Sinh viên Đại học Kinh tế TP.HCM trong ngày tốt nghiệp - Ảnh: UEH
Đây không chỉ là định hướng phát triển ngành giáo dục, mà còn là một chiến lược phát triển đô thị dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Cần cơ chế để đại học tham gia sâu hơn vào các chương trình phát triển chiến lược
PGS.TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc Đại học Kinh tế TP.HCM, cho biết để hiện thực hóa mục tiêu của nghị quyết 09, TP.HCM cần mạnh dạn thiết lập cơ chế để các trường đại học tham gia sâu hơn vào các chương trình phát triển chiến lược của TP.
Cụ thể, từ xây dựng đô thị thông minh, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đến phát triển kinh tế tri thức và kinh tế sáng tạo. Khi đó, đại học không chỉ đào tạo nguồn nhân lực cho tương lai mà còn trực tiếp góp phần tạo ra tương lai cho TP.
Nếu làm được điều này, TP.HCM sẽ không chỉ trở thành trung tâm giáo dục hàng đầu của Việt Nam mà còn có cơ hội hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, nơi Nhà nước - đại học - doanh nghiệp - cộng đồng cùng đồng kiến tạo giá trị phát triển. Đó chính là nền tảng quan trọng để TP hiện thực hóa khát vọng trở thành đô thị thông minh, bền vững, có năng lực cạnh tranh toàn cầu và là trung tâm giáo dục tiên tiến của châu Á trong những năm tới.
Ông chỉ rõ ở nhiều đại học trên thế giới, xu hướng này đã được thể hiện rất rõ qua việc mở rộng khuôn viên hoặc sử dụng không gian xung quanh khuôn viên trở thành những không gian học tập và thử nghiệm mở. Đây là nơi các bài toán của đô thị, của vùng, của cộng đồng được đưa vào ngay trong quá trình học tập, nghiên cứu và đổi mới.
"Đó là cách làm rất khác, khi đại học không chỉ nói về vấn đề, mà cùng các bên liên quan trực tiếp tham gia giải quyết vấn đề. Trong xu hướng ấy, điều quan trọng không phải mỗi trường làm riêng một phần việc, mà các trường đại học phải liên kết chặt chẽ hơn với nhau. Việc này để cùng nâng chuẩn hệ thống, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau, mở rộng ảnh hưởng của giáo dục đại học Việt Nam", PGS Hùng nói thêm.
Ông nhấn mạnh quan trọng hơn, đây là lúc các trường đại học cần đứng gần nhau hơn, để hình thành một mạng lưới đủ sâu, rộng, tin cậy, cùng nâng tầm mặt bằng của giáo dục đại học Việt Nam.
Xây dựng mô hình trường học thông minh và hạnh phúc
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, thành viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cũng nhấn mạnh song song với giáo dục đại học, việc đổi mới căn bản giáo dục phổ thông theo mô hình trường học thông minh và trường học hạnh phúc chính là cái nôi để ươm mầm những hạt giống tư duy cho tương lai. Bà nhấn mạnh không thể có những nhà khoa học kiệt xuất nếu tiếp tục duy trì một nền giáo dục đè nặng áp lực thành tích và nhồi nhét kiến thức rập khuôn.
Bà dẫn lại kinh nghiệm từ hệ thống giáo dục Phần Lan chỉ ra rằng, cốt lõi của một trường học hạnh phúc là sự tôn trọng tính cá bản của học sinh và giảm thiểu tối đa sự cạnh tranh mang tính tiêu cực, thay vào đó là thúc đẩy tư duy phản biện và năng lực tự học suốt đời.
"Trường học thông minh tại TP.HCM không nên được hiểu một cách đơn giản là việc trang bị máy tính hay bảng tương tác đắt tiền. Thay vào đó phải là sự thông minh trong việc cá nhân hóa lộ trình học tập nhờ vào dữ liệu số, ứng dụng các phương pháp học tập dựa trên hiện tượng (phenomenon-based learning) và tích hợp giáo dục STEM/STEAM vào mọi cấp học", bà Tú Anh nói.
Bà nêu quan điểm TP cần đi đầu trong việc phân cấp, trao quyền tự chủ toàn diện cho các trường phổ thông trong việc chủ động điều chỉnh 20 - 30% thời lượng chương trình học phù hợp với đặc thù kinh tế - xã hội của địa phương. Từ đó, hướng tới mục tiêu xây dựng một thế hệ công dân toàn cầu có thể chất cường tráng, trí tuệ mẫn tiệp và tâm lý vững vàng trước những biến động khó lường của thời đại.
