Hà NộiHàng trăm y bác sĩ và bệnh nhân Bệnh viện Bạch Mai lặng lẽ đứng ở khuôn viên bệnh viện tiễn biệt GS Vũ Văn Đính - người đặt nền móng cho chuyên ngành hồi sức cấp cứu hiện đại Việt Nam.
Sáng 1/8, nhiều thế hệ y bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai xếp thành hàng dài, tay cầm ảnh chân dung của GS Đính, tiễn biệt khi xe chở linh cữu ông đi qua bệnh viện trên đường đến nghĩa trang Văn Điển. GS Vũ Văn Đính qua đời hôm 29/7 do tuổi cao sức yếu, hưởng thọ 94 tuổi.
Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai Đào Xuân Cơ xúc động nhắc về những dấu ấn mà giáo sư để lại trong hành trình phát triển của bệnh viện cũng như ngành hồi sức cấp cứu.
"Các thế hệ học trò sẽ luôn gìn giữ ngọn lửa mà thầy đã thắp sáng trong sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân", BS Cơ bày tỏ.
Y bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cúi đầu tiễn biệt Giáo sư Vũ Văn Đính. Ảnh: Thế Anh
Sinh năm 1933 tại Hải Dương (nay thuộc TP Hải Phòng), tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Hà Nội năm 1959, GS Vũ Văn Đính gắn bó gần như trọn đời với Bệnh viện Bạch Mai và Trường Đại học Y Hà Nội. Tên tuổi ông gắn với Khoa Hồi sức cấp cứu A9 - nơi được ví như "cửa sinh tử" của Bệnh viện Bạch Mai.
Từ những ngày đầu còn nhiều thiếu thốn, ông cùng các đồng nghiệp xây dựng mô hình hồi sức cấp cứu hiện đại, đưa vào ứng dụng hàng loạt kỹ thuật tiên tiến thời bấy giờ như sốc điện, đặt máy tạo nhịp tim, thông khí nhân tạo, lọc màng bụng và lọc máu liên tục, mở ra cơ hội sống cho hàng nghìn bệnh nhân nguy kịch.
Ông cũng là người tham mưu xây dựng mô hình tổ chức ba chuyên khoa gồm khám bệnh, cấp cứu và hồi sức tích cực. Mô hình này sau đó được nhân rộng tại nhiều bệnh viện trên cả nước và đến nay vẫn là nền tảng tổ chức hoạt động của hệ thống cấp cứu bệnh viện.
Năm 1994, GS Đính thành lập tổ Hồi sức chống độc thuộc khoa A9 - tiền thân của Trung tâm Chống độc hiện nay. Từ nền móng ấy, hệ thống cấp cứu của Bệnh viện Bạch Mai phát triển thành các trung tâm chuyên sâu gồm Trung tâm Cấp cứu A9, Trung tâm Hồi sức tích cực, Trung tâm Chống độc và Trung tâm Đột quỵ, mỗi năm cứu sống hàng chục nghìn bệnh nhân nặng.
Không chỉ tiên phong trong điều trị, GS Đính trực tiếp xây dựng Bộ môn Hồi sức cấp cứu của Trường Đại học Y Hà Nội, biên soạn giáo trình, xây dựng chương trình đào tạo và truyền nghề cho nhiều thế hệ bác sĩ khắp cả nước. Nhiều học trò của ông đã trở thành những nhà giáo, nhà khoa học và lãnh đạo chuyên môn của các bệnh viện lớn.
Dấu ấn khoa học của ông còn được ghi nhận qua nhiều công trình có giá trị thực tiễn. Nổi bật là nghiên cứu điều trị sốt rét ác tính giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong. Ông xây dựng hệ thống hướng dẫn chẩn đoán, điều trị, quy trình kỹ thuật hồi sức cấp cứu áp dụng trên phạm vi cả nước.
Một trong những câu chuyện được nhiều học trò nhắc lại nhiều nhất là hành trình "nuôi rắn cứu người". Đầu những năm 1980, Việt Nam chưa sản xuất được huyết thanh kháng nọc rắn, nhiều bệnh nhân tử vong vì không có thuốc điều trị. Ông vận động người dân và nhiều địa phương cung cấp rắn độc, dựng khu nuôi ngay cạnh khoa A9 để lấy nọc phục vụ nghiên cứu. Ông trực tiếp chăm sóc, theo dõi các loài rắn độc như hổ mang, hổ chúa, cạp nong, cạp nia, lục xanh...
Những nghiên cứu ấy góp phần quan trọng vào việc phát triển huyết thanh kháng nọc rắn tại Việt Nam, mở ra hướng điều trị hiệu quả cho người bệnh và đặt nền móng cho lĩnh vực chống độc của nước ta.
Giáo sư Vũ Văn Đính thăm khám bệnh nhân thời còn công tác. Ảnh tư liệu do Bệnh viện Bạch Mai cung cấp
Trong suốt sự nghiệp, GS Đính từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu A9, Chủ nhiệm Bộ môn Hồi sức cấp cứu Trường Đại học Y Hà Nội, Chủ tịch Hội Hồi sức cấp cứu và Chống độc Việt Nam.
Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, hai lần danh hiệu Anh hùng Lao động, Huân chương Độc lập cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Năm 2012, ông được trao Giải thưởng "Cống hiến trọn đời" về chăm sóc sức khỏe tại Hội nghị Quản lý bệnh viện châu Á tổ chức ở Hà Nội.
Khép lại gần một thế kỷ cống hiến, Giáo sư để lại cho nền y học Việt Nam không chỉ những công trình khoa học, những đơn vị chuyên môn hay những kỹ thuật tiên phong. Điều còn ở lại là một thế hệ thầy thuốc được truyền ngọn lửa y đức, tinh thần tận hiến và khát vọng giành giật sự sống cho người bệnh.
Một cuộc đời đã khép lại, nhưng con đường mà ông mở ra cho ngành hồi sức cấp cứu Việt Nam vẫn đang được các thế hệ kế tiếp tục gìn giữ và viết tiếp.
Lê Nga
