Cuốn ''Chiến binh cầu vồng'' khiến người đọc day dứt về số phận của những trẻ em không có cơ hội đi học đầy đủ.
Chiến binh cầu vồng là tác phẩm văn học của nhà văn Indonesia Andrea Hirata. Câu chuyện giúp người đọc hiểu thêm về cuộc sống của những trẻ em trên một hòn đảo ở Indonesia, giá trị của giáo dục, học vấn.
Câu chuyện mở đầu bằng quang cảnh buổi khai trường của một ngôi trường khốn khó, nơi chỉ có hai giáo viên: thầy hiệu trưởng và cô giáo trẻ. Việc quyết định trường có hoạt động hay không phụ thuộc vào số trẻ đến dự khai giảng liệu có đủ 10 bạn. Em nhỏ thứ 10, Harun - cậu bé ngờ nghệch - đến vào phút cuối giúp chín đứa trẻ còn lại được tiếp tục đi học.
Mỗi chương của truyện chỉ vài trang, với lối hành văn ngắn gọn, từ ngữ phù hợp trẻ em, qua lời dịch của Dạ Thảo. Những bạn nhỏ nơi vùng đất đảo, mỗi em có hoàn cảnh, xuất thân, tính cách và sự tiếp thu nhanh - chậm riêng đều bình đẳng trong ngôi trường nhân văn. Cô giáo Mus và thầy hiệu trưởng Harfan đầy yêu thương và trách nhiệm, kiên nhẫn dạy dỗ trẻ từ nét chữ đầu tiên, thấu hiểu những khó khăn do hoàn cảnh sống cũng như đặc tính bẩm sinh của từng em.
Nổi bật trong tác phẩm là cậu bé Lingtang - người được mô tả thông minh xuất chúng, tính nhẩm rất nhanh, giỏi Toán và các môn khoa học. Lingtang sống ở ngôi làng ven biển ''nằm ở cực Đông của Sumatra và có thể nói là nơi hẻo lánh và đói nghèo nhất đảo Belitong''. Để đến trường, cậu phải đi từ khoảng 4h, qua bốn rừng cọ rậm rì và những vùng đầm lầy đầy cá sấu. Nhà Lingtang đông con, bố làm nghề đi biển. Những tưởng cuộc đời cậu sẽ rẽ sang hướng khác, sáng sủa hơn nhờ tài năng thiên bẩm và được học hành đến nơi đến chốn. Tuy nhiên, Lingtang sớm phải dừng việc học để đi làm phụ giúp kinh tế gia đình.
Bìa sách ''Chiến binh cầu vồng''. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Nhân vật tôi - người kể chuyện có sức học kém Lingtang, sau khi tốt nghiệp phổ thông cũng chật vật với công việc nhân viên bưu điện: phân loại thư, đưa thư, làm việc theo ca. Sâu thẳm trong anh là khát khao đạt những kế hoạch cuộc sống được đặt ra. Anh viết sách với mơ mộng trở thành nhà văn nhưng thất bại, chẳng nhà xuất bản nào chịu in cuốn sách. Trong lúc bế tắc vì hiện thực cuộc sống: phải làm công việc nhàm chán 10 tiếng một ngày, sống một thân một mình không ai đoái hoài, cô độc ở tuổi ngoài 20... anh tự chữa lành bằng thiên nhiên, đọc sách, nghĩ về những người bạn, mối tình ''bọ xít'' trong mộng tưởng, thầy cô và ngôi trường thời thơ ấu.
Khi kế hoạch A, B thất bại, tình cờ đọc được thông báo về học bổng thạc sĩ ở một nước thuộc Liên minh châu Âu, nhân vật tôi lập kế hoạch C: học tiếp. Anh lao vào ôn luyện để tham gia kỳ thi. Tiếp đó, anh làm công việc phân loại thư cả ngày lẫn đêm và làm bất kỳ công việc nào, miễn có tiền để trả học phí. ''Tập trung! Tập trung!'' là câu thần chú của anh, mục tiêu tốt nghiệp đại học và giành học bổng thạc sĩ châu Âu.
''Mình phải giành được suất học bổng ấy. Không một lựa chọn nào khác. Mình phải giành được!'' – Đó là tiếng lòng của nhân vật tôi khi mong muốn có được tấm vé thoát khỏi cuộc sống nhàm chán, không có gì đáng tự hào. Để đạt ước mơ, anh đọc sách cật lực, dành toàn bộ thời gian trau dồi kiến thức, phòng trọ đầy rẫy công thức toán, các thì động từ... Anh học mọi lúc mọi nơi, trở thành vị khách trung thành của thư viện LIPI (Viện Khoa học Indonesia).
Đứng sau thành công của nhân vật tôi là ngôi trường xiêu vẹo Muhammadiayh giờ chỉ còn trong mộng tưởng, là cô giáo Mus đầy yêu thương, thầy hiệu trưởng Harfan đáng kính đã khuất, là những người bạn trong đội chiến binh cầu vồng. Quyết định tiếp tục học của nhân vật tôi, ngoài việc theo đuổi ước mơ, còn như để trả món nợ ân tình cho thầy cô và những người bạn thuở nhỏ.
Khép lại tác phẩm, điều người đọc day dứt là số phận con người, sự khác biệt giữa cuộc đời người có học vấn và người không được đi học đầy đủ, sự xót xa cho cậu bé thông minh khao khát được đi học như Lingtang phải sống cuộc đời lao động vất vả. Cái nghèo truyền kiếp đã níu cậu lại cuộc sống vất vả kiếm ăn qua ngày. Với một cậu bé thông minh, ham học, người thông thạo tam giác Pascal từ cấp tiểu học, hiểu được vi phân và tích phân từ khi còn rất nhỏ, người nhắm mắt chưa đầy 10 giây có thể giải được bài toán hóc búa... chỗ đứng phải là những hội thảo toán học tầm cỡ quốc tế.
Học tập không phải con đường duy nhất dẫn đến thành công, nhưng học tập có thể thay đổi số phận con người. Tri thức luôn có giá trị khai sáng, dẫn lối, đưa con người đến cuộc sống tốt đẹp hơn. Mọi trẻ em cần được đến trường để học tập, dù ở bất cứ xã hội, hoàn cảnh nào, xuất thân ra sao. Nếu như mỗi ngôi trường đều có những giáo viên hết lòng vì học sinh như cô Mus, thầy Harfan, mỗi em nhỏ đều được đến trường học đến hết khả năng, thì cuộc sống thật đẹp!
Chiến binh cầu vồng - câu chuyện về tuổi thơ và cuộc đời của những đứa trẻ vùng Belitong, Indonesia là một cuốn truyện đáng để đọc.
Hoài Hương
Độc giả mọi độ tuổi có thể gửi bài viết (không giới hạn số lượng) về email [email protected], tên mail là: "Bai cam nhan Cuon sach toi yeu".
Mỗi bài có độ dài tối đa 1.500 từ, là sáng tác mới, chưa từng đăng tải trên các phương tiện truyền thông hoặc mạng xã hội. Khuyến khích những bài viết có hình ảnh đi kèm (ảnh sách hoặc hình ảnh độc giả cùng sách). Ngoài bài viết, độc giả có thể gửi cảm nhận bằng hình thức podcast hoặc video. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền nội dung và hình ảnh. Những bài hay, truyền cảm hứng sẽ được chọn đăng ở mục Sách của báo VnExpress.
