'Dòng chảy' thủ tục hành chính sau một năm tinh gọn

VnExpress - Thứ sáu, 10/7/2026, 05:00 (GMT+7)

'Dòng chảy' thủ tục hành chính sau một năm tinh gọn

Trong hơn 4.700 thủ tục hành chính công công khai trên Cổng dịch vụ công Quốc gia, Bộ Tài chính là cơ quan đảm nhiệm nhiều thủ tục nhất. Trong khi, Bộ Công an tiếp nhận nhiều nhiệm vụ, chức năng mới nhất.

Theo phân tích của VnExpress trên hơn 4.740 thủ tục hành chính thuộc 15 bộ, cơ quan ngang bộ (trừ Thanh tra Chính phủ và Văn phòng Chính phủ), khoảng 1.300 thủ tục, tương đương 28%, đã thay đổi cơ quan quản lý sau khi các bộ, ngành được sắp xếp lại. Phần lớn sự dịch chuyển này đến từ việc hợp nhất các cơ quan có chức năng tương đồng; một số lĩnh vực được điều chỉnh để giảm tình trạng giao thoa, chồng chéo trong quản lý nhà nước.

Một trong những ví dụ rõ nhất là việc hợp nhất Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Trước hợp nhất, nhiều lĩnh vực như đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), hay đấu thầu được phân công cho hai cơ quan cùng tham gia quản lý. Sau sắp xếp, các chức năng này tập trung về một đầu mối.

"Nếu trước đây, việc cân bằng giữa đầu tư và an toàn tài khóa là quá trình phối hợp giữa hai cơ quan, thì nay chúng tôi giải quyết bài toán đó trong một thể thống nhất", Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khi còn giữ cương vị Bộ trưởng Tài chính, phát biểu tại Quốc hội năm ngoái.

Để nhìn lại bức tranh này, VnExpress thống kê sự thay đổi về cơ quan quản lý chịu trách nhiệm ban hành với toàn bộ thủ tục hành chính công khai và đã được số hoá trên Cổng Dịch vụ công quốc gia trước và sau cuộc sắp xếp bộ máy, qua đó phác họa dòng dịch chuyển của các lĩnh vực quản lý nhà nước sau một năm cải cách.

Cuộc dịch chuyển thủ tục hành chính

*Thanh tra Chính phủ và Văn phòng Chính phủ không có thủ tục công khai trên Cổng dịch vụ công quốc gia.

*Click từng Bộ để xem chi tiết

Trước sáp nhập

Sau sáp nhập

Giữ nguyên

Trong khi đó, Bộ Công an là nơi tiếp nhận thêm nhiều lĩnh vực quản lý nhất từ các bộ ngành, gồm: sát hạch, cấp giấy phép lái xe; đăng ký, quản lý phương tiện giao thông cơ giới; an ninh hàng không; lý lịch tư pháp; an ninh mạng; tổ chức cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện.

Xếp thứ hai là Bộ Văn hoá, Thể thao, và Du lịch, tiếp nhận 4 lĩnh vực từ Bộ TTTT gồm: báo chí; quảng cáo; phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử; xuất bản, in và phát hành.

Sau sắp xếp bộ máy, hơn một nửa số thủ tục hành chính hiện tập trung tại 5 bộ, gồm: Tài chính; Nông nghiệp và Môi trường; Xây dựng; Khoa học và Công nghệ; Công Thương. Đây cũng là những cơ quan quản lý nhiều lĩnh vực nhất trong Chính phủ sau khi hợp nhất.

Trong đó, Bộ Tài chính trở thành đầu mối lớn nhất, quản lý 705 thủ tục hành chính thuộc 42 lĩnh vực, tương đương khoảng 15% tổng số thủ tục của 15 bộ, cơ quan ngang bộ. Quy mô này phản ánh việc nhiều chức năng liên quan đầu tư, doanh nghiệp, tài chính, thuế và bảo hiểm xã hội được tập trung về một cơ quan sau khi Bộ Tài chính hợp nhất với Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống như ngân sách, thuế hay hải quan, Bộ Tài chính tiếp nhận thêm nhiều nhóm chức năng mới như đầu tư công, bảo hiểm xã hội... So với thời điểm mới sáp nhập tháng 6/2025 đến nay, theo chủ trương đơn giản hoá thủ tục hành chính của Chính phủ, Bộ đã cắt giảm hơn 250 TTHC, đưa tổng số từ 963 xuống còn 705.

Số TTHC và lĩnh vực thuộc quản lý của các bộ sau sáp nhập

Nhiều lĩnh vực “quy về một mối”

Một trong những mục tiêu quan trọng được Đảng và Nhà nước đề ra trong cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy là khắc phục triệt để sự trùng lắp, chồng chéo chức năng, nhiệm vụ. Nguyên tắc là một tổ chức có thể đảm nhiệm nhiều việc, nhưng một việc chỉ do một tổ chức chủ trì và chịu trách nhiệm chính.

Dữ liệu từ lĩnh vực thuộc quản lý của các bộ ngành trong diện hợp nhất cho thấy, sau sáp nhập, nhiều nhóm thu hẹp đầu mối so với trước, như: phát triển - xây dựng hạ tầng, đầu tư - tài chính công, lao động - việc làm, quản trị tài nguyên, chuyển đổi số.

Đơn cử, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) 2020 quy định Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước về lĩnh vực này. Sau sáp nhập, đầu tư PPP được giao về một đầu mối quản lý duy nhất là Bộ Tài chính.

Ngược lại, một số lĩnh vực tăng cơ quan quản lý. Ví dụ, Luật Hàng không dân dụng 2006 quy định Bộ Giao thông vận tải và Bộ Quốc phòng cùng chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước về lĩnh vực này. Tuy nhiên, sau sáp nhập, luật mới 2025 bổ sung thêm Bộ Công an.

Tương tự, trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, trách nhiệm quản lý nhà nước vẫn được phân chia giữa ba bộ: Y tế (19 thủ tục), Nông nghiệp và Môi trường (17), Công Thương (10), tương ứng với từng khâu của chuỗi sản xuất, chế biến và lưu thông thực phẩm.

Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội vào tháng 4, bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho rằng cách phân công này có thể dẫn tới khoảng trống trong quản lý ở những khâu chuyển tiếp giữa sản xuất, chế biến và phân phối. Bộ Y tế hiện đang lấy ý kiến Đề án hoàn thiện mô hình quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Những trường hợp như lĩnh vực an toàn thực phẩm cho thấy quá trình rà soát để giảm giao thoa về chức năng quản lý vẫn đang tiếp tục.

Trong khi đó, các bộ ngành không thuộc diện sáp nhập cũng có những thay đổi về chức năng, nhiệm vụ so với giai đoạn trước, hầu hết theo hướng bổ sung trách nhiệm mới.

Mức độ tương đồng về chức năng nhiệm vụ của các bộ ngành trước và sau khi tinh gọn bộ máy

Phương pháp: Mức độ tương đồng về chức năng nhiệm vụ của các bộ trước và sau tinh gọn bộ máy được tính bằng phương pháp đo độ tương đồng cosine giữa hai Nghị định quy định nhiệm vụ và quyền hạn của từng bộ, có hiệu lực năm 2022 và 2025. Chỉ số càng gần 1, độ tương đồng giữa hai văn bản càng cao.

Tính toán của VnExpress về mức độ tương đồng trong các quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của bộ ngành trước - sau đợt tinh gọn bộ máy cho thấy, Bộ Tư pháp và Bộ Công Thương dù không tiếp nhận thêm lĩnh vực quản lý của cơ quan khác, nhưng có thay đổi về nhiệm vụ trọng tâm.

Cụ thể, Bộ Công Thương được giao quản lý thêm kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải, kinh tế phát thải thấp. Ở phân công nhiệm vụ trước đó vào năm 2022, các lĩnh vực này chưa được quy định rõ trong cơ cấu chức năng, nhiệm vụ của Bộ. Trong khi đó, chức năng nhiệm vụ của Bộ Tư pháp được cấu trúc lại theo hướng tập trung hơn công tác chuyển đổi số, phát triển hạ tầng số, đảm bảo an toàn và an ninh thông tin mạng với lĩnh vực chuyên ngành; xây dựng, quản lý, vận hành Cổng Pháp luật quốc gia.

Sau một năm sắp xếp, dòng dịch chuyển của hơn 1.300 thủ tục hành chính mới phản ánh kết quả giai đoạn đầu của quá trình tái cấu trúc quản lý nhà nước khi nhiều lĩnh vực đã tập trung về một đầu mối. Theo yêu cầu của Chính phủ, các bộ, ngành tiếp tục rà soát chức năng, phân cấp mạnh hơn cho địa phương, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh không còn phù hợp. "Bản đồ" quản lý nhà nước sẽ còn tiếp tục thay đổi trong thời gian tới, cùng với mục tiêu giảm chồng chéo và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tra cứu thủ tục hành chính theo lĩnh vực

*Dữ liệu từ Cổng Dịch vụ công Quốc gia, cập nhật đến 10/6/2026

Nội dung và Dữ liệu: Mỹ Hà

Đồ họa: Thanh Hạ - Hoàng Khánh

Bài 3: Cuộc cải cách môi trường kinh doanh 'chưa từng có'