Di sản tiếng Việt của những người trẻ lớn lên ở nước ngoài

Trại hè Việt Nam - chương trình thường niên dành cho thanh thiếu niên kiều bào do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) tổ chức - năm nay thu hút hơn 100 kiều bào từ 32 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Lớn lên trong những nền văn hóa khác nhau, sử dụng nhiều ngôn ngữ khác nhau, nhưng khi trở về Việt Nam, các bạn trẻ vẫn tìm thấy một điểm chung để kết nối: tiếng Việt.

Học tiếng Việt để nói lời yêu thương

Rời Việt Nam sang Úc khi mới 3 tuổi, Đoàn Phúc Lâm (18 tuổi) từng có nhiều năm không thể bày tỏ hết tình cảm với ông bà chỉ vì vốn tiếng Việt còn hạn chế.

"Hồi còn bé, mình chỉ về thăm ông nội mỗi năm một lần nhưng lại chỉ biết ngồi đó nhìn ông không nói được gì. Đến khoảng 10 tuổi, mình nhận ra không thể cứ như vậy mãi. Dù rất yêu ông, mình vẫn không thể bày tỏ điều đó", Phúc Lâm chia sẻ với Báo điện tử Tuổi Trẻ.

Từ đó Phúc Lâm quyết tâm học tiếng Việt nhiều hơn, bắt đầu từ những việc như trò chuyện, nhắn tin với bố mẹ hay đọc báo bằng tiếng Việt.

"Ở Úc, động lực của mình là bà ngoại. Bà không nói được tiếng Anh, vì rất yêu bà, mình phải học để có thể trò chuyện được với bà", bạn nói.

Xúc động khi nhắc đến những người thân yêu, Phúc Lâm ví tiếng Việt như bộ rễ của một cái cây, nhờ đó mà mỗi người con xa quê vẫn có thể bám chặt vào cội nguồn. Với bạn, tiếng Việt không chỉ là một ngôn ngữ mà còn là một công cụ để mở rộng trái tim, gắn kết với gia đình và những người xung quanh.

Biết đến 7 ngôn ngữ: tiếng Việt, Đức, Anh, Ba Lan, Pháp, Latin và tiếng Trung, song Nguyễn Thảo Linh (21 tuổi, Việt kiều Đức) vẫn dành một vị trí đặc biệt cho tiếng Việt - ngôn ngữ đầu đời.

Là cháu một giáo sư sử học, bố là giáo sư toán và vật lý, mẹ từng công tác trong ngành ngoại giao, Thảo Linh lớn lên cùng những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam. Chính môi trường gia đình đã nuôi dưỡng trong cô tình yêu với tiếng Việt từ khi còn nhỏ.

Sống ở Đức nhưng tiếng Việt vẫn là ngôn ngữ giao tiếp của cả gia đình và cũng là cầu nối để Linh gắn kết với cộng đồng người Việt ở sở tại. Vì vậy, dù sinh ra và lớn lên ở trời Âu, bạn vẫn luôn cảm thấy gần gũi với Việt Nam.

Học tiếng Việt trên mỗi điểm dừng chân

Mỗi điểm đến của Trại hè Việt Nam cũng trở thành một "lớp học tiếng Việt" đặc biệt với các bạn trẻ kiều bào. Các bạn học từ chính những trải nghiệm, câu chuyện và con người mình gặp ở những nơi đã đi qua.

Sau 14 ngày tham gia Trại hè Việt Nam, vốn từ tiếng Việt của Mai Hải Khôi (18 tuổi, kiều bào Ba Lan) phong phú hơn rất nhiều, đặc biệt những từ vựng về khoa học.

Nhớ nhất từ "hành tinh" học được trong chuyến tham quan Trung tâm Khám phá khoa học Quy Nhơn, Khôi cho biết do niềm say mê dành cho vũ trụ nên "từ này gợi lên cảm giác Trái đất thực sự là mái nhà chung của tất cả mọi người".

Còn với Phúc Lâm, Trại hè Việt Nam giúp bạn hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của từ "đồng bào".

"Trước đây mình chỉ hiểu đồng bào là những người cùng một dân tộc. Nhưng khi về Việt Nam, mình hiểu thêm rằng đồng bào là một khái niệm lớn hơn, là sự gắn kết sâu sắc giữa những người có chung cội nguồn", Phúc Lâm nói.

Hay với Nguyễn Quỳnh Gia Nghi (19 tuổi, Việt kiều Malaysia), chuyến thăm quê Bác ở Nghệ An đã giúp bạn hiểu hơn ý nghĩa của từ "quê hương".

"Qua những câu chuyện kể về Bác Hồ, mình hiểu rằng quê hương là nhà, là nơi luôn chờ đợi mỗi người trong chúng ta trở về", Nghi nói.

Tiếng Việt cũng giúp các bạn trẻ nhanh chóng kết nối và mở lòng với nhau. Các bạn giúp nhau sửa cách phát âm, giải thích từ mới để thêm tự tin trò chuyện bằng tiếng mẹ đẻ.

Tinh thần ấy được lan tỏa trên sân khấu Gala tiếng Việt với các tiết mục như Hào khí Việt Nam, Việt Nam ơi, hoạt cảnh Chuyến bay Trại hè Việt Nam hay phần kể chuyện xúc động về cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Với Phạm Hải Dương (20 tuổi, kiều bào từ Đài Loan), trại hè là cơ hội để thỏa "cơn thèm" nói tiếng Việt, bởi ở nơi xứ người, bạn chủ yếu sử dụng tiếng Anh và tiếng Trung.

"Gala tiếng Việt là cơ hội rất tốt để kết nối với nhau. Trước đây mình là người hay ngại ngùng, nhưng sau khi tham gia chương trình và cùng các bạn luyện tập, biểu diễn, mình tự tin hơn và gắn kết với các bạn hơn rất nhiều", Hải Dương chia sẻ.

Mong muốn được đóng góp cho quê hương

Tình yêu với tiếng Việt đã thôi thúc Phúc Lâm tích cực tham gia nghiên cứu và tổ chức các hoạt động quảng bá văn hóa Việt Nam tại Úc.

Lâm đã đưa áo dài, múa lân và ẩm thực Việt Nam đến với hơn 800 học sinh, góp phần giới thiệu hình ảnh Việt Nam trong môi trường học đường ở Úc. Ngoài ra, truyện ngắn 6.000 từ về hành trình gìn giữ tiếng Việt và bản sắc Việt của Phúc Lâm cũng được Bộ Giáo dục bang New South Wales ghi nhận.

Trại hè Việt Nam đã mở ra trong Lâm những suy nghĩ mới về cách tiếp tục lan tỏa lịch sử và văn hóa dân tộc. Những lần ghé thăm các "địa chỉ đỏ" để tưởng nhớ, tri ân sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ đã truyền cảm hứng cho Lâm tìm ra hướng kể chuyện Việt Nam sao cho chạm được đến trái tim của bạn bè quốc tế.

Trong khi đó, Thảo Linh lại tâm sự về mong muốn được trở về Việt Nam học tập ngắn hạn để có nhiều thời gian gắn kết thêm với quê hương.

"Mọi người khá ngạc nhiên khi mình hỏi về việc học đại học tại Việt Nam trong khoảng 6 tháng đến 1 năm, vì thường thì sinh viên Việt Nam hỏi về cơ hội ra nước ngoài, còn mình lại muốn làm điều ngược lại. Dù chưa thể về học vào lúc này, mình luôn nghĩ đến ngày được quay trở về Việt Nam, bởi mình thật sự rất mong muốn được sống và học tập ở đây", Linh nói.

Còn với Hải Dương, bạn tin rằng mỗi người Việt Nam ở nước ngoài đều nên mang trong mình tinh thần hướng về quê hương, dù đóng góp trực tiếp hay gián tiếp. Với cá nhân mình, Dương ấp ủ mong muốn có thể mở một công ty tại Đài Loan có liên kết với Việt Nam để góp phần cho sự phát triển của quê hương.

Một số hình ảnh về hành trình khám phá Việt Nam:

Toàn cảnh Trại hè Việt Nam năm 2026: