôi mất giữa hàng ngàn thông tin mỗi ngày, môi giới phải bỏ tiền triệu để "đẩy tin", mua gói ưu tiên trên các trang chuyên ngành. Đây là khoản chi phí không hề nhỏ, thậm chí rất lớn nếu so với khoản hoa hồng nhận được sau mỗi thương vụ thành công", chị Vân trải lòng ngay khi Tuổi Trẻ đặt vấn đề.
Đồng ý rằng nộp thuế là trách nhiệm và nghĩa vụ, nhưng anh Minh Đức - một môi giới làm việc tại công ty bất động sản khu phía đông TP.HCM - cho rằng cần có cái nhìn sát thực tế hơn về thu nhập của nghề này.
Theo anh Đức, khoản hoa hồng nhận được thực chất là doanh thu, chưa trừ đi chi phí vận hành "khổng lồ". Cụ thể, anh cho biết để có một cuộc hẹn với khách hàng tiềm năng, môi giới phải tự chi trả từ tiền mua dữ liệu (data), phí chạy quảng cáo trực tuyến, đến tiền xăng xe, cà phê, thậm chí là những bữa cơm thân mật để tạo dựng lòng tin.
Cần cơ chế tính toán hợp lý
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Đỗ Thăng Long, Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty CP Tập đoàn ETERNITY, một đại lý phân phối - môi giới bất động sản có trụ sở tại phường An Phú, thẳng thắn cho rằng việc nộp thuế là quyền lợi và nghĩa vụ của mọi công dân.
Tuy nhiên ông cũng khẳng định thực tế để thực hiện thành công một giao dịch, môi giới phải bỏ ra nhiều loại chi phí vận hành như chạy quảng cáo trên Facebook, Zalo, TikTok. Đó còn là chi phí khi sử dụng hệ thống gọi điện tự động, thuê xe đưa đón khách, chi phí ăn uống tiếp khách và quà tặng giao dịch.
Các khoản chi này thường chiếm từ 30% đến 60% tổng doanh thu hoa hồng nhận được, khiến thu nhập thực tế của người lao động không cao như trong các báo cáo thuế thực tế mà công ty thường lập để quyết toán thuế mỗi kỳ.
Điển hình như khi bán một căn hộ trị giá khoảng 3 tỉ đồng, môi giới có thể nhận được mức hoa hồng từ 60 - 70 triệu đồng. Tuy nhiên, sau khi trừ thuế thu nhập cá nhân (khoảng 10 - 15%) còn lại khoảng 50 triệu đồng, họ vẫn phải tự chi trả từ 20 - 30 triệu đồng tiền quảng cáo và các phí dịch vụ khác. Nếu không chốt được hợp đồng, môi giới xem như mất trắng khoản đầu tư này. Chưa kể nhiều người phải mất đến vài tháng mới có một bản hợp đồng thành công.
Ông Long cho rằng với những môi giới bất động sản có thu nhập tổng trên 1 tỉ đồng/năm, mức thuế thu nhập cá nhân phải chịu có thể lên tới 35%, trong khi các chi phí thực tế như quảng cáo cá nhân lại rất khó để lấy hóa đơn chứng từ.
Từ đó, ông đề xuất cơ quan quản lý cần có những giải pháp linh hoạt để tạo sự cân bằng tâm lý và hỗ trợ người lao động. Đầu tiên, ông cho rằng cần xây dựng một bộ tiêu chí, hồ sơ hướng dẫn cụ thể về các đầu mục chi phí được chấp nhận là chi phí đầu vào cho môi giới (như chi phí quảng cáo trực tuyến) để được khấu trừ khi tính thuế.
Thứ hai, Nhà nước nên xem xét áp dụng một mức thuế thu nhập đặc thù và phù hợp hơn dành riêng cho nghề môi giới bất động sản nói riêng và đối với các nghề có mức chi phí công việc cao khác, để giảm bớt gánh nặng trong giai đoạn thị trường khó khăn.
Cuối cùng, để hoạt động chuyên nghiệp và minh bạch hơn, môi giới cá nhân được khuyến khích chuyển đổi sang mô hình thành lập hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp riêng. Việc này không chỉ giúp họ dễ dàng chứng minh chi phí đầu vào mà còn tạo điều kiện thực hiện nghĩa vụ thuế dựa trên lợi nhuận ròng thực tế, thay vì áp thuế trên tổng doanh thu hoa hồng như hiện tại.
