Phụ nữ dễ thiếu sắt do mất máu trong kỳ kinh nguyệt, mang thai và cho con bú, chế độ ăn hoặc khả năng hấp thu kém.
Sắt là khoáng chất thiết yếu tham gia vào quá trình tạo hemoglobin - thành phần của hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Khi thiếu sắt, lượng hồng cầu khỏe mạnh giảm, khiến các cơ quan không được cung cấp đủ oxy để hoạt động bình thường. Phụ nữ là nhóm có nguy cơ thiếu sắt cao hơn nam giới do những đặc điểm sinh lý khác biệt.
Mất máu do kinh nguyệt
Theo Times of India, một trong những lý do quan trọng nhất khiến phụ nữ dễ thiếu sắt là mất máu trong chu kỳ kinh nguyệt. Ở những người có kinh nguyệt kéo dài hoặc mắc bệnh lý phụ khoa như u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung, lượng sắt thất thoát có thể lớn hơn bình thường.
Mang thai và cho con bú
Trong thai kỳ, nhu cầu sắt tăng đáng kể để đáp ứng sự phát triển của thai nhi và sự gia tăng thể tích máu của người mẹ. Nếu không bổ sung đủ, cơ thể sẽ phải sử dụng lượng sắt dự trữ, làm tăng nguy cơ thiếu sắt và thiếu máu.
Sau sinh, đặc biệt ở những phụ nữ mất nhiều máu trong quá trình sinh nở, lượng sắt trong cơ thể suy giảm. Giai đoạn cho con bú cũng đòi hỏi cơ thể cần nhiều dưỡng chất để duy trì sức khỏe và hỗ trợ sự phát triển của trẻ. Chính vì vậy, phụ nữ mang thai và sau sinh thường được khuyến cáo bổ sung sắt theo hướng dẫn của bác sĩ.
Chế độ ăn chưa đáp ứng nhu cầu
Nhiều phụ nữ có thói quen ăn ít thịt đỏ vì lo ngại tăng cân hoặc cholesterol, trong khi đây là nguồn cung cấp sắt heme - dạng sắt cơ thể hấp thu tốt nhất. Ngoài ra, ăn uống thiếu cân đối, thường xuyên bỏ bữa, ăn kiêng kéo dài hoặc ưu tiên thực phẩm chế biến sẵn cũng dễ khiến lượng sắt nạp vào không đáp ứng nhu cầu.
Đối với người ăn chay, sắt chủ yếu đến từ thực vật như các loại đậu, rau lá xanh đậm, hạt và ngũ cốc nguyên cám. Tuy nhiên, đây là sắt không heme, có tỷ lệ hấp thu thấp, nếu không xây dựng thực đơn hợp lý, nguy cơ thiếu sắt cao.
Thịt bò cung cấp sắt heme dồi dào, giúp cơ thể dễ dàng hấp thu và tạo máu. Ảnh: Bùi Thủy
Bệnh lý
Thiếu sắt không phải lúc nào cũng do chế độ ăn nghèo dinh dưỡng. Một số bệnh lý đường tiêu hóa như viêm loét dạ dày, bệnh celiac, bệnh viêm ruột hoặc tình trạng chảy máu đường tiêu hóa kéo dài có thể khiến cơ thể mất sắt hoặc hấp thu sắt kém.
Ở phụ nữ, rong kinh kéo dài, polyp tử cung hoặc u xơ tử cung cũng là những nguyên nhân cần được lưu ý nếu tình trạng thiếu sắt tái diễn dù cải thiện chế độ ăn.
Khi lượng sắt trong cơ thể giảm, nhiều người thường cảm thấy mệt mỏi, da xanh, niêm mạc nhợt, hoa mắt, chóng mặt, đau đầu hoặc khó tập trung. Một số trường hợp còn xuất hiện móng tay giòn, tóc rụng nhiều, khó thở khi gắng sức hoặc tim đập nhanh.
Để phòng ngừa thiếu sắt, phụ nữ nên duy trì chế độ ăn đa dạng với các nguồn sắt như thịt bò, thịt nạc, gan, hải sản, trứng, rau lá xanh. Bên cạnh đó, bạn nên kết hợp thực phẩm giàu vitamin C trong bữa ăn, hạn chế uống trà hoặc cà phê ngay sau khi ăn.
Đối với phụ nữ mang thai, sau sinh hoặc có kinh nguyệt nhiều, việc bổ sung sắt cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ. Không nên tự ý dùng viên sắt trong thời gian dài vì bổ sung quá mức cũng gây tác dụng không mong muốn.
Lê Nguyễn (Tổng hợp)
Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
