Không chỉ do ăn nhiều, mỡ bụng tuổi trung niên có thể liên quan đến tế bào mới
Bằng chứng mỡ bụng tăng theo độ tuổi
Nhiều người bước vào tuổi trung niên nhận ra một thay đổi rất quen thuộc khi vòng bụng lớn dần, dù cân nặng toàn thân không tăng quá mạnh.
Điều này lâu nay vẫn được xem là hệ quả của lối sống, chuyển hóa chậm lại hoặc khối cơ giảm theo tuổi. Tuy nhiên một nghiên cứu mới cho thấy bên trong mô mỡ có thể đang diễn ra một thay đổi sâu hơn ở cấp độ tế bào.
Các nhà khoa học tại City of Hope, một trung tâm nghiên cứu và điều trị y sinh ở Mỹ, cho biết đã xác định được một nhóm tế bào gốc trưởng thành có liên quan đến hiện tượng mỡ bụng tăng theo tuổi.
Phát hiện này được công bố trên tạp chí Science, mở ra hướng giải thích mới cho tình trạng tăng mỡ vùng bụng ở tuổi trung niên.
Bà Qiong (Annabel) Wang - đồng tác giả liên hệ của nghiên cứu, phó giáo sư nội tiết học phân tử và tế bào tại Viện Nghiên cứu tiểu đường và chuyển hóa Arthur Riggs thuộc City of Hope - cho biết con người thường mất cơ và tăng mỡ khi già đi, ngay cả trong trường hợp cân nặng tổng thể gần như không đổi.
Nhóm nghiên cứu phát hiện quá trình lão hóa có thể kích hoạt sự xuất hiện của một loại tế bào gốc trưởng thành mới, làm cơ thể tăng mạnh khả năng tạo thêm tế bào mỡ, đặc biệt quanh vùng bụng.
Trước đây, giới khoa học đã biết các tế bào mỡ sẵn có có thể phình to theo tuổi. Nhóm nghiên cứu đặt ra câu hỏi khác rằng liệu mô mỡ già đi có tạo thêm tế bào mỡ mới hay không?
Để kiểm tra, họ tập trung vào mô mỡ trắng, loại mô có vai trò dự trữ năng lượng chính trong cơ thể và liên quan trực tiếp đến tình trạng tăng mỡ bụng.
Trong các thí nghiệm trên chuột, nhóm nghiên cứu lấy tế bào tiền thân tạo mỡ từ chuột trẻ và chuột già rồi cấy vào chuột trẻ. Kết quả cho thấy tế bào lấy từ chuột già tạo ra lượng lớn tế bào mỡ mới.
Khi làm theo chiều ngược lại, tế bào từ chuột trẻ được cấy vào chuột già lại tạo ít tế bào mỡ hơn. Kết quả này gợi ý khả năng tạo mỡ mạnh nằm ngay trong các tế bào đã già đi, chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào môi trường cơ thể nhận tế bào.
Tập luyện là một trong những cách giúp giữ vòng bụng săn chắc trước sự "tấn công" của thời gian - Ảnh: BARBELL
Có thể kiểm soát tế bào mỡ?
Bằng kỹ thuật giải trình tự RNA đơn bào, nhóm nghiên cứu quan sát hoạt động gene trong từng tế bào.
Họ nhận thấy các tế bào tiền thân tạo mỡ khá "im lặng" ở chuột trẻ, nhưng trở nên hoạt động mạnh khi chuột bước vào tuổi trung niên.
Một phần trong số đó chuyển thành nhóm tế bào mới, được gọi là tế bào tiền mỡ đặc hiệu theo tuổi. Đây được xem là "thủ phạm" tiềm năng thúc đẩy cơ thể tạo thêm mỡ mới.
Ông Adolfo Garcia-Ocana - Trưởng khoa nội tiết học phân tử và tế bào tại City of Hope - cho rằng đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy vòng bụng có thể mở rộng theo tuổi do các tế bào tiền thân tạo mỡ tăng mạnh khả năng sản xuất tế bào mỡ mới.
Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện đường truyền tín hiệu LIFR đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.
Có thể hiểu LIFR như một kênh truyền lệnh giữa các tế bào, giúp nhóm tế bào tiền mỡ đặc hiệu theo tuổi nhân lên và phát triển thành tế bào mỡ.
Ở chuột trẻ, tín hiệu này không giữ vai trò lớn trong quá trình tạo mỡ còn ở chuột già lại trở nên cần thiết hơn nhiều.
Để xem cơ chế này có thể liên quan đến con người hay không, các nhà khoa học phân tích mẫu mô người ở nhiều độ tuổi.
Họ tìm thấy các tế bào giống nhóm tế bào tiền mỡ đặc hiệu theo tuổi, xuất hiện nhiều hơn ở mô của người trung niên và cũng có khả năng tạo tế bào mỡ mới.
Dù vậy, nghiên cứu chưa đồng nghĩa một phương pháp giảm mỡ bụng mới đã sẵn sàng.
Các nhà khoa học vẫn cần tiếp tục theo dõi nhóm tế bào này trong cơ thể sống, tìm hiểu cách chúng xuất hiện ở người và đánh giá khả năng can thiệp an toàn.
