Xúc động hành trình gọi tên những anh hùng đã hóa thành Tổ quốc

Chương trình kết nối năm điểm cầu tại Đài Phát thanh - Truyền hình TP.HCM (HTV), công viên văn hóa Lê Thị Riêng (TP.HCM), nghĩa trang Hàng Dương (Côn Đảo), nghĩa trang liệt sĩ Cao Lãnh (Đồng Tháp) và xã Phước Giang (Quảng Ngãi), mang đến những câu chuyện lay động về hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ.

Những giọt nước mắt nối liền năm điểm cầu tri ân

Trong suốt 120 phút, "Tìm lại tên Anh" không đơn thuần là tên một chương trình. Đó là món nợ ân tình của những người đồng đội nay mái đầu đã bạc, là sự tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của thế hệ hôm nay và cũng là cuộc chạy đua với thời gian để trả lại tên tuổi cho những người đã nằm lại trên khắp dải đất hình chữ S.

Điểm cầu công viên văn hóa Lê Thị Riêng - nơi đang diễn ra công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ quy mô lớn nhất từ trước đến nay trên TP.HCM, nhiều khán giả không giấu được xúc động.

Những giọt nước mắt lặng lẽ rơi khi từng câu chuyện được kể, từng kỷ vật được nâng niu và từng bộ hài cốt được tìm thấy như từng bước đưa các anh trở về với gia đình.

Chị Trâm Anh xem chương trình cầm khăn giấy chấm nước mắt liên tục. Chị xúc động chia sẻ với Báo điện tử Tuổi Trẻ: "Tôi may mắn sống trong hòa bình và phát triển. Để có được ngày hôm nay, nhiều cha ông đã nằm xuống khi họ cũng trạc tuổi tôi, rời xa quê hương, gia đình, tình yêu để chiến đấu cùng đất nước và hy sinh cho nước. Tôi xúc động thấy cô Lệ chờ chú nhiều năm. Tôi ngưỡng mộ tình yêu của ông bà mình ngày xưa".

Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng gần mười năm miệt mài lật giở từng trang tài liệu, giải mật bản đồ quân sự, đối chiếu hình ảnh tư liệu để xác định vị trí chôn cất. PGS.TS Lê Văn Anh Cường, trưởng bộ môn vật lý địa cầu Trường đại học Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia TP.HCM, cùng đội ngũ nhà khoa học đã mang các thiết bị dò tìm, đưa công nghệ trở thành "đôi mắt" trong hành trình tìm kiếm.

Bên cạnh đó là những nhân chứng như ông Nguyễn Văn Đức - người tích cực cung cấp thông tin quan trọng, góp phần mở ra cuộc quy tập lớn chưa từng có tại công viên Lê Thị Riêng.

Một trong những khoảnh khắc ý nghĩa của chương trình là lễ trao những bức chân dung liệt sĩ được phục dựng bằng công nghệ cho thân nhân. Với nhiều gia đình, sau hàng chục năm chỉ có tấm bằng Tổ quốc ghi công trên bàn thờ, giờ đây người thân đã có thể nhìn lại gương mặt của cha, của anh, của người thương như thể vừa trở về sau một chuyến đi rất dài.

Mỗi mảnh xương, mỗi kỷ vật là một lời nhắn gửi

Trung tá Lê Ngọc Hà - Đội trưởng Đội K74, Bộ Tư lệnh TP.HCM - vẫn nhớ như in khoảnh khắc chạm vào mảnh xương của các liệt sĩ.

Trung úy Phạm Quốc Toàn, Đội K71, kể rằng ngày đầu tiên tìm thấy mảnh xương, xúc động và lo lắng. Các chú các bác nằm sâu, mình phải dùng cuốc xẻng, rồi sợ không tìm thấy các chú các bác. "Chúng tôi quyết tâm đưa các chú bác về gia đình, đất tổ", anh nói.

Từ Đồng Tháp, câu chuyện của Thượng tá Trần Khánh Dương, chính trị viên Đội K91, khiến người xem xúc động.

Trong một đợt quy tập tại Campuchia, khi phát hiện một bộ hài cốt, một chiến sĩ trẻ ôm chặt hài cốt vào lòng và nói: "Chú đã nằm lạnh lẽo ở đây mấy chục năm rồi... cho con ôm chú một chút để chú ấm".

Trên đường trở về, người lính trẻ vẫn ôm bộ hài cốt vì sợ "đường xóc... chú đau". Câu chuyện ấy cho thấy hành trình tìm kiếm hôm nay không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là tình đồng đội vượt qua mọi khoảng cách thời gian.

Niềm hy vọng cũng được thắp lên khi Đồng Tháp đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ để đối chiếu, từng bước đưa những người chưa biết tên trở về với gia đình.

Không chỉ những bộ hài cốt, nhiều kỷ vật cũng được tìm thấy dưới lòng đất tại công viên Lê Thị Riêng: đôi nhẫn cưới, chiếc đồng hồ. Mỗi hiện vật đều như kể lại một cuộc đời còn dang dở, một lời hứa chưa kịp thực hiện.

Ở điểm cầu nghĩa trang Hàng Dương (Côn Đảo), cựu tù chính trị Tô Ba kể lại hơn 30 năm đi tìm người đồng đội Nguyễn Giai sau những ngày bị giam cầm trong nhà tù Côn Đảo.

Cuộc trò chuyện trực tiếp với ông Nguyễn Văn Nghiệp - con trai liệt sĩ Nguyễn Giai tại Quảng Ngãi trở thành khoảnh khắc xúc động. Người con trai nghẹn ngào không nói nên lời vì lần đầu được nhìn thấy bia mộ khắc tên cha mình sau nhiều năm chỉ biết ông đã hy sinh.

Khép lại chương trình, ca sĩ Võ Hạ Trâm cùng dàn hợp xướng và vũ đoàn cất tiếng hát bài Bài ca không quên như lời hứa của thế hệ hôm nay: tiếp tục hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ để mỗi người con đã hy sinh vì Tổ quốc đều được trở về với gia đình, với quê hương và được gọi đúng tên mình.