Mỗi ngày, hàng nghìn người đi ngang những tòa cao ốc với những mặt kính sáng bóng mà ít khi nghĩ đến những người thợ lau kính nhà cao tầng đã treo mình giữa không trung để làm nên vẻ ngoài ấy.
Theo những người gắn bó lâu năm với nghề, phía sau mỗi ô kính sạch là cả một quy trình nghiêm ngặt về kỹ thuật, sự tập trung tuyệt đối và ý thức rằng chỉ cần một phút chủ quan cũng có thể phải trả giá đắt.
Lau kính nhà cao tầng là một trong những công việc có mức độ rủi ro cao
ẢNH: TRƯỜNG SƠN
"Nếu chỉ gan thôi thì không đủ"
"Lau kính nhà cao tầng là một trong những công việc có mức độ rủi ro cao". Ngồi trong văn phòng của Công ty TNHH vệ sinh công nghiệp Năm Sao, anh Nguyễn Trường Sơn (43 tuổi, quê Nghệ An) mở đầu câu chuyện với chúng tôi bằng nhận định ngắn gọn ấy.
Gần 15 năm gắn bó với nghề, từ trực tiếp tham gia thi công đến quản lý doanh nghiệp, anh Sơn hiểu hơn ai hết những áp lực mà người lao động phải đối mặt mỗi ngày.
Theo anh Sơn, nhiều người nhìn thấy hình ảnh những người thợ đu mình bên ngoài các tòa nhà rồi nghĩ rằng công việc này chỉ cần lòng can đảm. Thực tế, lòng can đảm chỉ là điều kiện đầu tiên.
"Nếu chỉ gan thôi thì không đủ. Người thợ phải biết mình đang làm gì, phải hiểu thiết bị mình sử dụng và phải tuân thủ đúng quy trình. Chỉ cần chủ quan một chút thôi là rất nguy hiểm", anh Sơn nói.
Không giống nhiều ngành nghề khác có trường lớp đào tạo bài bản, theo anh Sơn, phần lớn thợ lau kính hiện nay đều học nghề theo hình thức truyền nghề. Người mới thường đi theo các thợ có kinh nghiệm để quan sát, học cách lắp đặt dây an toàn, kiểm tra điểm neo, sử dụng ghế đu, điều khiển dây và xử lý các tình huống phát sinh. Quá trình ấy không có mốc thời gian cố định.
Có người tiếp thu nhanh, chỉ sau vài tháng đã có thể làm việc ở những công trình thấp tầng. Nhưng cũng có người dù được hướng dẫn nhiều lần vẫn không thể vượt qua nỗi sợ độ cao và phải chuyển sang công việc khác.
"Điều kiện tiên quyết vẫn là chịu được độ cao. Sau đó mới tính đến kỹ năng và kinh nghiệm", anh Sơn khẳng định.
Thợ mới vào nghề sẽ được phân công vệ sinh ở khu vực thấp tầng
ẢNH: TRƯỜNG SƠN
Qua nhiều năm tuyển dụng lao động, anh Sơn nhận thấy không ít người ban đầu rất hào hứng với nghề vì mức thu nhập khá. Thế nhưng, khi trực tiếp treo mình bên ngoài các tòa nhà, cảm nhận gió mạnh hay nhìn xuống khoảng không phía dưới, họ mới hiểu đây không phải công việc ai cũng có thể theo đuổi.
"Đã có những trường hợp vừa xuống dây là xin dừng vì quá sợ. Chuyện đó hoàn toàn bình thường. Mình không thể đánh đổi sự an toàn chỉ để cố chứng minh bản thân", anh Sơn chia sẻ.
An toàn không phải lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc
Theo anh Sơn, trước mỗi công trình, điều đầu tiên đội thi công thực hiện không phải là lau kính mà là kiểm tra toàn bộ hệ thống an toàn. Từng sợi dây, từng khóa bảo hộ, từng điểm neo đều phải được rà soát cẩn thận trước khi người lao động bước ra mép mái của tòa nhà.
"Một công trình có thể hoàn thành sớm hay muộn không quá quan trọng. Điều quan trọng nhất là tất cả anh em đều trở về an toàn", anh Sơn nói và cho biết thay vì để một người làm việc riêng lẻ, anh luôn bố trí nhiều người cùng tham gia một công trình để hỗ trợ lẫn nhau khi cần thiết.
Cũng theo anh Sơn, trong quá trình làm việc, người thợ không chỉ sử dụng dây đai an toàn, ghế đu hay dây thừng mà còn phải thành thạo các dụng cụ vệ sinh chuyên dụng, biết cách sử dụng hóa chất phù hợp với từng loại kính, từng mức độ bám bẩn.
Mỗi người có thể có cách làm khác nhau. Có người lau từ ngoài vào, có người làm từ trong ra. Nhưng dù làm theo cách nào thì kết quả cuối cùng vẫn phải bảo đảm chất lượng và an toàn. Song, người thợ lau kính còn là người đầu tiên phát hiện nhiều bất thường trên mặt ngoài của công trình.
Thợ lau kính không chỉ sử dụng dây đai an toàn, ghế đu hay dây thừng mà còn phải thành thạo các dụng cụ vệ sinh, cách sử dụng hóa chất phù hợp với từng loại kính
ẢNH: TRƯỜNG SƠN
Trong quá trình vệ sinh, nếu nhận thấy mặt kính, khung cửa hoặc các hạng mục khác có dấu hiệu hư hỏng, thợ sẽ thông báo ngay cho chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý để kịp thời kiểm tra, xử lý.
Đó là công việc ít khi được nhắc đến, nhưng lại góp phần hạn chế những sự cố có thể xảy ra sau này. Dẫu vậy, ngay cả khi đã chuẩn bị kỹ lưỡng, rủi ro vẫn luôn hiện hữu.
Anh Sơn cho rằng, tai nạn có thể xảy ra ngay từ quá trình chuẩn bị thiết bị hoặc khi di chuyển trên mái nhà. Trong quá trình làm việc, người lao động có thể bị trượt chân trên bề mặt ẩm ướt, gặp gió mạnh làm mất thăng bằng hoặc đối mặt với những yếu tố khách quan khác.
"Nghề này không cho phép mình chủ quan. Chỉ cần lơ là một chút là hậu quả rất khó lường", anh Sơn đúc kết.
Những người lặng lẽ phía sau diện mạo của đô thị
Gần 15 năm làm nghề, điều khiến anh Sơn tự hào không chỉ là những công trình đã hoàn thành mà còn là việc tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động đến từ các tỉnh, thành.
Đến nay, đội ngũ của công ty anh có thể thực hiện vệ sinh mặt ngoài các tòa nhà cao từ 70 - 80 tầng, tham gia nhiều công trình lớn tại TP.HCM và Bình Dương cũ. Nhưng với anh, thành quả lớn nhất không nằm ở số tầng của công trình hay quy mô dự án. "Điều vui nhất là cuối ngày nhìn thấy anh em ai cũng xuống đất an toàn", anh nói.
Nhóm thợ của anh Sơn vệ sinh cho một tòa nhà ở TP.HCM
ẢNH: TRƯỜNG SƠN
Qua nhiều ngày theo chân những người thợ lau kính nhà cao tầng, chúng tôi gặp anh Lưu Văn Hùng với hơn 15 năm trong nghề, anh Tạ Hữu Long mỗi ngày chạy xe từ Đồng Nai lên TP.HCM làm việc, anh Nguyễn Hữu Đạt tranh thủ những tháng ít việc để đi phụ hồ kiếm tiền chữa bệnh cho mẹ, hay anh Lê Văn Huỳnh chỉ mong đến mùa cuối năm để có thêm thu nhập.
Họ đến từ nhiều vùng quê khác nhau, mang theo những câu chuyện và hoàn cảnh riêng. Có người theo nghề vì mưu sinh, có người gắn bó vì đã quen với công việc. Điểm chung của họ là chấp nhận đối mặt với hiểm nguy để đổi lấy nguồn thu nhập nuôi gia đình.
Không có sân khấu, cũng chẳng có ánh đèn hay những tràng pháo tay, công việc của họ diễn ra lặng lẽ trên mặt ngoài của những tòa cao ốc, nơi phần lớn mọi người chỉ ngước nhìn trong thoáng chốc rồi bước đi.
Mỗi ngày, khi thành phố thức giấc, những ô kính phản chiếu bầu trời, những tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại hay chung cư hiện đại vẫn hiện lên sạch sẽ, sáng bóng. Ít ai biết rằng để giữ được diện mạo ấy là những người lao động âm thầm bắt đầu công việc từ trên mái nhà, treo mình giữa khoảng không hàng chục, thậm chí hàng trăm mét.
Sau mỗi lần đu dây, điều họ mong mỏi không phải là lời khen hay sự ghi nhận đặc biệt. Điều giản dị nhất là hoàn thành công việc, trở về nhà bình an và sáng hôm sau lại tiếp tục một ngày lao động mới.
Những mặt kính của thành phố rồi sẽ lại phủ bụi theo thời gian và sẽ có những người thợ tiếp tục lặng lẽ làm sạch chúng. Còn phía sau vẻ hào nhoáng của những tòa cao ốc vẫn là những con người bình dị, đang từng ngày góp phần giữ gìn diện mạo đô thị bằng sự cần mẫn, bản lĩnh và trách nhiệm với công việc mình đã chọn.
