Sẵn sàng chi tiền cho các nền tảng hợp pháp nhưng nhiều người cho rằng kho phim trong nước còn chưa đáp ứng nhu cầu thưởng thức.
Hơn một thập niên qua, vấn nạn phim lậu chuyển sang môi trường số, phát triển song song với thói quen xem trực tuyến của khán giả. Hoạt động vi phạm bản quyền vì thế trở nên tinh vi hơn, từ sao chép nội dung, phát tán kèm quảng cáo đến vận hành các trang web kiếm doanh thu bằng lượt truy cập. Điều này gây thất thoát doanh thu cho nhà sản xuất, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư cho các tác phẩm mới. Về lâu dài, điều này có thể tác động trực tiếp đến hệ sinh thái sáng tạo và quyền lợi của những người làm nội dung.
Trong bối cảnh nhiều nền tảng phim lậu ngừng hoạt động sau khi chính phủ siết chặt hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lượng lớn người xem chuyển sang các dịch vụ chính thống, mở ra cơ hội tăng trưởng cho thị trường streaming tại Việt Nam. Theo thống kê của Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Thị trường OTT/VOD (dịch vụ xem video trực tuyến theo yêu cầu) hiện có khoảng gần 30 nền tảng trong nước và quốc tế hoạt động, trong đó 20 doanh nghiệp được cấp phép cung cấp dịch vụ truyền hình OTT.
Tuy nhiên, nhu cầu của khán giả và khả năng đáp ứng của các nền tảng hợp pháp hiện tồn tại khoảng cách lớn. Các kênh quốc tế như Netflix, Apple TV+, WeTV hay iQIYI gặp một số hạn chế như mức giá cao, thiếu nội dung bản địa hóa, nhiều phim phát hành ở thị trường quốc tế mà chưa có trong nước. Trong đó, Netflix với hơn 17.000 bộ phim, nội dung gốc độc quyền nhưng có giá cao (220.000-260.000 đồng/tháng).
Thị trường còn nhiều nền tảng nội địa như VieON, FPT Play, Galaxy Play, VTV Go. Tuy nhiên, các kênh này đối mặt áp lực cạnh tranh từ các dịch vụ quốc tế, phụ thuộc vào doanh thu quảng cáo và chất lượng hạ tầng Internet.
Ngọc Nick M - chuyên gia truyền thông về phim ảnh - cho biết trước sự phát triển của công nghệ, người xem quen với việc phim được cập nhật gần như ngay lập tức trên môi trường số, trong khi các dịch vụ bản quyền trải qua nhiều bước như thương thảo quyền phát hành theo từng thị trường, phân bổ thời điểm công chiếu, xử lý chi phí khai thác và hoàn tất các thủ tục kiểm duyệt trước khi nội dung ra mắt. Việc một bộ phận khán giả trả tiền cho các dịch vụ nhưng lại tìm đến nguồn xem lậu phản ánh nhu cầu của họ chưa được đáp ứng.
Nhiều bộ phim từng gây chú ý ở phòng vé hoặc thị trường quốc tế nhưng chưa có trên các nền tảng trong nước. Ảnh: HBO Max
Theo nhà phê bình điện ảnh Lê Hồng Lâm, không ít khán giả muốn tìm tác phẩm có chiều sâu nghệ thuật hơn như phim độc lập Mỹ, điện ảnh châu Âu, phim kinh điển châu Á. Tuy nhiên, kho nội dung của phần lớn nền tảng trong nước chủ yếu xoay quanh phim thương mại Hàn, Trung hoặc Hollywood, còn phim nghệ thuật và điện ảnh độc lập khá ít. "Người dùng sẵn sàng trả phí nhưng khó gắn bó lâu dài nếu nội dung hạn chế, phim cập nhật chậm hoặc đường truyền thường xuyên giật lag. Đứng ở góc độ khán giả, hiện chưa có nền tảng nào trong nước khiến tôi muốn thuê bao hàng tháng", ông Lâm cho biết.
Khán giả Sơn Thạch, 22 tuổi, TP HCM, cho rằng trải nghiệm trên một số nền tảng trong nước chưa thuận tiện. Dù đã đăng ký gói thuê bao hàng tháng, người dùng đôi khi vẫn phải trả thêm phí để xem từng bộ phim riêng lẻ. Với những người không thông thạo ngoại ngữ, họ muốn được tiếp cận nhanh các tác phẩm quốc tế mới phát hành với phụ đề tiếng Việt. Một số dịch vụ hợp pháp còn thiếu các tính năng cơ bản như phụ đề tiếng Anh cho phim châu Á, khiến việc xem cùng bạn bè nước ngoài gặp khó khăn.
Trên VnExpress, độc giả @quangvinh2015 cho biết ưu tiên sử dụng các nền tảng xem phim có bản quyền nhưng trải nghiệm hiện chưa tương xứng với chi phí bỏ ra. Người này cho rằng nhiều dịch vụ gặp tình trạng truyền phát thiếu ổn định, chất lượng dịch thuật chưa tốt, thiếu một số phim và giá gói cước còn cao. "Thiết nghĩ nếu giải quyết được vấn đề phát lậu thì các nền tảng phát trực tuyến cũng cần phải nâng cao chất lượng cho khách hàng của mình, không thể để người xem trả phí nhưng không có được trải nghiệm tương xứng số tiền bỏ ra", độc giả bình luận.
Giao diện của một website phim lậu trên điện thoại. Ảnh: Cát Tiên
Bài toán đặt ra không chỉ nằm ở việc xử lý phim lậu mà còn ở cách xây dựng hệ sinh thái nội dung hợp pháp, phong phú, hấp dẫn người xem. Nhiều người trong nghề nhận định giai đoạn hiện tại thích hợp để các nền tảng hợp pháp cải thiện chất lượng dịch vụ. Để đáp ứng nhu cầu người xem, các nền tảng cần hiểu rõ hành vi và thị hiếu khán giả thay vì chỉ chạy theo xu hướng ngắn hạn. Việc sử dụng dữ liệu để phân tích thói quen xem, độ tuổi hay cộng đồng người dùng có thể giúp lựa chọn nội dung phù hợp.
Theo anh Ngọc Nick M, khi người dùng được tiếp cận kho phim Việt và quốc tế đa dạng, chất lượng tốt cùng mức phí hợp lý, họ sẽ có xu hướng chủ động trả tiền cho nội dung bản quyền.
Ngoài việc mua nội dung nước ngoài, công ty cung cấp dịch vụ cần đầu tư dài hạn vào sản xuất bản địa ở nhiều thể loại, lên kế hoạch quảng bá để giúp các tác phẩm Việt tiếp cận khán giả. Nhà nước và các quỹ tư nhân có thể hỗ trợ bằng chính sách ưu đãi thuế, quỹ sản xuất hoặc các chương trình tài trợ cho dự án sáng tạo, giúp giảm rủi ro tài chính cho nhà làm phim.
Một số phim nổi bật trên nền tảng Netflix, từ trái qua: "Peaky Blinders: The Immortal Man", "Bridgerton 4", "One Piece" bản người đóng. Ảnh: Netflix
Đại diện FPT Play cho rằng việc đáp ứng toàn bộ nhu cầu giải trí của người dùng là bài toán khó với bất kỳ nền tảng nội dung nào, không chỉ tại Việt Nam mà còn trên thế giới. Theo đơn vị này, nguyên nhân đầu tiên đến từ sự phân mảnh bản quyền, khi phim ảnh, chương trình truyền hình hay các giải đấu thể thao thường được phân phối theo từng thị trường hoặc từng nền tảng. Vì vậy, không một đơn vị nào có thể sở hữu toàn bộ nội dung mà khán giả mong muốn.
Bên cạnh đó, tiền bản quyền cũng là thách thức. Nếu muốn đáp ứng mọi nhu cầu xem, chi phí vận hành sẽ rất cao và có thể dẫn đến việc tăng giá dịch vụ, tạo thêm gánh nặng cho số đông khách hàng. Ngoài ra, các nền tảng hợp pháp phải cân nhắc những quy định pháp lý hiện hành cũng như sự phù hợp về văn hóa trước khi đưa nội dung lên hệ thống.
Hiện tại, đại diện các nền tảng trong nước cho biết liên tục đầu tư mở rộng kho nội dung. Ví dụ, đơn vị Galaxy Play đầu tư vào những thể loại được khán giả Việt quan tâm như phim Việt, anime, các series do nền tảng sản xuất. Đồng thời, việc chia sẻ kho nội dung với các đối tác là hướng đi dài hạn, giúp tối ưu chi phí bản quyền và mở rộng lựa chọn cho người xem. "Theo chúng tôi, tương lai của ngành streaming không nằm ở cuộc đua sở hữu nhiều nội dung nhất mà ở khả năng tạo ra giá trị bền vững cho cả khán giả lẫn hệ sinh thái sáng tạo", đại diện đơn vị nói.
Đại diện TV360 cho biết việc nâng cao chất lượng trải nghiệm xem là một trong những trọng tâm của nền tảng. Nhờ hạ tầng viễn thông của Viettel, video có thể phát nhanh, hạn chế tình trạng giật hoặc giảm chất lượng hình ảnh ngay cả khi sử dụng mạng 4G/5G mà không cần Wi-Fi. Nền tảng hiện có hàng nghìn phim điện ảnh, truyền hình, game show và chương trình giải trí, liên tục cập nhật phim mới, phát song song nhiều tác phẩm từ Việt Nam, Hàn Quốc, Trung Quốc. TV360 cũng đẩy mạnh các nội dung độc quyền, phát sóng FIFA World Cup 2026 và đưa nhiều phim Việt như Mưa đỏ đến khán giả miễn phí nhằm mở rộng khả năng tiếp cận nội dung bản quyền.
Thị trường Việt Nam sắp đón thêm HBO Max từ ngày 16/6. Ông James Gibbons, Chủ tịch Warner Bros. Discovery khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết việc mở rộng dịch vụ tại Việt Nam giúp nhiều khán giả trong khu vực tiếp cận kho nội dung của hãng gồm các phim điện ảnh nổi bật, loạt series HBO Originals, phim Hàn độc quyền cùng nhiều chương trình dành cho gia đình. Theo đại diện HBO Max Việt Nam, nền tảng tập trung vào trải nghiệm xem cá nhân hóa với giao diện thân thiện, đề xuất nội dung theo thói quen xem, tính năng xem tiếp, tải xuống ngoại tuyến và chế độ kiểm soát dành cho trẻ em.
Cát Tiên
