Nguồn hình ảnh, Getty Images
Được đăng 15 phút trước
Thời gian đọc: 6 phút
Các quan chức Việt Nam đang có mặt tại Washington trong tuần này để tiến hành một vòng đàm phán mới trong bối cảnh Hà Nội đối mặt đồng thời với ba cuộc điều tra của Mỹ liên quan tới các hoạt động thương mại.
Theo Bloomberg, các cuộc đàm phán mới tập trung vào yêu cầu của Mỹ về việc Hà Nội giảm các rào cản phi thuế quan, tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, phối hợp về an ninh kinh tế và kiểm soát xuất khẩu, đồng thời giải quyết các bất đồng về quy tắc xuất xứ hàng hóa và ngăn chặn hàng Trung Quốc trung chuyển.
Để giải quyết bất đồng với Mỹ, hồi cuối tháng 6/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã chính thức được giao đảm nhận vị trí trưởng đoàn đàm phán về kinh tế và thương mại quốc tế.
Về phía Mỹ, Đại diện Thương mại Jamieson Greer thường trực tiếp dẫn dắt các cuộc đàm phán.
"Nếu chúng tôi xuất khẩu các thiết bị công nghệ cao cho họ [Việt Nam], thì họ cần thống nhất với chúng tôi về các quy định kiểm soát xuất khẩu và các vấn đề liên quan," ông Jamieson Greer nói với Bloomberg TV vào ngày 15/7 (tức 16/7 theo giờ Việt Nam) bên lề Diễn đàn An ninh Aspen tại bang Colorado.
"Chúng tôi muốn các nước khác cắt giảm thuế quan, dỡ bỏ các rào cản phi thuế quan đang hạn chế hàng hóa và dịch vụ của Mỹ, đồng thời hợp tác về các vấn đề như an ninh kinh tế," ông Greer nói thêm.
Về vấn đề sở hữu trí tuệ, ông cho biết: "Những quy định mà các công ty của chúng tôi phải tuân thủ thì chúng tôi cũng muốn họ tuân thủ."
Thâm hụt thương mại, vi phạm bản quyền và hàng Trung Quốc
Nguồn hình ảnh, Reuters
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần nhắc đến thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam như một lý do để áp thuế và gây sức ép trong đàm phán.
Theo số liệu chính thức của Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), thâm hụt thương mại hàng hóa của nước này với Việt Nam đã tăng lên mức khoảng 178 tỷ USD trong năm 2025.
Trước đó, trong cuộc gặp với Bộ trưởng Công Thương Việt Nam hồi tháng 3/2025, ông Greer đã nhấn mạnh Việt Nam cần "có các giải pháp mạnh mẽ hơn để mở cửa thị trường và cải thiện cán cân thương mại giữa hai nước."
Ở góc độ chính sách chung, trong một bài phát biểu hồi tháng 7/2025, ông Greer gọi thâm hụt thương mại hàng hóa 1.200 tỷ USD của Mỹ với thế giới là "một tình trạng vừa không bền vững, vừa không thể chấp nhận được."
Ông cho biết một trong những mục tiêu dưới thời Tổng thống Trump là đưa thâm hụt thương mại của Mỹ đi theo xu hướng giảm.
Về vấn đề hàng hóa Trung Quốc được trung chuyển qua Việt Nam, ông Greer nói với Bloomberg trong tuần này rằng, "Có những trường hợp hoàn toàn là vận chuyển bất hợp pháp, khi hàng được gửi sang Việt Nam rồi dán nhãn 'Made in Vietnam'."
Giới chức Mỹ nhiều lần cáo buộc Việt Nam bị lợi dụng làm điểm trung chuyển cho hàng hóa Trung Quốc xuất sang Hoa Kỳ.
Hồi năm 2025, Washington đã đe dọa sẽ mức thuế lên tới 40% đối với các mặt hàng trung chuyển trái phép qua Việt Nam.
Ngay sau đó, chính phủ Việt Nam nói rằng sẽ ban hành một nghị định mới nhằm "quy định thêm các mức xử phạt đối với hành vi gian lận xuất xứ", theo một tài liệu của Bộ Công Thương đề ngày 3/7/2025.
Tuy nhiên, đến nay chưa rõ kết quả công tác chống hàng Trung Quốc trung chuyển qua Việt Nam đã đạt được những bước tiến nào.
Về vi phạm sở hữu trí tuệ, hồi tháng 4/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã xếp Việt Nam vào diện Quốc gia nước ngoài ưu tiên – mức nghiêm trọng nhất theo Mục 182 Đạo luật Thương mại Mỹ.
Đây là lần đầu tiên sau 13 năm một quốc gia bị xếp vào diện này.
Việt Nam đã tìm cách xoa dịu những lo ngại của Mỹ bằng việc đóng cửa các trang web vi phạm bản quyền và tăng cường truy quét các cơ sở buôn bán hàng giả, các cá nhân và tổ chức dùng phần mềm lậu trong đợt ra quân cao điểm từ tháng 5-7.
Ba cuộc điều tra của Mỹ
Ba cuộc điều tra mà Mỹ đang tiến hành đối với Việt Nam, trong số nhiều nước khác, tạo thêm sức ép lên vòng đàm phán thương mại đang diễn ra tại Washington.
Cuộc điều tra mới nhất là về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, được Mỹ chính thức công bố ngày 29/5/2026 theo Mục 301 Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974.
Cuộc điều tra thứ hai là về lao động cưỡng bức, bắt đầu từ ngày12/3/2026.
Cuộc điều tra thứ ba là về dư thừa năng lực sản xuất, được khởi động ngày 11/3/2026.
Theo đó, Mỹ đang xem xét liệu Việt Nam có tạo ra hoặc duy trì tình trạng này trong một số ngành công nghiệp, từ đó gây méo mó thương mại và ảnh hưởng đến doanh nghiệp Mỹ.
Đến thời điểm này, mới chỉ có cuộc điều tra về lao động cưỡng bức đã có kết luận sơ bộ của USTR.
Theo báo cáo công bố hôm 2/6/2026, USTR nói rằng Việt Nam đã không ban hành hoặc không thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
USTR đồng thời đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% và mở lấy ý kiến công chúng Mỹ trước khi ra quyết định cuối cùng.
Đáp lại, hai ngày sau, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nói rằng kết luận điều tra của Mỹ "không phản ánh đúng thực tế và những nỗ lực của Việt Nam trong việc phòng ngừa, giảm thiểu lao động cưỡng bức" và khẳng định nước này luôn tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế.
