Chủ nhật, 28/6/2026, 11:00 (GMT+7)
Ngoài mang thai, chậm kinh còn có thể liên quan rối loạn nội tiết, căng thẳng, thay đổi cân nặng, hội chứng buồng trứng đa nang.
Theo ThS.BS Dương Ngọc Hưng, Đơn vị Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, chu kỳ kinh nguyệt phản ánh hoạt động của trục nội tiết vùng dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng. Ở phụ nữ trưởng thành, chu kỳ thường dao động 21-35 ngày. Kinh nguyệt có thể đến sớm hoặc muộn vài ngày do thay đổi sinh hoạt, tâm lý, giấc ngủ. Tuy nhiên, nếu chậm kinh kéo dài, lặp lại nhiều chu kỳ, sau khi loại trừ mang thai, tình trạng này có thể liên quan bệnh nội tiết hoặc phụ khoa.
Căng thẳng kéo dài
Khi cơ thể chịu áp lực tinh thần, thiếu ngủ, làm việc quá sức hoặc lo âu kéo dài, não bộ thay đổi tín hiệu điều hòa hormone sinh sản. Quá trình rụng trứng bị trì hoãn, từ đó kỳ kinh đến muộn hoặc thậm chí không xuất hiện trong một chu kỳ.
Nếu nguyên nhân chính là căng thẳng, chu kỳ có thể ổn định trở lại khi người bệnh ngủ đủ, giảm áp lực, ăn uống điều độ và vận động nhẹ.
Thay đổi cân nặng đột ngột
Mô mỡ tham gia vào quá trình chuyển hóa hormone sinh dục nữ. Khi lượng mỡ cơ thể thay đổi quá nhanh, nồng độ hormone mất cân bằng, khiến trứng rụng muộn hoặc không rụng.
Người ăn kiêng khắt khe, nhịn ăn, tập luyện cường độ cao, giảm cân cấp tốc dễ bị chậm kinh, kinh thưa. Ngược lại, thừa cân, béo phì cũng làm tăng nguy cơ rối loạn phóng noãn, đặc biệt ở phụ nữ có đề kháng insulin hoặc hội chứng buồng trứng đa nang. Việc điều chỉnh cân nặng nên thực hiện từ từ, có tư vấn dinh dưỡng hoặc bác sĩ nếu kèm rối loạn kinh nguyệt.
Hội chứng buồng trứng đa nang
Người mắc hội chứng này có nồng độ nội tiết tố nam cao hơn bình thường, làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, thậm chí có trường hợp một năm chỉ có kinh nguyệt 2-3 lần. Nếu không được theo dõi, tình trạng này có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản, làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Bác sĩ Hưng khám cho một phụ nữ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tác dụng phụ của thuốc
Một số thuốc có thể làm thay đổi chu kỳ kinh như thuốc tránh thai nội tiết, thuốc tránh thai khẩn cấp, thuốc chống trầm cảm, thuốc an thần, corticosteroid hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính. Sau khi ngừng thuốc tránh thai nội tiết, cơ thể cũng có thể cần vài tháng để chu kỳ tự điều chỉnh.
Nếu chậm kinh xuất hiện sau khi dùng thuốc mới, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ. Không tự ý ngưng thuốc, nhất là thuốc điều trị bệnh nền, vì ảnh hưởng sức khỏe nhiều hơn tình trạng rối loạn kinh nguyệt.
Vận động quá sức
Tập luyện đều đặn tốt cho sức khỏe, song vận động cường độ cao kèm ăn uống thiếu năng lượng có thể làm giảm tín hiệu hormone cần cho rụng trứng. Tình trạng này thường gặp ở vận động viên, người tập gym nặng, chạy đường dài hoặc giảm cân nhanh.
Người bệnh có thể chậm kinh, kinh thưa, mệt mỏi, sụt cân, mất ngủ. Nếu kéo dài, mất kinh do tập luyện quá mức có thể ảnh hưởng mật độ xương và khả năng sinh sản.
Tiền mãn kinh
Ở phụ nữ sau 40 tuổi, chậm kinh hoặc kinh nguyệt thất thường có thể là dấu hiệu tiền mãn kinh. Buồng trứng giảm dần hoạt động, hormone estrogen dao động, khiến chu kỳ lúc ngắn, lúc dài, lượng máu kinh thay đổi. Một số người kèm bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, khó ngủ, khô âm đạo.
Rối loạn tuyến giáp
Tuyến giáp sản xuất hormone tham gia điều hòa chuyển hóa. Khi tuyến giáp hoạt động quá mức hoặc suy giảm, chu kỳ kinh có thể bị ảnh hưởng. Suy giáp gây chậm kinh, kinh thưa hoặc rong kinh, kèm mệt mỏi, tăng cân, da khô, táo bón. Cường giáp thường gây hồi hộp, sụt cân, run tay, khó ngủ, kinh ít hoặc thưa hơn.
Tăng prolactin máu
Prolactin là hormone liên quan đến tiết sữa. Khi prolactin tăng ngoài thời kỳ mang thai hoặc cho con bú, quá trình rụng trứng có thể bị ức chế, gây chậm kinh hoặc mất kinh. Nguyên nhân có thể do thuốc, rối loạn nội tiết hoặc u tuyến yên tiết prolactin. Dấu hiệu gợi ý gồm tiết sữa bất thường, đau đầu, nhìn mờ, giảm ham muốn.
Bệnh lý phụ khoa và bệnh mạn tính
Một số bệnh lý như u buồng trứng, suy buồng trứng sớm, viêm nhiễm vùng chậu, dính buồng tử cung sau thủ thuật, bệnh gan thận mạn tính, đái tháo đường, rối loạn ăn uống cũng có thể làm kinh nguyệt thất thường. Trong đó, suy buồng trứng sớm cần được lưu ý ở phụ nữ dưới 40 tuổi có kinh thưa, mất kinh, bốc hỏa, khó ngủ, giảm ham muốn hoặc khó có thai.
Chậm kinh do bệnh lý thường không phải triệu chứng đơn lẻ mà còn có thể đi kèm đau bụng dưới, khí hư bất thường, đau khi quan hệ, sụt cân hoặc tăng cân không rõ lý do.
Bác sĩ Hưng khuyến cáo phụ nữ chậm kinh vài ngày, đã thử thai âm tính, không có triệu chứng bất thường có thể theo dõi thêm. Tuy nhiên, phụ nữ nên đi khám nếu chậm kinh trên 2-3 tháng, chu kỳ thường xuyên dài hơn 35 ngày, ra máu âm đạo bất thường, đau bụng dưới nhiều, tiết sữa bất thường, đau đầu nhìn mờ, rậm lông.
Vân Anh
Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
