Vừa gần gũi vợ, anh Hưng chợt nhớ email chưa trả lời và lo lắng cho cuộc họp sáng hôm sau, khi nhận ra dương vật giảm cương, anh càng cuống cuồng và cuối cùng đành bỏ dở cuộc yêu.
Đó không phải lần đầu người đàn ông 35 tuổi, quản lý dự án tại TP HCM, rơi vào tình huống này. Ban ngày quay cuồng với tiến độ, tối đến anh vẫn mang công việc lên giường ngủ. Mỗi lần gần gũi vợ, đầu óc lại chạy sang những bảng kế hoạch, họp hành, tin nhắn chưa trả lời. Càng nhận thấy độ cương giảm, anh càng tự hỏi liệu mình có bị "yếu sinh lý". Sự căng thẳng khiến cuộc yêu kết thúc trong hụt hẫng của cả hai.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, tình trạng "thân ở bên người yêu nhưng tâm trí còn ở công ty" ngày càng phổ biến ở nam giới trẻ. Không ít người đến khám vì lo mình rối loạn cương, nhưng nguyên nhân chính lại nằm ở căng thẳng, thiếu ngủ và sự phân tâm kéo dài hơn là bệnh lý sinh dục.
Hoạt động tình dục không chỉ phụ thuộc vào cơ quan sinh dục mà còn bắt đầu từ não bộ. Để ham muốn xuất hiện và độ cương được duy trì, não cần tiếp nhận và xử lý hàng loạt tín hiệu như ánh nhìn, lời nói, sự đụng chạm, mùi hương và cảm xúc thân mật. Khi sự chú ý bị chia nhỏ bởi công việc, điện thoại, tiếng động hoặc những nỗi lo thường trực, các tín hiệu kích thích tình dục cũng yếu đi.
Một nghiên cứu công bố trên Archives of Sexual Behavior cho thấy khi mức độ phân tâm tăng lên, đáp ứng cương ở nam giới có xu hướng giảm, ngay cả với những người hoàn toàn khỏe mạnh. Điều này đồng nghĩa một người vẫn có thể yêu bạn đời, vẫn có ham muốn, nhưng cơ thể lại không phản ứng như mong muốn vì não đang bận xử lý quá nhiều thông tin.
Theo bác sĩ Duy, cuộc sống hiện đại khiến nhiều nam giới khó thật sự "rời ca làm việc". Áp lực tài chính, chăm con nhỏ, thiếu ngủ, mâu thuẫn gia đình hay thói quen lướt điện thoại, trả lời email ngay trước giờ ngủ đều khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái thư giãn cần thiết cho hoạt động tình dục.
Không chỉ công việc, chính nỗi lo phải "thể hiện tốt" cũng khiến nhiều người rơi vào vòng xoắn tâm lý. Thay vì tận hưởng cảm xúc với bạn đời, họ liên tục quan sát bản thân xem độ cương đã đủ chưa, có bị mềm đi không, kéo dài được bao lâu, bạn đời có thất vọng hay không.
"Trong trị liệu tình dục, người đàn ông lúc này giống như trở thành khán giả của chính cuộc yêu, thay vì là người đang trải nghiệm nó", bác sĩ Duy nói.
Nghiên cứu đăng trên The Journal of Sexual Medicine cũng ghi nhận những suy nghĩ tự động trong lúc quan hệ, đặc biệt là lo lắng về khả năng cương hoặc quá chú ý đến việc thể hiện, có liên quan đến giảm ham muốn tình dục. Một tổng quan công bố năm 2020 tiếp tục cho thấy lo âu về khả năng thể hiện có thể khởi phát hoặc duy trì nhiều dạng rối loạn chức năng tình dục.
Bác sĩ Duy từng điều trị cho một nam nhân viên công nghệ 33 tuổi thường mất cương khi quan hệ với vợ nhưng vẫn còn cương buổi sáng và hoàn toàn bình thường khi tự kích thích. Các xét nghiệm nội tiết, đường huyết đều trong giới hạn bình thường. Khai thác kỹ hơn, bác sĩ nhận thấy người bệnh thường làm việc đến khuya, ngủ khoảng 5 giờ mỗi đêm và luôn mang tâm lý "phải làm vợ hài lòng". Sau một lần mất cương, anh bắt đầu kiểm tra độ cứng của dương vật trong hầu hết các lần quan hệ, khiến tình trạng ngày càng nặng hơn.
Theo bác sĩ, đây là vòng xoắn khá điển hình. Căng thẳng dẫn đến mất tập trung, mất tập trung làm giảm độ cương, giảm cương lại khiến người bệnh lo lắng hơn và tiếp tục phân tâm trong những lần sau.
Ảnh minh họa bằng AI
Các khuyến cáo của Hội Y học Tình dục châu Âu cũng nhấn mạnh rối loạn cương là kết quả của sự tương tác giữa yếu tố sinh học, tâm lý, mối quan hệ và hoàn cảnh xã hội, không nên chỉ quy về testosterone thấp hay vội sử dụng thuốc cường dương.
Để hạn chế tình trạng này, bác sĩ khuyên nam giới tạo khoảng chuyển tiếp giữa công việc và đời sống riêng, như tắt điện thoại, kết thúc email, tắm nước ấm hoặc dành vài phút trò chuyện với bạn đời trước khi gần gũi. Trong lúc quan hệ, thay vì liên tục đánh giá khả năng cương, nên tập trung vào những cảm giác đang diễn ra như sự đụng chạm, nhịp thở, mùi hương và cảm xúc kết nối. Nếu nhận ra đầu óc đã quay về công việc, hãy nhẹ nhàng đưa sự chú ý trở lại hiện tại, không tự trách cũng không xem một lần giảm cương là thất bại.
Các bài tập tập trung cảm giác giữa hai người, ưu tiên vuốt ve và khám phá cảm xúc thay vì đặt mục tiêu phải giao hợp hoặc đạt cực khoái, cũng được chứng minh giúp giảm áp lực thể hiện. Một tổng quan công bố năm 2023 cho thấy các phương pháp dựa trên chánh niệm có tiềm năng cải thiện chức năng và mức độ hài lòng tình dục ở nam giới.
Theo bác sĩ Duy, nếu khó cương chỉ xuất hiện trong giai đoạn căng thẳng, trong khi ham muốn và cương buổi sáng vẫn còn, nam giới nên ưu tiên nghỉ ngơi, ngủ đủ, điều chỉnh lối sống và trao đổi với bạn đời. Ngược lại, nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, xảy ra trong phần lớn các lần quan hệ, giảm cả cương buổi sáng hoặc đi kèm giảm ham muốn, đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì..., người bệnh nên khám nam khoa để đánh giá toàn diện sức khỏe tình dục, nội tiết, chuyển hóa và nguy cơ tim mạch.
Lê Phương
