Wikipedia đối mặt nguy cơ mất người đọc vì AI

Theo Forbes Japan, các công cụ AI đang thay đổi cách mọi người tìm kiếm thông tin. Thay vì truy cập Wikipedia như trước đây, nhiều người chỉ cần hỏi ChatGPT, Gemini hay các chatbot AI khác để nhận câu trả lời ngay lập tức.

AI dùng dữ liệu Wikipedia nhưng người dùng không còn vào website

Theo Wikimedia Foundation, rất nhiều câu trả lời mà chatbot AI đưa ra đều dựa trên dữ liệu từ Wikipedia. Tuy nhiên người dùng thường không biết nguồn thông tin đến từ đâu, cũng không cần truy cập vào website như trước.

Điều này khiến Wikipedia rơi vào tình trạng "càng quan trọng càng ít được nhìn thấy". Nội dung của bách khoa toàn thư này hiện được sử dụng trong công cụ tìm kiếm, trợ lý ảo và đặc biệt là để huấn luyện các mô hình AI.

Sau 25 năm hoạt động, Wikipedia có hơn 65 triệu bài viết bằng hơn 300 ngôn ngữ, được xây dựng bởi khoảng 250.000 biên tập viên tình nguyện và ghi nhận khoảng 15 tỉ lượt xem mỗi tháng. Đây cũng là tổ chức phi lợi nhuận duy nhất nằm trong nhóm 10 website có lượng truy cập lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên Wikimedia Foundation cho biết lượng người đọc đang giảm, trong khi số biên tập viên gần như không tăng. Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì kho tri thức mở trong tương lai.

Wikimedia muốn các công ty AI đóng góp nhiều hơn

Không chỉ lượng người đọc giảm, Wikipedia còn phải xử lý lượng lớn dữ liệu bị các công ty AI thu thập để huấn luyện mô hình.

Trong khi đó ngân sách hoạt động hằng năm của Wikimedia Foundation khoảng 180 triệu USD, chủ yếu đến từ những khoản quyên góp nhỏ của người dùng, thường chỉ vài USD mỗi lần. Đại diện Wikimedia Foundation cho rằng các công ty AI cần chia sẻ lợi ích với những nền tảng mà họ đang khai thác dữ liệu.

Hiện Google, Perplexity và một số doanh nghiệp khác đã trả phí để sử dụng dữ liệu thông qua dịch vụ Wikimedia Enterprise. Tuy nhiên tổ chức này cho biết vẫn còn nhiều công ty AI chưa có hình thức hỗ trợ tương tự.

Nhân dịp kỷ niệm 25 năm, Wikimedia Foundation triển khai chiến dịch Knowledge Is Human nhằm giới thiệu những tình nguyện viên đứng sau Wikipedia.

Theo tổ chức này, người dưới 24 tuổi hiện biết đến Wikipedia ít hơn các thế hệ trước. Vì vậy chiến dịch hướng đến việc giúp giới trẻ hiểu rằng mỗi bài viết trên Wikipedia đều được tạo nên bởi con người, không phải AI.

Wikimedia Foundation cũng khẳng định điểm mạnh của Wikipedia là hoạt động độc lập và trung lập. Khoảng 90% nguồn tài trợ đến từ các khoản quyên góp nhỏ, giúp nội dung không bị chi phối bởi các nhà tài trợ lớn.

Cuối năm nay, khoảng 1.000 tình nguyện viên từ nhiều quốc gia sẽ tham dự Hội nghị Wikimania để thảo luận về cách duy trì và phát triển kho tri thức mở trong thời đại AI.