Tập phục hồi chức năng trước phẫu thuật giúp người bệnh giảm sưng nề, lấy lại tầm vận động, hồi phục nhanh sau mổ.
Đứt dây chằng là một trong những chấn thương phổ biến, thường gặp ở người chơi thể thao như bóng đá, cầu lông, bóng rổ, pickleball hoặc sau tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt. TS.BS Chế Đình Nghĩa, Phó trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết khi chuyển hướng đột ngột, tiếp đất sai tư thế khi bật nhảy, té ngã hoặc có lực mạnh tác động vào khớp gối, dây chằng hay bị đứt, nhất là dây chằng chéo trước.
Người bệnh thường thấy đau, sưng gối, lỏng khớp. Bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật tái tạo dây chằng khi khớp lỏng rõ rệt, dây chằng đứt hoàn toàn, mất tín hiệu trên phim chụp cộng hưởng từ (MRI), nhất là ở người trẻ, có nhu cầu chơi thể thao và vận động cao.
Trước phẫu thuật, người bệnh thường được khuyến cáo tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng trong 3-6 tuần. "Đây là bước điều trị quan trọng trong phác đồ, không nên bỏ qua", tiến sĩ Nghĩa nói, thêm rằng tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng trước phẫu thuật đem lại nhiều lợi ích, tối ưu chất lượng cuộc phẫu thuật và kết quả hồi phục lâu dài.
Kỹ thuật viên trị liệu cho người bệnh đứt dây chằng trước phẫu thuật bằng sóng xung kích. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Giảm đau, viêm và sưng nề
Sau đứt dây chằng, khớp gối có thể sưng to do viêm gây đau. Nếu phẫu thuật ngay, mô mềm quanh khớp phù nề che lấp các mốc giải phẫu, khiến việc bộc lộ cấu trúc trong khớp khó khăn hơn.
Tập vật lý trị liệu giúp giảm đau, viêm, đưa gối về trạng thái mềm mại và ổn định. Nhờ đó, bác sĩ dễ quan sát cấu trúc giải phẫu, xác định chính xác vị trí đặt đường hầm trên xương đùi và xương chày cũng như cố định mảnh ghép dây chằng đúng giải phẫu.
Khôi phục tầm vận động
Khớp gối sau chấn thương thường cứng, không thể gấp hoặc duỗi hết biên độ. Nếu phẫu thuật ngay, bác sĩ khó xác định chính xác độ căng của mảnh ghép, biên độ vận động sinh lý của dây chằng tái tạo.
Tập vật lý trị liệu trước phẫu thuật cho phép khôi phục tầm vận động của khớp gối, lấy lại gần như hoàn toàn khả năng duỗi gối và đạt tầm gấp gối tốt. Điều này giúp phẫu thuật chính xác, hậu phẫu người bệnh không bị cứng khớp, mất duỗi hoặc hạn chế gấp gối kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng đi lại và chơi thể thao.
Phục hồi nhóm cơ xung quanh gối
Khi người bệnh giảm cường độ vận động do đứt dây chằng, các nhóm cơ quanh gối, nhất là cơ tứ đầu đùi bắt đầu suy yếu. Tập phục hồi chức năng giúp phòng tránh teo cơ, bù đắp sức kéo của dây chằng đã đứt, nhằm giữ vững khớp gối vững hơn.
Khi sức cơ, trương lực tốt, người bệnh hồi phục rất nhanh sau phẫu thuật. Ngược lại, khi sức cơ yếu, dù ca mổ thành công về mặt kỹ thuật, chức năng vận động người bệnh vẫn khó đạt kết quả tối ưu, kéo dài quá trình phục hồi chức năng sau mổ.
Bác sĩ Nghĩa (trái) phẫu thuật cho người bệnh đứt dây chằng. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Làm quen với phục hồi chức năng
Sau phẫu thuật tái tạo dây chằng, người bệnh tiếp tục tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng nhiều tháng để vận động bình thường, kéo dài đến một năm nếu đặt mục tiêu quay trở lại thể thao, khôi phục phong độ thi đấu. Do được làm quen trước với quá trình tập trước mổ, người bệnh có thể bắt nhịp với quá trình tập ngay sau mổ, không bỡ ngỡ, giảm tâm lý lo lắng và e ngại vận động từ đó đạt được kết quả tối ưu, rút ngắn thời gian hồi phục.
Tiến sĩ Nghĩa khuyên người bệnh đứt dây chằng nên tới bệnh viện có đơn vị chẩn đoán hình ảnh, chấn thương chỉnh hình, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng chuyên sâu để được khám, điều trị tối ưu.
Bác sĩ và chuyên gia vật lý trị liệu dựa trên tình trạng chấn thương, mục tiêu vận động, trở lại thể thao hoặc khôi phục phong độ của người bệnh để xây dựng phác đồ cá thể hóa từ vật lý trị liệu trước phẫu thuật, phẫu thuật đến tập phục hồi chức năng sau đó.
Thanh Long
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp
