Bị chó cắn khi đi bán vé số, bán kem dạo, bà Phùng và anh Thành phải tự xoay tiền tiêm dại, dù thu nhập mỗi ngày không nhiều.
Đầu tháng 6, bà Phùng, 61 tuổi, từ Quảng Ngãi vào TP HCM bán vé số, đến trung tâm tiêm chủng để tiêm ngừa dại sau khi bị chó cắn vào đùi. Bác sĩ đánh giá vết thương nặng. Do từng tiêm vaccine dại trước đó, lần này bà chỉ cần tiêm nhắc hai mũi.
Bà Phùng kể hai lần tiêm dại gần đây đều xuất phát từ cùng một con chó nhà khách quen. Năm ngoái, con chó lao ra cắn vào chân bà khi không có ai giữ. Năm nay, khi chủ nhà gọi bà vào mua vé số, con chó đã lớn hơn và cắn vào đùi.
Cả hai lần, bà phải tự trả tiền tiêm. Chủ nhà cho rằng chó đã được tiêm phòng dại nên không hỗ trợ chi phí. Bà vẫn không yên tâm, bởi chó nuôi trong nhà vẫn có thể gây rủi ro nếu không được quản lý, theo dõi đúng cách.
"Tôi bán vé số lời lãi không bao nhiêu, nhưng bị chó cắn thì phải ráng đi tiêm. Lỡ mắc bệnh dại thì không cứu được. Sau này đi bán, tôi sẽ đứng ngoài gọi chứ không vào sân khi thấy có chó", bà nói.
Anh Thành, 46 tuổi, quê Đồng Tháp, bán kem dạo ở TP HCM hơn 10 năm, cũng nhiều lần bị chó thả rông rượt đuổi. Cuối tháng 5, khi dừng xe trước một dãy nhà trọ ở phường Tân Thuận để bán kem, anh bị hai con chó lao ra. Một con cắn sâu vào gót chân, khiến vết thương chảy nhiều máu.
Sau khi sơ cứu, anh đến trung tâm tiêm chủng gần đó để hỏi bác sĩ. Nghe giải thích về nguy cơ bệnh dại, anh quyết định tiêm đủ theo chỉ định, dù chi phí là khoản đáng kể với người làm nghề bán kem dạo.
"Nhà tôi ở trọ, nuôi hai con đi học. Bán kem không lời bao nhiêu nhưng tôi là trụ cột gia đình, không dám chủ quan. Tôi đi qua nhiều khu dân cư mỗi ngày nên sau lần này sẽ quan sát kỹ hơn", anh Thành nói.
Người đàn ông tiêm ngừa dại tại VNVC. Ảnh: Hoàng Dương
Bác sĩ Bùi Công Sự, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết người bán vé số, bán hàng rong, tài xế xe ôm, nhân viên vệ sinh môi trường, thợ điện, người thu mua phế liệu... là nhóm dễ phơi nhiễm với bệnh dại do thường xuyên làm việc ngoài đường, ra vào các khu dân cư.
Theo bác sĩ, nhiều người đã chủ động đi tiêm sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp chủ quan vì nghĩ chó nhà không nguy hiểm, chó đã tiêm phòng hoặc vết cắn nhỏ nên không cần xử trí. Một số người còn đắp lá, lấy nọc, uống thuốc nam, làm chậm thời điểm tiêm phòng.
Chỉ chưa đầy 5 tháng đầu năm, cả nước đã ghi nhận ít nhất 30 ca tử vong do bệnh dại. Nguyên nhân liên quan đến tỷ lệ tiêm phòng cho đàn chó, mèo còn thấp, tình trạng thả rông phổ biến và việc người bị cắn không đi tiêm kịp thời. Đáng lưu ý, nhiều trường hợp tử vong ở độ tuổi lao động, là trụ cột kinh tế của gia đình.
Bác sĩ Sự khuyến cáo người thường xuyên đến nhà dân nên quan sát khu vực cổng, sân và biển cảnh báo có nuôi chó. Nếu chó đang thả tự do, sủa dữ hoặc lao tới, nên đứng ngoài gọi chủ nhà hỗ trợ, không tự ý đi vào.
Khi bị chó, mèo cắn hoặc cào, không nên chủ quan dù con vật được chủ nói đã tiêm phòng. Người bị thương cần rửa vết cắn dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Nhiều gia đình chọn nuôi nhiều chó để giữ nhà, chúng có thể tấn công người lạ nếu không được canh giữ, cột hoặc rọ mõm. Ảnh: Vecteezy
Tùy vị trí, mức độ vết thương, tiền sử tiêm vaccine dại và tình trạng miễn dịch, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ phù hợp. Người đã từng tiêm đầy đủ phác đồ vaccine dại theo chỉ định của bác sĩ trước đó có thể chỉ cần tiêm nhắc hai mũi. Trong khi người chưa tiêm có thể cần phác đồ đầy đủ và huyết thanh kháng dại nếu vết thương nặng, ở vị trí nguy hiểm như đầu, mặt cổ hoặc nơi tập trung nhiều dây thần kinh.
Người dân không tự ý bỏ mũi hoặc thay đổi lịch tiêm khi chưa có ý kiến bác sĩ. Với người nuôi chó, mèo, cần tiêm phòng dại định kỳ cho vật nuôi, không thả rông, rọ mõm khi đưa ra nơi công cộng và chủ động hỗ trợ người bị cắn đi xử trí y tế. Theo quy định hiện hành, chủ nuôi để động vật gây thương tích hoặc gây thiệt hại tài sản cho tổ chức, cá nhân khác có thể bị phạt tiền từ 2 đến 3 triệu đồng.
Bên cạnh tiêm sau phơi nhiễm, người dân vẫn có thể chủ động tiêm vaccine trước khi bị động vật cắn, cào, giúp tạo miễn dịch bảo vệ sớm. Nếu bị cắn, mỗi người chỉ cần tiêm thêm 2 mũi mà không cần dùng huyết thanh kháng dại dù vết thương.
Hoàng Dương
